Życie strażaka: codzienna służba i wyzwania w obliczu zagrożeń

Zawód strażaka to misja, która wymaga nieustającej gotowości, poświęcenia i szerokiego zakresu umiejętności. Niezależnie od tego, czy mówimy o strażakach zawodowych, czy ochotnikach, ich służba wykracza daleko poza stereotypowe gaszenie pożarów, obejmując ratowanie życia, zdrowia i mienia w najtrudniejszych sytuacjach.

Wielowymiarowa rola straży pożarnej

Na dzień dzisiejszy straż pożarna zajmuje się wieloma innymi rzeczami niż tylko gaszeniem pożarów. Głównie wspieramy również System Ratownictwa Medycznego i udzielamy Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy. Posiadamy specjalne jednostki, które są wykwalifikowane w zdarzeniach związanych z substancjami chemicznymi, zbiornikami wodnymi, jeziorami, rzekami, morzem, a także ratownictwem technicznym i wysokościowym.

Jak wynika ze statystyk, interwencje straży pożarnej to nie tylko pożary. W 2021 roku w województwie podlaskim odnotowano niecałe 3000 pożarów, natomiast miejscowych zagrożeń, czyli wypadków, interwencji poszukiwawczych czy katastrof chemicznych, było prawie 11 000. To dowodzi, że działalność straży pożarnej wykracza daleko poza same gaszenie ognia. Oprócz działalności ratowniczej, strażacy prowadzą też czynności prewencyjne, sprawdzając, czy dany budynek, np. szpital, lub droga spełniają warunki bezpieczeństwa pożarowego.

Droga do zostania strażakiem

Droga do zostania strażakiem zdecydowanie do łatwych nie należy. Wymaga wydajności fizycznej i psychicznej, przygotowania na wiele sytuacji i sprostania licznym wyzwaniom. Nie każdy może zostać strażakiem, trzeba mieć do tego odpowiednie predyspozycje, dlatego tak wiele osób zostaje odrzuconych na szczegółowych badaniach przed przyjęciem do służby. Siła fizyczna jest potrzebna, bo to ciężka praca, ale najważniejsza jest umiejętność radzenia sobie ze stresem w sytuacjach kryzysowych i pracy w zespole.

Wymagane cechy i predyspozycje

• Chęci i zaangażowanie: Jak to się mówi, "z niewolnika nie ma pracownika". Strażak powinien być odważny, męski oraz powinien mieć umiejętność działania w trudnych sytuacjach.
• Kondycja fizyczna: Sprawność fizyczna na poziomie wyższym niż przeciętny jest kluczowa.
• Odporność psychiczna: Ważna jest również strona psychiczna, a więc odporność na stres i odpowiednia reakcja na "trudne tematy".
• Gotowość do służby: Funkcjonariuszem jest się w godzinach pracy, a strażakiem - całe życie. Strażak musi być dyspozycyjny i zaangażowany w to, co robi. Często zdarza się, że strażacy jadąc do pracy, przebywając na urlopie, natrafiają na wypadki komunikacyjne czy pożary.

Proces rekrutacji

Każdy kandydat starający się o przyjęcie do służby przechodzi weryfikację. Musi złożyć wymagane dokumenty i mieć uregulowany stosunek do służby wojskowej. Osoby, które pozytywnie przejdą weryfikację, podchodzą do testów sprawnościowych. Ich elementem jest próba harwardzka, sprawdzająca wydolność organizmu, podciąganie się na drążku, a także biegi, wchodzenie po drabinie na wysokość 20 metrów i pływanie. Później odbywają się rozmowy kwalifikacyjne kandydatów, a po nich badania psychologiczne. Ten, kto przejdzie je pozytywnie, kierowany jest na komisję lekarską.

Ścieżki edukacyjne

Istnieją dwie główne ścieżki, aby dostać się do straży pożarnej:

1. "Z ulicy": To śledzenie stron internetowych powiatowych, miejskich i wojewódzkich komend, gdzie ogłaszane są nabory do Państwowej Straży Pożarnej. Mile widziane są dodatkowe umiejętności potwierdzone certyfikatem lub dyplomem, np. prawo jazdy kategorii C.
2. Ścieżka szkolna: Aplikowanie do Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie lub do jednej ze szkół aspirantów w Poznaniu, Krakowie i Częstochowie (Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej), które kształcą aspirantów w systemie dziennym.

