Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP): Zastosowanie, Przepisy i Certyfikacja

Zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego powinno być priorytetem dla każdego zarządcy, właściciela firmy czy osoby odpowiedzialnej za infrastrukturę. Jednym z istotnych elementów systemów ochrony przeciwpożarowej jest Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP). Choć często bywa niedoceniany, jego rola jest kluczowa w zapobieganiu rozprzestrzeniania się ognia oraz minimalizacji szkód powstałych wskutek pożaru.

PWP to urządzenie, które wspiera ochronę budynków. Dzięki niemu możliwe jest szybkie odłączenie zasilania elektrycznego w razie pożaru, co znacznie zwiększa bezpieczeństwo zarówno osób, jak i mienia. Urządzenie to zaprojektowano po to, aby zapewniać maksymalne bezpieczeństwo w sytuacji zagrożenia. Prawidłowy montaż oraz regularne przeglądy PWP pozwalają zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników budynku.

Czym jest Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP)?

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to specjalne urządzenie elektryczne, którego zadaniem jest odcięcie dopływu energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Służy on do szybkiego i bezpiecznego odcięcia zasilania elektrycznego w sytuacji zagrożenia pożarowego, eliminując ryzyko iskier i zapłonu.

W praktyce wyłącznik ten jest stosowany w obiektach, gdzie istnieje ryzyko pożaru, np. w zakładach produkcyjnych, magazynach, halach przemysłowych, a także w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i użyteczności publicznej. Jego rola jest kluczowa w zapobieganiu rozprzestrzeniania się ognia oraz minimalizacji szkód powstałych wskutek pożaru. PWP służy przede wszystkim w celu zapewnienia bezpieczeństwa ekip ratowniczych, umożliwiając bezpieczniejsze działania straży pożarnej.

Należy podkreślić, że wyłącznik PWP nie powinien odłączać zasilania urządzeń niezbędnych w trakcie pożaru, takich jak pompy hydrantowe czy wentylatory oddymiające. Dla takich urządzeń w rozdzielni głównej lub za złączem kablowym wydziela się sekcję obwodów pożarowych, niezależną od PWP. Kwestia zasilania sprzed PWP urządzeń przeciwpożarowych posiadających własne akumulatory, np. centrali systemu sygnalizacji pożarowej, bywa dyskusyjna. Jeśli jest to możliwe, zaleca się zasilać te urządzenia sprzed wyłącznika ppoż.

Odcięcie dopływu prądu przez PWP nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku, a także innych urządzeń elektrycznych, które muszą funkcjonować w czasie pożaru (np. wentylatory oddymiające, pompy wodne).

Obowiązek Stosowania i Podstawy Prawne

Zgodnie z przepisami, przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy instalować w określonych budynkach. Każde urządzenie tego typu powinno spełniać określone normy techniczne.

W jakich budynkach i obiektach montowanie PWP jest obowiązkowe?

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) jest wymagany w budynkach i obiektach, w których istnieje podwyższone ryzyko pożaru oraz tam, gdzie przepisy określają obowiązek stosowania takich zabezpieczeń. Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu wynika z § 183 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.).

Wyłącznik jest konieczny w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem. Warto zauważyć, że pojęcie „występowania zagrożenia wybuchem” jest o wiele bardziej pojemne niż pomieszczenie zagrożone wybuchem. PWP jest wymagany w obiektach takich jak:

• Hale produkcyjne i magazyny z materiałami łatwopalnymi,
• Pomieszczenia techniczne i serwerownie,
• Parkingi podziemne lub garaże wielopoziomowe,
• Budynki użyteczności publicznej o dużym natężeniu ruchu osób,
• Obiekty o zwiększonym ryzyku pożaru, np. laboratoria, stacje paliw, kotłownie,
• Budynki mieszkalne wielorodzinne powyżej określonej wysokości (np. powyżej 12 m), gdzie konieczne jest szybkie odcięcie zasilania w razie pożaru,
• Szpitale i placówki ochrony zdrowia.

W tych miejscach przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest nie tylko zalecany, ale stanowi element wymogów ochrony przeciwpożarowej oraz warunków technicznych użytkowania budynków. W niektórych branżach, np. przemysł chemiczny czy petrochemiczny, wymogi mogą być jeszcze bardziej restrykcyjne i określone w szczegółowych przepisach lub standardach branżowych.

Obowiązek certyfikacji PWP

Zgodnie z polskim prawem, przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega obowiązkowi certyfikacji. Obowiązek taki powstał od 1 stycznia 2021 r., choć istniał już od 2016 r., a z dniem 1 stycznia 2021 r. upłynął okres przejściowy wyznaczony przez Ustawodawcę na dostosowanie rynku do nowych wymagań. Wynika to z:

• Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.), które wprowadziło obowiązek certyfikacji PWP - później rokrocznie wydłużano okres przejściowy, aż do 1 stycznia 2021 r.;
• Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297), które nie wydłużyło wspomnianego okresu poprzez nie ujęcie na liście urządzeń, dla których obowiązuje okres przejściowy.

