Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP): Klucz do Bezpieczeństwa Pożarowego

portalcenter.cl

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowy element systemów bezpieczeństwa pożarowego, zaprojektowany w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa w sytuacji zagrożenia. Jest to urządzenie, które odcina dopływ prądu elektrycznego do wszystkich obwodów budynku, z wyjątkiem instalacji i urządzeń, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Dzięki niemu możliwe jest szybkie odłączenie zasilania elektrycznego w razie pożaru, co znacznie zwiększa bezpieczeństwo zarówno osób, jak i mienia.

Zadaniem PWP jest minimalizowanie ryzyka rozprzestrzeniania się ognia i porażenia prądem. Podczas akcji gaśniczej, woda, jako powszechnie stosowany środek gaśniczy, stanowi poważne zagrożenie w połączeniu z instalacjami elektrycznymi pod napięciem. PWP minimalizuje to ryzyko, umożliwiając błyskawiczne odłączenie zasilania od obwodów, w których może dojść do zwarcia lub porażenia.

Wymogi Prawne i Obowiązek Stosowania

Podstawy Prawne

Wszelkie wymagania dotyczące PWP zawarte są w polskim prawie. Obowiązek stosowania PWP wynika przede wszystkim z:

• Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). Rozporządzenie to wymaga (zob. § 183) stosowania w instalacjach elektrycznych przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP), odcinającego dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru.
• Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r. nr 109, poz. 719 z późn. zm.). Zgodnie z nim, przeciwpożarowe wyłączniki prądu są urządzeniami przeciwpożarowymi i w związku z tym powinny zostać wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Kryteria Instalacji

PWP należy stosować w budynkach lub strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem. Obowiązek ten dotyczy również obiektów zabytkowych, jeśli spełniają te kryteria.

Lokalizacja i Oznakowanie

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. Powinien znajdować się w łatwo dostępnym miejscu. W przypadku większych obiektów, wyłącznik może być umieszczony przy każdym z wejść.

Zasady Odłączania Zasilania

Odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może powodować samoczynnego załączenia rezerwowego źródła zasilania, takiego jak np. zespół prądotwórczy w postaci generatora spalinowego. Wyjątek stanowią źródła zasilające oświetlenie awaryjne, jeśli występuje ono w budynku, a także inne urządzenia elektryczne, które muszą funkcjonować w czasie pożaru (np. systemy wentylacji pożarowej, pompy pożarowe).

PWP ma za zadanie wyłączyć wszystkie rodzaje zasilania obiektu, w tym:

• zasilanie podstawowe (sieć),
• zasilanie rezerwowe (druga sieć, agregat prądotwórczy),
• zasilanie awaryjne (UPS - Uninterruptible Power Supply),
• inne układy zasilania, takie jak instalacje fotowoltaiczne (PV) oraz magazyny energii.

Budowa i Rodzaje Komponentów PWP

Komponenty Systemu PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się zazwyczaj z trzech głównych komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP): Jest to przycisk zdalnego sterowania PWP, pozwalający na podanie sygnału do urządzenia wykonawczego PWP w celu dokonania wyłączenia energii elektrycznej w obiekcie zgodnie z zaprogramowanym scenariuszem. Przyciski te, często nazywane powszechnie PWP, są lokalizowane zwykle w pobliżu wejścia do budynku i służą do odłączenia zasilania budynku od źródła energii elektrycznej w trakcie pożaru, podczas akcji ratowniczo-gaśniczej. Mogą zawierać również układ sygnalizujący uszkodzenia lub awarie PWP.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP): To sygnalizator optyczny, który jednoznacznie wskazuje wyłączenie zasilania obiektu za pośrednictwem automatyki urządzenia wykonawczego PWP. Informuje on o fizycznym przełączeniu styków aparatu wykonawczego PWP. Przykładowo, ręczny przycisk uruchamiająco-sygnalizujący PWP1 z podwójną sygnalizacją LED może informować o stanie uruchomienia (dioda zielona) i stanie dozoru (dioda czerwona). Czerwona dioda powinna świecić się, gdy wyłącznik jest załączony, a po zbiciu szybki powinna zgasnąć, zaś zielona dioda powinna się zapalić, sygnalizując uruchomienie wyłącznika. Zielony LED powinien być zasilany z osobnego źródła zasilania, najlepiej sprzed wyłącznika.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP): Jest to urządzenie składające się z głównych aparatów wyłączających (rozłącznika spełniającego wymagania normy PN-EN 60947-3:2021-07 lub wyłącznika spełniającego wymagania normy PN-EN60947-2:2018-01+A1:2020-06), wraz z układem zasilania oraz automatyką kontrolno-sterującą. Służy do mechanicznego odłączenia dopływu energii elektrycznej do obiektu i jest zabudowane w obudowie zapewniającej odpowiednie warunki środowiskowe. Aparat elektryczny stanowiący element wykonawczy PWP (sterowany przy pomocy przycisku) zazwyczaj jest instalowany w rozdzielnicy głównej budynku, zlokalizowanej w pomieszczeniu wydzielonym pożarowo lub w rozdzielnicy pożarowej.