W szkołach strażacy uczą się rzemiosła, czyli tego, co przyda im się w późniejszej pracy. Przede wszystkim poznają techniki ratownicze i taktykę działania w założonych, przykładowych sytuacjach. Dużo nauki poświęca się technikom gaszenia pożarów, ratownictwa wysokościowego i medycznego, uzupełnionych o praktykę. Ważne przedmioty to m.in. fizykochemia spalania i wybuchów, a także zajęcia poświęcone wyłącznie sprzętowi pożarniczemu, od największego do najmniejszego elementu.

Codzienność służby: wyjazdy, szkolenia, przygotowanie

Służba strażaka zawodowego zaczyna się o 7:30 i trwa 24 godziny. To, co strażak będzie robił podczas służby, ustalane jest rano. W ciągu dnia strażak bierze udział w zajęciach sportowych, dydaktycznych, ćwiczeniach ze sprzętem czy wykonuje prace w jednostce. W nocy ma czas na odpoczynek, jednak jeśli jest wyjazd na akcję, to strażak go przerywa.

Każde zdarzenie jest inne i nie można podchodzić do nich szablonowo. Czasem nie są takie, jak wynika to ze zgłoszenia. Bywa, że strażacy jadą do płonącego śmietnika, a okazuje się, że stoją przy nim zaparkowane samochody, które przecież mają zbiorniki z paliwem. Zdarza się też tak, że są wezwani do z pozoru prostego pożaru trawy, a okazuje się, że obok są zabudowania, zbiorniki z gazem i pasące się zwierzęta.

Czasem zdarzają się okresy, w których powstawanie pożarów jest częstsze niż w innych momentach. Przykładowo, jeśli mamy zimę, to jest sezon grzewczy i wtedy mamy więcej wyjazdów, które często dotyczą pożarów kominów, wypadków, a także wypadków na zbiornikach wodnych.

W pracy strażaka podstawą jest współpraca z innymi kolegami z JRG, ponieważ wszędzie poruszamy się w dwuosobowych zespołach tak zwanych rotach. Jest to związane z bezpieczeństwem podczas zdarzeń ratowniczo-gaśniczych.

Emocje i wyzwania w pracy strażaka

Zawód, w którym ratuje się ludzkie życie, wywołuje wiele emocji, niektóre ciężko jest opisać. Każdy wyjazd to maksimum adrenaliny i niepewność, gdyż nie wiesz do końca, co cię czeka na miejscu zdarzenia. Mówiąc o większych zdarzeniach, jak na przykład pożar, na pewno każdy ze strażaków odczuwa strach. Ogień jest niewyobrażalnie potężnym żywiołem. Odczuwany jest również stres, który jednak podczas akcji się pojawia.

Strażacy są narażeni na oparzenia, inne utraty zdrowia, a nawet życia. Praca strażaka jest bardzo niebezpieczna i często bywa bardzo stresująca. Bywają akcje, w których ranni zostają strażacy, choć na szczęście nie za często słyszy się takie informacje, lecz jednak takie się zdarzają. Pewne schematy są powtarzalne, tak jak powtarzalne są czynności wynikające z procedur i zasad prowadzenia działań. Bywają jednak sytuacje odbiegające od tzw. normy. Są one sporadyczne, ale się zdarzają. Wtedy ważne jest połączenie wiedzy, możliwości technicznych sprzętu oraz szybkości działania.

Radzenie sobie ze śmiercią

Na pewno w jakiś sposób da się oswoić ze śmiercią. Chyba każdy ze strażaków, decydując się na tę służbę, wie, że śmierć będzie jej nieodłączonym elementem. Niemniej jednak, najbardziej obciążające psychikę sytuacje w PSP zdarzają się w relacjach przełożony - podwładny oraz z powodu różnych problemów ze sfery organizacyjnej.

Satysfakcja i duma

Mimo trudności, strażacy czują radość i wewnętrzną dumę z samego siebie. Cieszy fakt, że można komuś pomóc. Właśnie to sprawia, że są spełnionymi ludźmi. Strażacy mają od lat największe zaufanie społeczne i poparcie ludzi, co wynika z ich działalności. Ratują ludzi i pomagają im. Gdziekolwiek dzieje się coś złego - pożar, powódź, wypadek - tam jest straż pożarna.

Strażak ochotnik: pasja i poświęcenie

Strażak ochotnik z jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) to osoba, której głównym wyznacznikiem osobowości jest bezwarunkowa chęć niesienia pomocy innym. Nie liczy się tutaj podział na płeć, wiek, wykształcenie czy doświadczenia zawodowe.

