Zbiorniki przeciwpożarowe stanowią jeden z najważniejszych elementów systemów ochrony przeciwpożarowej, szczególnie w lokalizacjach, gdzie publiczna sieć wodociągowa nie dysponuje odpowiednią wydajnością, aby zapewnić wystarczającą ilość wody do gaszenia pożarów. Ich obecność jest kluczowa dla bezpieczeństwa mienia oraz użytkowników obiektów, a także dla spełnienia rygorystycznych przepisów regulujących kwestie zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Podstawy Prawne i Normatywne w Polsce
Projektowanie i budowa zbiorników przeciwpożarowych w Polsce podlegają ścisłym regulacjom prawnym. Koncepcja wyboru technologii dla takiego zbiornika pojawia się już na etapie projektowania budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych.
Kluczowe Akty Prawne
Główne akty prawne, które regulują to zagadnienie, to:
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
- Norma PN-B-02857:2017-04, która reguluje wymagania ogólne dotyczące przeciwpożarowych zbiorników wodnych. Obowiązująca od 2017 roku, norma ta określa wymagania dla wszystkich typów zbiorników przeciwpożarowych: naziemnych, półpodziemnych, podziemnych, krytych i otwartych.
Dodatkowo, zwraca się uwagę na praktyki i wymagania zapisane w światowych standardach bezpieczeństwa, takich jak NFPA 22 (National Fire Protection Association) lub FM Approvalls (standardy przyznawania międzynarodowego certyfikatu wydawanego przez FM Global), które choć niewiążące dla polskich inwestorów, mogą być bardzo przydatne przy projektowaniu.
Kiedy Konieczne jest Wykonanie Zbiornika Przeciwpożarowego?
Wykonanie przeciwpożarowego zbiornika wodnego jest wymagane w sytuacjach, gdy:
- Dana lokalizacja jest pozbawiona dostępu do sieci wodociągowej.
- Hydranty zasilane wodą z sieci nie zapewniają wystarczającej efektywności.
- Na terenie obiektu występuje zwiększone ryzyko pożarowe, na przykład przez składowanie materiałów łatwopalnych i wybuchowych.
- Specyfika danej lokalizacji utrudnia dojazd służb ratunkowych.
- Ugaszenie ewentualnego pożaru wiązałoby się z koniecznością dostępu do stałego rezerwuaru wody.
Wymagania Techniczne i Konstrukcyjne Zbiorników Przeciwpożarowych
Norma PN-B-02857:2017-04 oraz Rozporządzenie MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. szczegółowo określają wymagania dotyczące konstrukcji, pojemności, lokalizacji i specyfikacji technicznej zbiorników.
Rodzaje Zbiorników i Ich Zastosowanie
Zbiorniki przeciwpożarowe służą do magazynowania wody, która może być wykorzystana w razie pożaru. Są one kluczowym elementem systemów przeciwpożarowych i mogą być stosowane w:
- Systemach sprinklerowych, które automatycznie rozpylają wodę na obszar pożaru.
- Innych systemach tłumienia pożarów, takich jak systemy gaśnicze z wodą pianotwórczą.
- Bezpośrednich działaniach gaśniczych prowadzonych przez straż pożarną.
Przykładowo, zbiorniki oferowane przez Navotech są budowane na bazie zbiorników z polietylenu ROK-PE lub zbiorników stalowych ROK-R. System PPOŻ może składać się z jednego zbiornika lub być układany w baterie zbiornikowe o objętości do 1000 m³ dla większych kubatur technologicznych.
Szczegółowe Wytyczne SGSP i Exflo
Szkoła Główna Służby Pożarniczej w Warszawie w 2019 roku opracowała "Wytyczne użytkowania mobilnych zbiorników na wodę produkcji firmy Exflo jako zbiorników przeciwpożarowych". Zastosowanie mobilnych zbiorników jest rozwiązaniem innowacyjnym, poszerzającym możliwości techniczne spełnienia warunków zaopatrzenia w wodę na terenach bez infrastruktury wodociągowej lub tam, gdzie infrastruktura ta nie zapewnia wymaganych parametrów. Jest to również bardzo dobre rozwiązanie na terenach leśnych. Zbiorniki te mogą funkcjonować niezależnie od infrastruktury jako pojedyncze jednostki lub zespoły zbiorników. Zastosowanie zbiorników Exflo wymaga opracowania dokumentacji projektowej wraz z uzgodnieniem rzeczoznawcy ds. przeciwpożarowych.
W nawiązaniu do wymagań normy PN-B-02857:2017-04 i opracowania SGSP, przy wykorzystaniu zbiorników elastycznych Exflo, należy uwzględnić następujące aspekty:
-
Pojemność
Pojemność typowych zbiorników do budynków użyteczności publicznej wynosi 100 m³ i 200 m³. Dla budynków produkcyjno-magazynowych jest obliczana indywidualnie na podstawie gęstości obciążenia ogniowego i względnego czasu trwania pożaru. Najmniejszy przeciwpożarowy zbiornik wodny powinien mieć pojemność co najmniej 50 m³. Ze względu na możliwość niepełnego opróżnienia zbiornika, należy każdorazowo zwiększyć jego pojemność o 2,5%. Zbiorniki mogą być używane jako zastępcze lub uzupełniające źródła wody.
