Skuteczne działania ratowniczo-gaśnicze stanowią podstawę bezpieczeństwa publicznego, jednak ich przebieg jest często naznaczony licznymi wyzwaniami. Od momentu przyjęcia zgłoszenia, przez dyspozycję sił i środków, aż po zarządzanie akcją na miejscu zdarzenia i zaopatrzenie w wodę, każdy etap wymaga precyzji i doświadczenia. W artykule przedstawiono krytyczne spojrzenie na niektóre aspekty pracy służb ratowniczych, podkreślając potrzebę ciągłej analizy i doskonalenia procedur.
Dyspozycja Sił i Środków (SIS) - Kluczowa Faza Ratowania Życia
Dla efektywnego prowadzenia działań ratowniczych, szczególnie w przypadku hal wielkopowierzchniowych, ogromne znaczenie mają Siły i Środki pierwszego rzutu (SIS). Ich umiejętne dobranie i zadysponowanie może decydować o efekcie końcowym. Pożary tego typu są skrajne w skutkach i nieprzewidywalne w rozwoju - od lokalizacji pożaru kosza, po gwałtowne i błyskawiczne rozgorzenie. Dlatego, jeśli ktoś pisze, że w takim przypadku należy opierać się na treści zgłoszenia, to wypada zwątpić w jego kompetencje. Doświadczenie pokazuje, że ocena zgłoszeń i na jej podstawie dysponowanie szybko się mści. Dziesiątki razy zdarzało się jechać do kolizji, aby posprzątać płyny, a na miejscu okazywało się, że są poszkodowani uwięzieni w stanie krytycznym, a strażak był sam jak palec. Fakt, że służby te są wystawione na największy ostrzał, skutkuje często tuszowaniem i brakiem prawdziwych analiz, a szkoda, bo jednostki uczą się na własnych błędach.
Podsumowując, określenie „zadysponować duży związek taktyczny” jest puste i nie wskazuje żadnej metodyki oceny dla SIS pierwszego rzutu. Natomiast dysponowane SIS po rozpoznaniu są zawsze adekwatne do zapotrzebowania Kierującego Działaniami Ratowniczymi (KDR) i do tego nie potrzeba tworzyć zasady.
Zarządzanie Akcją i Rola Kierującego Działaniami Ratowniczymi (KDR)
W zakresie zarządzania akcją widoczne są tendencje do uwsteczniania procedur. Zasadą odchodzącą w przeszłość w Komendzie Miejskiej w Poznaniu było automatyczne dysponowanie Zespołu Ratownictwa Medycznego (ZRM) do pożaru budynku, w którym bierze udział powyżej trzech zastępów - było, bo już chyba nie jest. Ponadto, kilku uczestników akcji, w wyniku której powstały niektóre procedury, stwierdziło, że gdyby KDR wykonał prawidłowo rozpoznanie i zweryfikował zamiar taktyczny, mecz miałby inny wynik.
Przykładem porażki systemu była ewakuacja dziewięciopiętrowego szpitala w wyniku katastrofy budowlanej, gdzie wyznaczone siły to zaledwie 2 zastępy (9 osób) i dyżurny kierownictwa (KDR), a po 60 minutach jedynie samochód specjalny z podnośnikiem. Odliczając kierowców i KDR, 7 osób miało ewakuować 10 poszkodowanych, w tym 3 leżących, z 3. i 8. piętra. Brakowało nawet możliwości złożenia dwóch zespołów do dwóch desek. Co więcej, Kierujący Działaniami Ratowniczymi zajmował się wszystkim, tylko nie tym, co od niego wymagane: biegał po piętrach (w sztabowym i bez hełmu), prowadził za rączkę, powtarzał pytania zadawane przez dowódców realizujących ewakuację. Sprawy ważne, takie jak kontakty z dyrektorem szpitala czy powiatowym zespołem reagowania kryzysowego, pozostawiał kierowcy, który tak naprawdę nie wiedział, gdzie ich szukać. Jak osoba akceptująca tak chaotyczny i niezorganizowany model dowodzenia może pisać o zorganizowaniu działań ratowniczo-gaśniczych, wyznaczeniu i oznakowaniu punktu kierowania działaniem ratowniczym oraz podziale terenu działań na odcinki bojowe?
Film dla fanów „Strażak: Poszukiwania i ratownictwo” (2026) – filmy instruktażowe dla policji
Zaopatrzenie Wodne - Niewystarczająca Wiedza i Praktyka
Kwestia zaopatrzenia wodnego w kraju jest problematyczna, gdyż mało kto się na tym zna. Kumulowanie wody poprzez zbiorniki wodne, cysterny, podnoszenie ciśnienia, przetłaczanie H - nasada ssąca wozu, to równie skuteczne, jeśli nie skuteczniejsze metody od zwiększania ciśnienia. Często zwiększenie ciśnienia może być aktem samobójczej desperacji, bo jak sieć nie wytrzyma, będzie porażka. Rzadko widuje się przy dużych akcjach zbiorniki przenośne albo pompę dużej wydajności zasysającą wodę z tak popularnych cystern. Węże się prężą, a wody brakuje. Najpierw trzeba opanować podstawy, a potem rozmawiać o technicznych możliwościach sieci. Na widoku zabezpiecza się, a za rogiem spuszcza wodę, bo inaczej można się potopić. Samochodu asenizacyjnego również na miejscu akcji jeszcze nie widziałem.
Koordynacja, Sztab i Relacje z Mediami
Punkt dotyczący koordynacji jest dalece teoretyczny, ponieważ poza ćwiczeniami aplikacyjnymi nie widuje się sztabu skutecznie działającego i panującego nad sytuacją. Co do kwestii komunikacji z mediami, jeśli są możliwości i przede wszystkim osoba z kwalifikacjami, to jak najbardziej lepiej tak, niż w eter mają iść hipotezy dziennikarskie wyssane z palca. Nie sztuka się narobić, a sprzedać. Można się narobić i być zgnojonym przez media z powodu nieumiejętnej polityki medialnej. Obniża to morale często bardziej niż niepowodzenie ratownicze - szkoda ratowników, a dowody mamy na co dzień w mediach. Wydaje się, że to akurat jest realizowane często wręcz przesadnie, a bój o to zaczyna się jeszcze zanim płomienie zgasną.
Refleksje nad Teorią a Praktyką
Stawiając się w roli każdego podwładnego autora (dyżurnego MSK, KDR, ratownika, kierowcy komendanta), trudno znaleźć przydatność niektórych procedur dla tych osób. Albo mówimy o sprawach oczywistych, albo dalece teoretycznych, lub wręcz dalece hipotetycznych. Dynamika każdej akcji wymusza pewne zadania i czynności, niezależnie od tego, czy zostały wpisane do zasad, czy nie. Wiadomo, że KDR będzie żądał SIS, szukał i organizował zaopatrzenie wodne, dziennikarze wymuszą informacje, a świadomie czy nie powstaną Odcinki Bojowe, bo ktoś te zadania wykonuje, nazwany czy nie. Brakuje jednak wskazówek, jak to zrobić skutecznie i dobrze, czego można by się spodziewać po osobie z autorytetem.