Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu – Kluczowy Element Bezpieczeństwa Pożarowego

Rola i Znaczenie Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (PWP)

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowy element ochrony przeciwpożarowej, urządzenie mające za zadanie odcinać dopływ energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Urządzenie to zaprojektowano, aby zapewniać maksymalne bezpieczeństwo w sytuacji zagrożenia. Dzięki niemu możliwe jest szybkie odłączenie zasilania elektrycznego w razie pożaru, co znacznie zwiększa bezpieczeństwo zarówno osób, jak i mienia.

Podstawowym środkiem gaśniczym używanym w instalacjach służących do zabezpieczania przeciwpożarowego budynków czy wykorzystywanym przez strażaków podczas akcji ratowniczo-gaśniczych jest woda. Jak wiadomo, woda posiada bardzo dobre właściwości przewodzenia prądu, co w połączeniu z kontaktem z przewodami podłączonymi do zasilania stanowi duże niebezpieczeństwo dla ekip ratowniczych pracujących na miejscu zdarzenia i likwidujących napotkane zagrożenia. PWP służy do natychmiastowego wyłączenia prądu z instalacji budynku podczas wystąpienia sytuacji zagrożenia (najczęściej pożaru) w celu uniknięcia „efektu domino” i minimalizacji powstania kolejnego zagrożenia wynikającego z obecności linii energetycznych będących pod napięciem.

Wymogi Prawne i Proces Certyfikacji PWP

Zgodnie z przepisami, przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy instalować w określonych budynkach. Każde urządzenie tego typu powinno spełniać określone normy techniczne. PWP zgodnie z polskim prawem podlega obowiązkowi certyfikacji.

Obowiązek Certyfikacji i Podstawy Prawne

Obowiązek certyfikacji przeciwpożarowego wyłącznika prądu wynika z następujących przepisów prawnych:

• Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.). Wprowadziło ono obowiązek certyfikacji PWP, a okres przejściowy był rokrocznie wydłużany, aż do 1 stycznia 2021 r.
• Rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297). To rozporządzenie nie wydłużyło wspomnianego okresu poprzez nieujęcie na liście urządzeń, dla których obowiązuje okres przejściowy.

Wymagane Dokumenty Certyfikujące dla PWP

Zgodnie z rozporządzeniami, dla PWP wymagane są następujące dokumenty certyfikujące:

• Krajowa Ocena Techniczna.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych, które wydaje Jednostka Certyfikująca.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych, którą wystawia producent.

Brak Wymogu Świadectwa Dopuszczenia CNBOP i Znaku CE

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu nie widnieje na wykazie wyrobów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (DzU z 2010 r. nr 85, poz. 553, z późn. zm.). Dlatego też nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP.

Dla PWP nie ma zharmonizowanej normy EU, więc znakowanie CE nie jest możliwe.

Obowiązek Stosowania Certyfikowanych PWP

Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądowego z certyfikatem powstał od 1 stycznia 2021 r. Jeśli dokumentacja projektowa przewidywała zastosowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu na podstawie §183 WT, to zmiana polega wyłącznie na tym, że dla wyrobu o tej samej nazwie i funkcji w obiekcie powstał dodatkowy obowiązek certyfikacji. Należy pamiętać, że obowiązek certyfikacji istnieje już od 2016 r., a w dniu 1 stycznia 2021 r. upłynął okres przejściowy wyznaczony przez Ustawodawcę na dostosowanie rynku do nowych wymagań.

Kluczowe jest to, że projekt budowlany nie określa zasad formalnych wprowadzania wyrobów do stosowania, a tylko wskazuje ich rodzaj, wymagane własności użytkowe i oczekiwane funkcje (zadania), a tym samym data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia ani wpływu na dokumenty wymagane do wprowadzenia wyrobu na rynek.

Certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy również stosować w obiektach będących w trakcie budowy lub modernizacji, jeśli PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę, co zostało potwierdzone w „Dzienniku budowy”.

Budowa i Komponenty PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

1. Urządzenie Uruchamiające (UU PWP) - przycisk lokalizowany zwykle w pobliżu wejścia do budynku.
2. Urządzenie Sygnalizujące (US PWP) - sygnalizator potwierdzający wyłączenie prądu.
3. Urządzenie Wykonawcze (UW PWP) - rozdzielnia elektryczna w oddzielnej obudowie, wewnątrz której dokonywane jest rozłączenie prądu.

Jako wyłącznik należy stosować aparat elektryczny typu rozłącznik, uzbrojony w cewkę wyzwalacza wzrostowego z możliwością zdalnego sterowania w układzie przełącznika faz, który w przypadku zaniku napięcia w jednej lub dwóch dowolnych fazach automatycznie przełączy zasilanie cewki wzrostowej na fazę aktywną.

Zasady Projektowania i Instalacji PWP

Kryteria Zastosowania PWP

Zgodnie z wymaganiami § 183 ust. 2-4 „Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (DzU nr 75 z 2002 r., poz. 690 z późniejszymi zmianami), przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy stosować w:

• Strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³.
• Strefach zawierających obszary zagrożone wybuchem.
• Budynkach, w których instalację fotowoltaiczną zastosowano w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³ (w innych przypadkach według uznania projektanta).