Typy Działania Przycisków PWP

Przeciwpożarowe wyłączniki prądu mogą różnić się sposobem działania torów prądowych. Przy wyborze torów prądowych należy uwzględnić wybrany typ (A lub B):

• TYP A:
  • Tory zwierne NO (10, 20, 30): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy tory się otwierają.
  • Tory rozwierne NC (01, 02, 03): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy tory się zamykają.
  • Tory mieszane NC/NO (11, 12, 21): po zbiciu szybki tory zwierne się otworzą, a tory rozwierne się zamkną.
• TYP B (Przycisk stały odblokowywany przez "RESET"):
  • Tory zwierne NO (10, 20, 30): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy przycisk należy wcisnąć ręcznie - tory się zamykają.
  • Tory rozwierne NC (01, 02, 03): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy przycisk należy wcisnąć ręcznie - tory się otwierają.

Wymagania Techniczne i Podłączenie

PWP oferowane są w obudowach na bazie izolacyjnego, trudnopalnego i samogasnącego kompozytu (poliester+włókno szklane) w kolorze RAL7035, odznaczającym się odpornością na działanie warunków atmosferycznych i promieniowanie UV. Wszystkie prefabrykowane złącza kablowe wraz ze stosowanymi rozwiązaniami technicznymi są zgodne z normami i wytycznymi działów standaryzacji zakładów energetycznych.

Minimalna ilość przewodów potrzebnych do podłączenia wyłącznika z 2 diodami LED to:

• 2 diody LED + 3 styki: minimum 7 przewodów.
• 2 diody LED + 2 styki: minimum 6 przewodów.

Urządzenia są przystosowane do pracy w temperaturze od -25°C do +70°C.

Certyfikacja i Dopuszczenie do Obrotu

Obowiązek Certyfikacji i Podstawy Prawne

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega obowiązkowi certyfikacji zgodnie z krajowymi przepisami. Obowiązek ten został wprowadzony m.in. przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.). Pierwotnie obowiązek ten został wprowadzony z okresem przejściowym, który upłynął 1 stycznia 2021 r. (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297), które nie wydłużyło wspomnianego okresu).

Wymagane Dokumenty

Dla PWP wymagane są następujące dokumenty certyfikujące:

• Krajowa Ocena Techniczna (KOT): wydawana przez Jednostkę Certyfikującą, stanowiąca dokument odniesienia dla wyrobu budowlanego.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych (KCSWU): wydawany przez Jednostkę Certyfikującą.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych (KDWU): wystawiana przez producenta.

Znakowanie Wyrobów

Z uwagi na brak zharmonizowanej normy UE dla PWP, znakowanie CE nie jest możliwe. Wprowadzenie na rynek PWP wymaga spełnienia krajowych przepisów dotyczących znakowania znakiem budowlanym "B".

PWP nie widnieje na wykazie wyrobów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, dlatego nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP.

Klasa Oceny i Weryfikacji

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) został zakwalifikowany do grupy 10 - stałe urządzenia przeciwpożarowe (wyroby do wykrywania i sygnalizacji pożaru, wyroby do kontroli rozprzestrzeniania ciepła i dymu oraz tłumienia wybuchu, systemy ewakuacyjne) w krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w klasie pierwszej (zgodnie z §4.1 ust 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r.).