Kluczowe jest to, że projekt budowlany nie określa zasad formalnych wprowadzania wyrobów do stosowania, a jedynie wskazuje ich rodzaj, wymagane własności użytkowe i oczekiwane funkcje. Tym samym data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia ani wpływu na dokumenty wymagane do wprowadzenia wyrobu na rynek.

Certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy również stosować w obiektach będących w trakcie budowy lub modernizacji, jeśli PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę, co zostało potwierdzone w „Dzienniku budowy”.

PWP a instalacja fotowoltaiczna

W przypadku montażu instalacji fotowoltaicznej, PWP należy stosować, jeśli instalację PV zastosowano w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³. W innych przypadkach stosowanie PWP zależy od uznania projektanta.

Dokumenty Certyfikujące i Oznakowanie PWP

Dla PWP wymagane są następujące dokumenty certyfikujące:

• Krajowa Ocena Techniczna (KOT) - dokument wydawany przez upoważnioną jednostkę, który potwierdza, że dany wyrób budowlany spełnia wymagania użytkowe i może być wprowadzony do obrotu w Polsce.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych - dokument wydawany przez jednostkę certyfikującą, który potwierdza, że wyrób zachowuje deklarowane właściwości użytkowe w czasie, m.in. w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych - wystawiana przez producenta.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu nie widnieje na wykazie wyrobów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego (...), dlatego nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP.

Dla PWP nie ma zharmonizowanej normy UE, więc znakowanie CE nie jest możliwe. Wyrób powinien być oznakowany znakiem budowlanym „B” - to oznaczenie informujące, że wyrób został oceniony zgodnie z krajowym systemem oceny zgodności i spełnia wymagania określone przez polskie przepisy techniczno-budowlane.

Budowa i Zasady Instalacji PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP) - przycisk lokalizowany zwykle w pobliżu wejścia do budynku. Jest to element aktywujący PWP, ale sam w sobie nie odcina zasilania.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP) - sygnalizator potwierdzający wyłączenie prądu.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP) - rozdzielnia elektryczna w oddzielnej obudowie, wewnątrz której dokonywane jest rozłączenie prądu. Aparat elektryczny stanowiący element wykonawczy PWP (sterowany przy pomocy wspomnianego „czerwonego przycisku”) zazwyczaj jest instalowany w rozdzielnicy głównej budynku, zlokalizowanej w pomieszczeniu wydzielonym pożarowo lub rozdzielnicy pożarowej.

Wymogi instalacyjne

• Oddzielna obudowa: Przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu. Wyjątek może tu stanowić możliwość zabudowy w jednym standardzie elektrycznym sekcji PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą, co może przyczynić się do poprawy ergonomii rozdzielni przeciwpożarowej prądu.
• Lokalizacja przycisku: Przycisk wyzwalający powinien znajdować się w pobliżu głównego wejścia do budynku lub w pobliżu złącza, czyli miejsca, gdzie znajdują się bezpieczniki mocy (BM), często też licznik i inne urządzenia. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w miejscu łatwo dostępnym dla ekip ratowniczych.
• Oznakowanie: Oznakowanie wyłącznika ppoż. należy wykonać znakiem z błyskawicą na czerwonym tle.
• Multiplikacja: Możliwe jest multiplikowanie poszczególnych urządzeń PWP, np. do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie. Jest to kwestia projektowa.
• Projekt i uzgodnienie: Odpowiada za to projektant i rzeczoznawca ppoż., ponieważ PWP jako urządzenie przeciwpożarowe musi mieć projekt i uzgodnienie.

Integracja PWP w Systemach Ochrony Pożarowej

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z Systemami Sygnalizacji Pożarowej (SSP), Integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy budynkowym systemem zarządzania BMS. Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu pożarowym, to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

Konserwacja i Odpowiedzialność

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe, musi być okresowo konserwowany. Podlega on okresowej konserwacji i przeglądom technicznym. Nie każdy elektryk z uprawnieniami może konserwować PWP. Reguluje to § 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w myśl którego czynności takie należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach,
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej - opracowanej przez producenta,
• Instrukcji obsługi - opracowanej przez producenta,
• w okresach ustalonych przez producenta (nie rzadziej niż 1 raz w roku).

Wynika z tego, że producent w Instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw. Odpowiedzialność za zapewnienie, że obiekt jest wyposażony w sprawny Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu, spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu, w zależności od zapisów umowy lub przepisów szczególnych.

Zalety Stosowania PWP

Stosowanie Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu niesie ze sobą szereg korzyści:

• Zwiększenie bezpieczeństwa osób i mienia - szybkie odcięcie prądu eliminuje ryzyko iskier i zapłonu.
• Minimalizacja szkód pożarowych - ogranicza rozprzestrzenianie ognia przez przewody elektryczne.
• Ochrona sprzętu i instalacji - zapobiega uszkodzeniom urządzeń elektrycznych.
• Spełnienie wymogów prawnych i norm - zgodność z przepisami BHP i przeciwpożarowymi.
• Ułatwienie akcji ratowniczej - pozwala na bezpieczniejsze działania straży pożarnej.

tags: #wylacznik #przeciwpozarowy #przez #gsm