Lokalizacja i Montaż PWP

Lokalizacja wyłącznika jest bardzo ważna, ponieważ wpływa na jego dostępność w sytuacjach awaryjnych. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. W przypadku kilku wejść do obiektu, optymalnym rozwiązaniem będzie jego instalacja przy kilku wejściach, gwarantująca możliwość jego szybkiego odnalezienia w razie konieczności odłączenia napięcia w obiekcie.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu CNBOP. Wyjątek może tu stanowić możliwość zabudowy w jednym standardzie elektrycznym sekcji PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą, co może przyczynić się do poprawy ergonomii rozdzielni przeciwpożarowej prądu.

Element wykonawczy przeciwpożarowego wyłącznika prądu instaluje się w rozdzielnicy głównej budynku. Mieści się ona w pomieszczeniu wydzielonym pożarowo lub w rozdzielnicy pożarowej. W sytuacji, gdy jako element wykonawczy stosuje się aparat elektryczny typu wyłącznik, zapewnia się wybiórczość działania zabezpieczeń występujących w instalacjach elektrycznych budynku. Dotyczy to instalacji przyłączonych za wyłącznikiem i eksploatowanych w warunkach normalnej eksploatacji.

Energia elektryczna do przeciwpożarowego wyłącznika prądu doprowadzana jest przewodem gwarantującym dostawę energii elektrycznej przez wymagany czas pracy urządzeń przyłączanych do niego od strony zasilania, chronionym lub odpornym na działanie wody.

Sterowanie i Zasilanie Awaryjne

Sterowanie przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu może być miejscowe lub zdalne - zależy to od uwarunkowań lokalnych.

Odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może spowodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego. Wyjątek stanowią źródła zasilające urządzenia elektryczne, które muszą funkcjonować w czasie pożaru.

Urządzenia Wymagające Ciągłego Zasilania w Czasie Pożaru

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu odcina dopływ energii elektrycznej do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Do urządzeń i instalacji przeciwpożarowych, dla których wymaga się podtrzymania napięcia, należą m.in.:

• System sygnalizacji pożarowej (SSP).
• Dźwiękowy system ostrzegania (DSO).
• Urządzenia służące wentylacji pożarowej (np. klapy dymowe, wentylacja pożarowa).
• Windy przeznaczone dla ekip ratowniczych (windy ewakuacyjne).
• Pompy pożarowe.
• Oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne.
• Czujki pożarowe, dźwiękowe ostrzegacze.

Działanie i Integracja PWP z Systemami Bezpieczeństwa

Zasada Uruchamiania i Sygnalizacja

Sterowanie przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu odbywa się za pomocą ręcznego przycisku umieszczonego najczęściej w pobliżu wejścia głównego do obiektu lub strefy pożarowej. Przycisk ma zadanie zaraz po wciśnięciu uruchomić mechanizm, który odłączy zasilanie budynku od źródła energii. Oznakowany jest zgodnie z Polską Normą dotyczącą znaków bezpieczeństwa oraz technicznych środków przeciwpożarowych za pomocą tabliczki znamionowej z umieszczonym na niej napisem: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”.

W niektórych typach tego urządzenia, po uruchomieniu, potwierdzeniem zadziałania jest włączenie się na jego oprawie zielonej diody LED. Oznacza to, że nastąpiło przerwanie dostaw energii elektrycznej w budynku. Jest to ważna informacja dla użytkowników budynku, a także ekip ratowniczych, że zagrożenie wynikające z obecności energii elektrycznej zostało zlikwidowane. Powrót napięcia do instalacji elektrycznej sygnalizowany natomiast będzie sygnałem diody LED w kolorze czerwonym.

Integracja z Innymi Systemami

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z SSP, Integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy BMS budynkowym. Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu pożarowym, to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

Jest to kwestia projektowa, czy można multiplikować poszczególne urządzenia PWP, np. do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie - tak, jest to możliwe.

Konserwacja i Serwisowanie PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe, musi być okresowo konserwowany. Nie każdy elektryk z uprawnieniami może konserwować PWP. Reguluje to §3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w myśl którego czynności takie (podobnie jak dla innych urządzeń przeciwpożarowych) należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach.
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej - opracowanej przez producenta.
• Instrukcji obsługi - opracowanej przez producenta.

Czynności konserwacyjne należy wykonywać w okresach ustalonych przez producenta (nie rzadziej niż 1 raz w roku). Wynika z tego, że producent w Instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw.

Eksperci z DRAFT FIRE - Inżynieria Pożarowa projektują, montują i serwisują systemy ochrony przeciwpożarowej zgodnie z najwyższymi standardami. Dzięki ich doświadczeniu instalacje spełniają wszystkie wymogi prawne, a także są dostosowane do specyfiki danego budynku. Systemy ochrony przeciwpożarowej wymagają regularnych przeglądów oraz serwisowania, aby mogły działać skutecznie. Ponadto monitoring pożarowy oraz alarmy stanowią dodatkowe wsparcie. Firma Firetech specjalizuje się w dostarczaniu oraz instalacjach przeciwpożarowych wyłączników prądu, a także oferuje coroczne przeglądy tych urządzeń, zakończone sporządzeniem protokołu podpisanego przez przeszkolonego pracownika.

tags: #wylacznik #przeciwpozarowy #w #budynku #ze #stacja