Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP): Instalacja, Zasada Działania i Przepisy

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowe urządzenie w systemie ochrony przeciwpożarowej każdego obiektu budowlanego. Jego głównym zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa strażakom biorącym udział w akcji gaśniczej oraz osobom ewakuowanym z miejsca zdarzenia, poprzez eliminację zagrożenia porażenia prądem elektrycznym.

Urządzenie to umożliwia szybkie i bezpieczne odłączenie zasilania elektrycznego w całym budynku lub jego części w sytuacji wystąpienia pożaru. Za pomocą wyłącznika odcinany jest dopływ prądu do obwodów elektrycznych, których działanie nie jest niezbędne podczas akcji ratowniczej. Wyłączeniu nie podlegają jednak urządzenia kluczowe dla walki z ogniem i ograniczania jego skutków, takie jak:

• Urządzenia gaśnicze
• Przeciwpożarowe klapy odcinające
• Urządzenia oddymiające
• Oświetlenie ewakuacyjne
• Inny sprzęt służący do zwalczania pożaru.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu redukuje ryzyko związane z obecnością linii energetycznych pod napięciem, co jest szczególnie istotne podczas akcji gaśniczych, gdzie często wykorzystywana jest woda - doskonały przewodnik prądu.

Zasada Działania i Budowa PWP

Podstawowa zasada działania PWP polega na odcięciu dopływu energii elektrycznej do wszystkich obwodów, z wyjątkiem tych, które muszą pozostać aktywne podczas pożaru. Oznacza to odcięcie zarówno zasilania podstawowego (sieciowego), jak i zasilania rezerwowego, w tym:

• Drugiej sieci zasilającej
• Agregatu prądotwórczego
• Systemu zasilania awaryjnego (UPS)
• Instalacji fotowoltaicznej (PV)
• Magazynów energii.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest urządzeniem o stosunkowo prostym działaniu, które umożliwia odłączenie dopływu prądu do budynku. W praktyce dopuszcza się, aby wyłączeniem nie objęte były obwody o bardzo niskim napięciu.

PWP składa się zazwyczaj z kilku kluczowych elementów:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP): Jest to zazwyczaj przycisk zdalnego sterowania, który pozwala na podanie sygnału do urządzenia wykonawczego PWP w celu odłączenia zasilania elektrycznego w obiekcie. Urządzenie to może również sygnalizować stan dozoru i informować o stanach podłączonych urządzeń wykonawczych.
• Urządzenie sygnalizacyjne (US PWP): Sygnalizator optyczny, który jednoznacznie informuje o wyłączeniu zasilania obiektu za pośrednictwem automatyki urządzenia wykonawczego PWP, wskazując fizyczne przełączenie styków aparatu wykonawczego.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP): Jest to główny element systemu, składający się z aparatów wyłączających (rozłącznika lub wyłącznika spełniającego odpowiednie normy) wraz z układem zasilania oraz automatyką kontrolno-sterującą. Jego zadaniem jest mechaniczne odłączenie dopływu energii elektrycznej do obiektu. Urządzenie to jest zabudowane w obudowie zapewniającej odpowiednie warunki środowiskowe.

W przypadku prostszych obiektów stosuje się zazwyczaj PWP w postaci przycisku rozłączającego obwód pomiędzy złączem a rozdzielnicą główną. W obiektach o bardziej złożonej konstrukcji, z wieloma strefami pożarowymi, wykorzystuje się sterowane zdalnie wyłączniki z wyzwalaczami.

Lokalizacja i Oznakowanie PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być zlokalizowany w miejscu łatwo dostępnym dla służb ratowniczych, poza strefą pożaru. Wymagane jest, aby był umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza elektrycznego.

Lokalizacja wyłącznika ma kluczowe znaczenie i powinna uwzględniać zarówno łatwość dostępu dla ekipy gaśniczej, jak i zabezpieczenie przed nieuprawnionym użyciem oraz aktami wandalizmu. Przycisk PWP powinien znajdować się w widocznym i dobrze oznakowanym miejscu.

