Wieś Zalesie, położona w dolinie potoku Zbludza, ma bogatą historię, sięgającą prawdopodobnie początków XVII wieku, z najstarszymi dokumentami pisanymi pochodzącymi z 1604 roku. Pierwotnie nazywana "Las", została założona przez zarębników i bogatszych kmieci ze Zbludzy i Kamienicy, którzy karczowali okoliczne lasy na polecenie ksieni klarysek starosądeckich. W księgach parafialnych Kamienicy zachowały się wzmianki o pierwszych osadnikach, którymi były rodziny Czechów, Migaczów, Sopatów, Franków i Staroniów.
Historia Zalesia i związki z Kamienicą
Od końca XIII wieku do 1782 roku Zalesie należało do klarysek ze Starego Sącza, łącznie z kilkoma innymi wsiami w dolinie Kamienicy. Po przejęciu dóbr klasztornych pod koniec XVIII wieku przez państwo austriackie, Zalesie zostało sprzedane w ręce prywatne. Kolejno byli to rodziny Kirchnerów i Marszałkowiczów, a potem duże firmy, zajmujące się pozyskiwaniem i obróbką drewna. Wieś funkcjonowała wówczas w ramach niewielkiego klucza ziemskiego, którego centrum była Kamienica. W tym czasie nastąpiła również intensywna eksploatacja okolicznych lasów.
Pod koniec XIX wieku właścicielem wsi był Kazimierz Lipiński. Wówczas żyło tu niecałe 700 mieszkańców, a od 1886 roku funkcjonowała Szkoła Ludowa, której budynki po części zachowały się do dnia dzisiejszego. W trakcie operacji łapanowsko-limanowskiej w 1914 roku, wieś znalazła się na trasie przemarszów walczących armii, w tym oddziałów legionowych. Po I wojnie światowej i odzyskaniu niepodległości, w Zalesiu rozwijał się ruch ludowy. Jego najaktywniejszymi działaczami byli Wojciech i Franciszek Franczyk oraz Jan Ślaga.
Zabytki i Miejsca Godne Uwagi
Kościół parafialny p.w. św. Maksymiliana Kolbego
Kościół parafialny pw. św. Maksymiliana Kolbego, zbudowany w latach 1975-1985 według projektu R. Łomnickiego, został konsekrowany w 1991 roku. W jego wnętrzu warto zwrócić uwagę na figury Pana Jezusa U Słupa, przeniesioną z kaplicy na Tokaniku, oraz Matki Boskiej Fatimskiej, a także na szopkę bożonarodzeniową.
Kapliczka p.w. św. Floriana i Matki Boskiej Częstochowskiej oraz zabytkowy spichlerz
Kilkaset metrów poniżej kościoła, przy drodze do Kamienicy, stoi ciekawa kapliczka pw. św. Floriana i Matki Boskiej Częstochowskiej. Jest to murowana budowla z połowy XIX wieku, wystawiona jako wotum dziękczynne za ocalenie wsi przed epidemią. Naprzeciw kapliczki, po drugiej stronie drogi, znajduje się zabytkowy drewniany spichlerz z XIX wieku.
Kapliczka na „Tokaniku” i „Kaplica Jednej Nocy”
Około 300 metrów nad kościołem, na tzw. „Tokaniku”, stoi zabytkowa kamienna kapliczka z początku XIX wieku, pw. Matki Boskiej Częstochowskiej. Kryta blachą, z niewielką wieżyczką, mieści wewnątrz płaskorzeźbę Matki Boskiej. W 1971 roku postawiono obok niej, na sztucznym wypłaszczeniu terenu, niewielką drewnianą kaplicę mszalną. Zbudowali ją parafianie z księdzem Józefem Alberskim, wbrew woli miejscowych władz. Powstała ona w bardzo krótkim czasie, a jej zasadniczy korpus został wzniesiony w ciągu jednej nocy, stąd nazywana była „Kaplicą Jednej Nocy”. Księża, dojeżdżający z Kamienicy w latach 70-tych XX wieku, odprawiali tu nabożeństwa i udzielali niektórych sakramentów.
