Wymagane ciśnienie i przepisy dotyczące hydrantów przeciwpożarowych w Polsce

Hydranty przeciwpożarowe, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne, stanowią kluczowy element systemów bezpieczeństwa pożarowego, zapewniając szybki dostęp do wody dla jednostek ratowniczych oraz użytkowników budynków. Ich prawidłowe zaprojektowanie, instalacja i utrzymanie są regulowane przez szereg przepisów prawnych. Niniejszy artykuł przedstawia kompleksowy przewodnik po obowiązujących regulacjach, ze szczególnym uwzględnieniem wymaganego ciśnienia.

Podstawy prawne i rodzaje hydrantów

Kluczowe akty prawne regulujące kwestie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę to przede wszystkim:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).

Wyróżnia się dwa główne typy hydrantów:

• Hydranty zewnętrzne - podziemne lub nadziemne, służące do poboru wody z sieci wodociągowej przez straż pożarną.
• Hydranty wewnętrzne - urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej w początkowej fazie gaszenia pożaru, przeznaczone głównie dla użytkowników budynku.

Wymagania dla sieci wodociągowych przeciwpożarowych

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa, stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny. Sieć ta powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala) przez co najmniej 2 godziny.

Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci. Sieć wodociągowa przeciwpożarowa, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, powinna być zaprojektowana i zbudowana tak, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Hydranty zewnętrzne: wymagania, lokalizacja i oznakowanie

Rodzaje i średnice hydrantów zewnętrznych

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu. Bardzo rzadko spotykanym jest hydrant zewnętrzny występujący jedynie jako hydrant nadziemny - hydrant o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować, np. hydrant PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa).

Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Wymagana wydajność i ciśnienie

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r. - 5 dm³/s.

Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Lokalizacja i rozmieszczenie hydrantów zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne muszą znajdować się w odpowiednich odległościach, zarówno od budynków, jak i od siebie. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r. i innych przepisów, obowiązują następujące zasady:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów. Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów.
• W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Kiedy i gdzie wymagane są hydranty zewnętrzne?

Hydranty muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m². Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego.

Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy również obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych powinno być zgodne z Polskimi Normami, będącymi odpowiednikami norm europejskich (EN). Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach. Dla hydrantu podziemnego oznaczany jest tablicą orientacyjną (z białą literą H, średnicą zaworu i kierunkiem położenia). Hydrant nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony.

Hydranty wewnętrzne: wymagania i zastosowanie

Ciśnienie i wydajność hydrantów wewnętrznych

Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego powinno zapewniać wydajność określoną w normach. Ciśnienie na zaworze 52, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Przepisy nakładają tu obowiązek zmieszczenia się z wartościami ciśnienia dla zaworów hydrantów 25 w granicach 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów, 2-12 atmosfer). Dla zaworów hydrantów 33 i 52 dopuszczalna górna granica ciśnienia jest niższa i wynosi 0,7 MPa (7 barów, 7 atmosfer).

Rodzaje i przeznaczenie hydrantów wewnętrznych

Wyróżniamy trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, różniące się średnicą i wydajnością:

• Hydranty DN 25 - z wężami półsztywnymi, przeznaczone dla budynków zaliczonych pod względem pożarowym do kategorii zagrożenia ludzi (ZL). Są najbardziej odpowiednie dla wysokich i wysokościowych budynków.
• Hydranty DN 33 - również z wężami półsztywnymi, przeznaczone dla garaży.
• Hydranty DN 52 - wyposażone w węże płasko składane, przeznaczone do budynków przemysłowo-magazynowych (PM). Wymagają obsługi dwuosobowej ze względu na konieczność pełnego rozwinięcia węża przed użyciem.

Lokalizacja i rozmieszczenie hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, by zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku, co oznacza możliwość doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dostrzelenia prądem wody w każde w nim miejsce. Dla hydrantów 25 i 33 jest to długość do 30 m odcinka węża plus 3 m stożkowego prądu wody. W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji. Lokalizuje się je w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, przy wejściach do pomieszczeń technicznych i magazynowych oraz proporcjonalnie w przestrzeni pomieszczeń.

Wymagania dotyczące instalacji hydrantów wewnętrznych

• W budynkach kategorii zagrożenia ludzi ZL I (dyskoteki, kina, teatry), ZL II (przedszkola, szpitale, domy opieki społecznej) lub ZL V (hotele, internaty) należy je stosować, gdy strefa pożarowa o danej ZL przekracza powierzchnię 200 m², niezależnie od wysokości budynku.
• W budynkach kategorii zagrożenia ludzi ZL III (biura, szkoły) są wymagane, jeśli budynek jest średniowysoki, a powierzchnia strefy pożarowej ZL III przekracza 200 m².
• Hydranty 33 są wymagane w garażach jednokondygnacyjnych, zamkniętych, przeznaczonych dla więcej niż 10 stanowisk postojowych.
• Obowiązek stosowania hydrantów w budynkach przemysłowo-magazynowych wynika z gęstości obciążenia ogniowego (Qd) w strefie pożarowej (kryterium graniczne to 500 lub 1000 MJ/m²) oraz powierzchni tej strefy (100 lub 200 m²).
• Zawory hydrantowe 52 należy stosować w budynkach wysokich i wysokościowych, również do ochrony tych stref pożarowych, które zaliczono do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.

W nieogrzewanych budynkach lub w ich częściach przewody zasilające instalacji wodociągowej przeciwpożarowej należy zabezpieczyć przed możliwością zamarznięcia. Przewody instalacji, z której pobiera się wodę do gaszenia pożaru, wykonane z materiałów palnych, powinny być obudowane ze wszystkich stron osłonami o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 60.

Oznakowanie hydrantów wewnętrznych

Oznakowanie ppoż powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Choć poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.

Praktyczne aspekty użytkowania hydrantów

Mimo powszechnego stosowania hydrantów wewnętrznych, ich praktyczne wykorzystanie przez przeciętnych użytkowników budynków jest rzadkie. Gaśnica jest wygodniejsza w użyciu i bezpieczniejsza w pierwszej fazie rozwoju pożaru. Obsługa hydrantu, zwłaszcza typu DN 52 z wężem płasko składanym, wymaga co najmniej dwóch osób i znajomości zasad bezpieczeństwa, w tym odłączenia dopływu prądu do budynku.

W budynkach jednorodzinnych, dwurodzinnych i w niskiej zabudowie osiedlowej oraz w zabudowie zagrodowej, gdzie nie ma hydrantów wewnętrznych, gaszenie wodą jest możliwe np. z węża ogrodowego. Zawsze należy pamiętać o zasadzie odcięcia energii elektrycznej (i gazowej) przed podjęciem akcji gaśniczej.

tags: #wymagane #cisnienie #hydrant