-
Szczelność i Trwałość
Przeciwpożarowe zbiorniki wodne powinny być szczelne i trwałe. Ich rozwiązania konstrukcyjne muszą uwzględniać wszelkie przewidywane oddziaływania, aby utrzymać wymagany zapas wody przez cały okres projektowanej eksploatacji. Powinny być wykonane z przegród lub membran wodoszczelnych (lub uszczelnionych membraną hydroizolacyjną), zapewniając ochronę zapasu wody przed zamarzaniem.
-
Głębokość Poboru Wody
Według opracowania SGSP, w przypadku naziemnych zbiorników Exflo, głębokość poboru wody ze studni ssawnej powinna wynosić 2,0 m. Istnieje praktyka wnioskowania o odstępstwo i dopuszczenie niewykonywania studni ssawnej, co pozwala jednostkom gaśniczym bezpośrednio podłączyć się pod przewody ssawne wyposażone w nasady typu 110 wg PN-M-51038, odchodzące od zbiornika elastycznego.
-
Lokalizacja i Dojazd
Zbiorniki należy sytuować możliwie centralnie w stosunku do obiektów chronionych, w odległości do 250 m. Należy zapewnić pojazdom pożarniczym dojazd o długości nie przekraczającej 350 m (od stanowiska czerpania wody do punktu przewidywanego przyjęcia jednostek ochrony przeciwpożarowej, zlokalizowanego nie dalej niż 30 m od chronionego obiektu).
-
Stanowisko Czerpania Wody
Stanowisko czerpania wody należy lokalizować przy każdej nasadzie ssawnej punktu poboru wody. Powinno ono umożliwiać postój samochodu pożarniczego o długości 12 m, posiadać szerokość minimum 4 m i długość minimum 16 m, jeśli obiektem jest budynek ze ścianą zewnętrzną. Punkt powinien umożliwiać bezpieczny pobór wody w przypadku pożaru.
-
Studzienka Ssawna i Posadowienie Zbiornika
Studzienka ssawna połączona ze zbiornikiem stanowi zespół naczyń połączonych. W przypadku utrudnień terenowych i braku możliwości posadowienia studzienki poniżej poziomu terenu, zbiornik należy posadowić na nasypie tak, aby zapewnić głębokość poboru wody minimum 2 m.
-
Przewód Ssawny
Przewód ssawny powinien być wykonany z rur o średnicy nominalnej nie mniejszej niż 100 mm. W przypadku zbiornika naziemnego z jednym przewodem ssawnym, średnica ta nie powinna być mniejsza niż 150 mm.
-
Studzienka Osadnikowa
Studzienka osadnikowa powinna być zlokalizowana między zbiornikiem a kanałem doprowadzającym wodę.
-
Zabezpieczenie Przed Zamarzaniem
Należy zapewnić zabezpieczenie przeciw zamarzaniu wody w okresie zimowym.
Rozporządzenie MSWiA również określa, że każdy zbiornik powinien umożliwiać dostęp dla motopompy i mieć maksymalnie 50 metrów długości oraz co najmniej 1,5 metra szerokości.
Standard NFPA 22
Standard NFPA 22, choć obowiązuje w Stanach Zjednoczonych i nie jest wiążący dla polskich inwestorów, stanowi cenne źródło zasad bezpiecznego projektowania i eksploatacji zbiorników. Dotyczą one m.in. wskazanego czasu napełnienia zbiornika (maksymalnie 8 godzin) oraz budowy przewodu napełniającego (rekomendowana lokalizacja to połowa przeciwna do punktu czerpania wody) i przewodu przelewowego (jego średnica powinna być co najmniej równa średnicy przewodu napełniającego).
Podsumowanie
Zgodność zbiornika przeciwpożarowego z obowiązującymi normami i przepisami prawnymi jest fundamentalna. Nie tylko pozwala uniknąć konsekwencji prawnych, ale przede wszystkim zapewnia maksymalne bezpieczeństwo eksploatacji obiektu. Zarówno konstruktorzy, jak i inwestorzy powinni zwrócić szczególną uwagę na te wytyczne. W przypadku projektowania przeciwpożarowego zbiornika wodnego, szczególnie na bazie nowoczesnych rozwiązań jak zbiorniki elastyczne Exflo Waterbase typ F, zaleca się współpracę z rzeczoznawcami oraz kontakt z doradcami technicznymi specjalizującymi się w rozwiązaniach przeciwpożarowych.
tags: #zbiornik #przeciwpozarowy #krzykosy