Ludowy Artysta Piotr Kwit i jego Spuścizna
We wsi Zalesie żył i tworzył do 2002 roku ludowy artysta Piotr Kwit. Urodził się w 1929 roku w Zalesiu i spędził tu całe swoje życie. Szczególnie upodobał sobie rzeźbienie ptaków, a poza tym motywy przyrodnicze i postać św. Franciszka. Jego dorobek artystyczny to ponad tysiąc prac eksponowanych w różnych muzeach, wystawach i zbiorach prywatnych.
Dzieło Piotra Kwita kontynuuje jego brat, Franciszek Kwit - znakomity rzeźbiarz, gawędziarz i myśliwy. Wraz ze swym zięciem Mieczysławem prowadzi niewielką wystawę prac swoich i nieżyjącego brata, w której eksponuje obrazy, trofea myśliwskie i liczne ciekawostki, znalezione w lasach wokół Zalesia. Wystawa znajduje się w centrum wsi, w starym drewnianym spichrzu, stanowiącym pracownię rzeźbiarską pana Franciszka.
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Zalesiu
100-lecie OSP Zalesie i Gminne Obchody Dnia Strażaka (2025)
W sobotę 12 lipca 2025 roku, w Zalesiu miało miejsce wyjątkowe wydarzenie - uroczystość z okazji 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Zalesiu, połączona z Gminnymi Obchodami Dnia Strażaka oraz przekazaniem pojazdów pożarniczych. Obchody rozpoczęły się przemarszem pododdziałów jednostek OSP, przy akompaniamencie orkiestry dętej. Przy budynku remizy OSP Zalesie została odsłonięta pamiątkowa tablica. Po przybyciu na miejsce apelu, odprawiona została uroczysta msza święta polowa w intencji strażaków - zarówno czynnych, jak i tych, którzy odeszli na wieczną służbę.
Założona w 1925 roku jednostka OSP Zalesie od stu lat aktywnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności. Jej członkowie nie tylko niosą pomoc w sytuacjach zagrożenia, ale również integrują mieszkańców poprzez wydarzenia kulturalne i społeczne. Szczególnym momentem obchodów było uroczyste przekazanie nowego pojazdu pożarniczego GBA Rt 3/29/300 Volvo FL dla jednostki OSP Wielki Łęck. Dotychczas użytkowany pojazd z Wielkiego Łęcka, GBA 3,4/32/2,5 Mercedes Atego, został przekazany do OSP Niechłonin, która tym samym znacząco poprawiła swoje możliwości operacyjne.
Interwencje OSP: Pożar poddasza w Zalesiu
Niedawno strażaków zaalarmowało zgłoszenie o pożarze poddasza domu w miejscowości Zalesie. Kilka minut po godzinie 16.00, po dotarciu strażaków na miejsce zgłoszenia, okazało się, że na nieużytkowanym poddaszu budynku mieszkalnego występowało silne zadymienie, a pożar obejmował drewnianą konstrukcję dachu. W chwili pojawienia się ognia, w obiekcie znajdowały się dwie osoby: 70-letnia kobieta oraz dziecko w wieku około 9 lat. Opuścili oni budynek, nie odnosząc obrażeń.
Ogień wstępnie stłumiono. Natomiast nadpalone i tlące się elementy dachu wycięto i dogaszono je, wynosząc na zewnątrz budynku. Sytuacja wymagała również ugaszenia pożaru sadzy zalegającej w przewodzie kominowym. W akcji udział brali strażacy z PSP w Limanowej oraz jednostki z Zalesia, Zbludzy oraz Kamienicy. Działania zakończono po godzinie 17.00.
Akcja gaśnicza pożaru lasu przeprowadzona 24 czerwca 2019 roku.
Cele i Zakres Działalności OSP
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczych straży pożarnych kultury fizycznej i sportu, oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Sport w Zalesiu: Klub „Zalesianka”
W przysiółku Wierchy, ponad przełęczą Słopnicką, znajduje się stadion klubu sportowego „Zalesianka”, stanowiący ważny ośrodek aktywności sportowej dla lokalnej społeczności.