Oznakowanie wyłącznika musi spełniać aktualne normy. Zazwyczaj jest to tabliczka znamionowa z napisem "Przeciwpożarowy wyłącznik prądu". Standardowym oznaczeniem jest symbol gromu na czerwonym tle.

Przepisy i Wymagania Dotyczące PWP

Obowiązek stosowania PWP wynika z przepisów techniczno-budowlanych. Zgodnie z Warunkami technicznymi dotyczącymi instalacji elektrycznych, zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury, przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.

Instalacja PWP jest wymagana we wszystkich obiektach użyteczności publicznej, halach produkcyjnych, magazynach, galeriach handlowych, szpitalach, teatrach, kinach oraz innych instytucjach publicznych i obiektach komercyjnych. Przepisy te zazwyczaj nie dotyczą budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Wprowadzanie PWP do Obrotu i Certyfikacja

Ze względu na brak zharmonizowanej normy dla PWP, jego wprowadzenie na rynek wymaga uzyskania Krajowej Oceny Technicznej (KOT) oraz spełnienia krajowych przepisów dotyczących znakowania i certyfikacji. Wyrób budowlany, jakim jest PWP, wprowadza się do obrotu lub udostępnia na rynku krajowym, jeżeli:

• Nadaje się do stosowania w obiektach budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i zamierzonemu zastosowaniu.
• Jest odpowiednio oznakowany poprzez umieszczenie znaku budowlanego „B” dla wyrobów objętych Krajową Oceną Techniczną (KOT), zgodnie z Rozporządzeniem CPR 305/2011 oraz Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku.
• Wyrób budowlany jest dopuszczony jednostkowo do użytkowania w konkretnym obiekcie budowlanym zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych.

Procedura dopuszczenia jednostkowego jest możliwa w szczególnych przypadkach, gdy wyrób nie jest przeznaczony do powszechnego stosowania, nie jest objęty normą zharmonizowaną lub europejską oceną techniczną, nie jest produkowany seryjnie i nie stanowi przedmiotu swobodnego obrotu handlowego. Nie może być ona stosowana jako zamiennik dla wyrobów certyfikowanych wprowadzonych do obrotu na podstawie przepisów krajowych i oznakowanych znakiem budowlanym „B”.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) został zakwalifikowany do grupy 10 - stałe urządzenia przeciwpożarowe w krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w klasie pierwszej. Obejmuje to:

• Przeciwpożarowe wyłączniki prądu - zestawy
• Przeciwpożarowe wyłączniki prądu - elementy składowe:
  • Urządzenia wykonawcze
  • Urządzenia sygnalizujące
  • Urządzenia uruchamiające

Klasa pierwsza oznacza, że proces oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych obejmuje zakładową kontrolę produkcji oraz badania próbek. Dodatkowo, jednostka certyfikująca przeprowadza ocenę właściwości użytkowych na podstawie badań, obliczeń i dokumentacji, wstępną inspekcję zakładu produkcyjnego, wydaje krajowy certyfikat stałości właściwości użytkowych oraz prowadzi ciągły nadzór nad zakładową kontrolą produkcji.

Dokumentem odniesienia dla PWP, zastępującym normę wyrobu, jest Krajowa Ocena Techniczna (KOT), która stanowi podstawę do oznakowania wyrobu znakiem budowlanym „B”.

Odpowiedzialność i Konserwacja

Odpowiedzialność za znajomość przepisów regulujących montaż urządzeń systemu ppoż., w tym wyłącznika przeciwpożarowego, spoczywa na właścicielach, zarządcach lub użytkownikach obiektu. PWP musi być regularnie testowany i poddawany przeglądom technicznym - jest to obowiązek właściciela lub zarządcy budynku.

Prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie instalacji PWP wymaga wiedzy technicznej oraz znajomości norm i obowiązujących przepisów. Właściwe zaplanowanie systemu ppoż. w obiekcie uwzględnia również konieczność zapewnienia zasilania dla kluczowych urządzeń przeciwpożarowych, takich jak czujki dymu, systemy oddymiania czy oświetlenie awaryjne.

tags: #wylacznik #przeciwpozarowy #instalacja