Oznacza to, że:

• Działania producenta związane z oceną i weryfikacją obejmują określenie typu wyrobu budowlanego oraz prowadzenie zakładowej kontroli produkcji i badań próbek pobranych w zakładzie produkcyjnym.
• Ocena i weryfikacja przeprowadzana przez jednostkę certyfikującą obejmuje ocenę właściwości użytkowych wyrobu budowlanego na podstawie badań, inspekcję zakładu i zakładowej kontroli produkcji, wydanie Krajowego Certyfikatu Stałości Właściwości Użytkowych oraz kontynuację nadzoru.

Krajowa Ocena Techniczna (KOT) staje się dokumentem odniesienia dla PWP, zawierającym ustalenia w zakresie właściwości użytkowych, podobnie jak norma wyrobu.

Dopuszczenie Jednostkowe

Wprowadzanie wyrobów budowlanych do obrotu odbywa się również w drodze dopuszczenia jednostkowego do użytkowania w konkretnym obiekcie budowlanym. Jednak procedura jednostkowego dopuszczenia nie może być rozwiązaniem zamiennym dla wyrobów budowlanych (w tym urządzeń przeciwpożarowych) wprowadzonych do obrotu na podstawie przepisów krajowych i oznakowanych znakiem budowlanym „B”.

Warunkiem dopuszczenia do jednostkowego zastosowania wyrobu budowlanego jest, że:

• wyrób nie jest przeznaczony do powszechnego stosowania,
• wyrób nie jest objęty normą zharmonizowaną ani europejską czy krajową oceną techniczną,
• wyrób nie może być produkowany seryjnie z przeznaczeniem do stosowania powszechnego,
• nie może stanowić przedmiotu swobodnego obrotu handlowego,
• wymaga indywidualnego zaprojektowania i wytworzenia z uwagi na specjalne, niestandardowe potrzeby, produkowany dla jednego, konkretnego zastosowania.

Procedura jednostkowego dopuszczenia jest więc stosowana wyłącznie w szczególnych przypadkach dla nowo powstałych technologii, dla których nie ma wyrobów dostępnych na rynku i wprowadzonych do obrotu.

Integracja i Eksploatacja PWP

Montaż i Instalacja

PWP musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu. Wyjątek może tu stanowić możliwość zabudowy sekcji PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą, co może przyczynić się do poprawy ergonomii rozdzielni przeciwpożarowej prądu.

W przypadku instalacji fotowoltaicznej (PV), PWP należy stosować, jeśli instalacja zastosowano w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³. W innych przypadkach stosowanie PWP jest według uznania projektanta. Istnieje również możliwość multiplikowania poszczególnych urządzeń PWP, np. do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie, co jest kwestią projektową.

PWP w Scenariuszu Pożarowym

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z Systemami Sygnalizacji Pożarowej (SSP), Integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy budynkowym Systemem Zarządzania Budynkiem (BMS). Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezpiecznego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu, to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

Konserwacja i Serwis

PWP, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe, musi być okresowo konserwowany. Czynności konserwacyjne (nie rzadziej niż raz w roku) należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach,
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej - opracowanej przez producenta,
• Instrukcji obsługi - opracowanej przez producenta.

Producent w instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw. Oznacza to, że nie każdy elektryk z uprawnieniami może konserwować PWP, lecz jedynie personel posiadający odpowiednie kwalifikacje i autoryzację.

Podsumowanie

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa pożarowego obiektów budowlanych, a jego prawidłowe wprowadzenie do obrotu i certyfikacja są niezbędne do spełnienia obowiązujących przepisów. PWP musi być oznakowany znakiem budowlanym „B”, a jego wprowadzenie na rynek wymaga uzyskania Krajowej Oceny Technicznej, Krajowego Certyfikatu Stałości Właściwości Użytkowych oraz Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych. PWP ma za zadanie wyłączyć wszystkie rodzaje zasilania obiektu - od podstawowego, przez rezerwowe, po awaryjne, w tym te pochodzące z instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii. Procedura jednostkowego dopuszczenia może być stosowana jedynie w wyjątkowych przypadkach, nie zastępując standardowej ścieżki certyfikacyjnej.

tags: #wylacznik #pozarowy #zasilania