Działania w ramach OSP to nie tylko bezpośrednie ratowanie zdrowia i życia. Jednostki OSP organizują akcje "Dzień ze Strażakiem" dla dzieci i młodzieży, aby już od małego uczyć odpowiedzialności oraz odpowiednich postaw człowieka niosącego pomoc. Organizują szkolenia cyklu "Ratownik bliżej nas" oraz szkolenia z ratownictwa drogowego, tak aby każdy ze strażaków ochotników mógł nieść pomoc w sposób profesjonalny. Wiele rodzin ma długie tradycje strażackie, gdzie służba w OSP przechodzi z pokolenia na pokolenie, będąc sposobem na życie i wyrazem chęci pomagania innym.

Wsparcie i wyposażenie

Strażacy ochotnicy dysponują zaangażowaniem, zasobami ludzkimi, chęcią niesienia pomocy. Jednak często nie dysponują po prostu osprzętem, który pozwoliłby im na działanie bądź działanie bardziej efektywne. Znaczącą większość osprzętu strażacy ochotnicy zdobywają sami, poprzez zbiórki we własnym gronie, sponsorów czy środki finansowe z urzędów.

Wskazówki i rady strażaków dla społeczeństwa

Bezpieczeństwo pożarowe w domu

• W przypadku pożaru domu musimy zachować spokój. Należy zaalarmować wszystkich domowników i jak najszybciej uciec z płonącego budynku.
• Pamiętajmy, aby poruszać się jak najniżej podłogi, ponieważ wtedy będziemy mogli coś zobaczyć oraz tam będzie znajdował się tlen.
• Pamiętajmy o zakrywaniu ust oraz nosa i przede wszystkim - nie otwierajmy okien i drzwi, jeśli nie jest to konieczne.
• Jeśli udało się uciec, musimy policzyć wszystkich domowników, aby upewnić się, że nikt nie został w płonącym domu.
• Najczęstszymi przyczynami pożarów są nieodpowiednie posługiwanie się ogniem, podpalenie lub pozostawienie otwartego ognia bez nadzoru (np. palenie papierosów), wadliwa instalacja elektryczna, nieostrożne gotowanie (zapomnienie o potrawie na palniku).
• W sezonie grzewczym, kiedy korzystamy z grzejników elektrycznych, należy upewnić się, że instalacja elektryczna i samo urządzenie są sprawne. Nie wolno uszczelniać okien i wlotów wentylacyjnych, ponieważ tlen jest niezbędny.
• Bardzo zachęcamy do montowania czujników tlenku węgla oraz dymu.
• W przypadku ulatniania się gazu: nie włączaj światła ani nie zapalaj zapalniczek, zapałek. Postaraj się zamknąć dopływ gazu i przede wszystkim - poinformuj mieszkańców oraz Straż Pożarną.

Pierwsza pomoc: jak reagować w nagłych wypadkach

Obowiązkiem każdego z nas jest udzielenie pierwszej pomocy i zareagowanie na zagrożenie.

Jak zająć się osobą nieprzytomną?

1. Przede wszystkim musimy zapewnić sobie bezpieczeństwo, sprawdzając otoczenie pod kątem potencjalnych zagrożeń.
2. Należy zabezpieczyć się w miarę możliwości w ochronę dłoni przed krwią, zakładając rękawiczki z apteczki.
3. Podchodzimy do osoby leżącej, łapiemy za jej barki i delikatnie potrząsając, mówimy dosyć głośno: "Halo! Słyszysz mnie? Co się stało?!".
4. Jeśli osoba próbuje coś odpowiedzieć lub reaguje, układamy ją na boku i wzywamy pomoc.
5. Jeśli osoba nie reaguje, sprawdzamy jej oddech: odchylamy głowę do tyłu (jedną ręką za brodę, drugą na czole), przykładamy policzek do twarzy poszkodowanej osoby, a wzrok kierujemy na klatkę piersiową, aby zobaczyć, czy się unosi.
6. W przypadku braku oddechu wykonujemy Resuscytację Krążeniowo-Oddechową (RKO), wykonując 30 uciśnięć klatki piersiowej na wyprostowanych łokciach. Od jakiegoś czasu wdechów nie zaleca się wykonywać!

Jak zatamować krwawienie z nosa?

W przypadku krwotoku z nosa NIGDY nie odchylamy głowy do tyłu, ponieważ może spowodować to cofnięcie się krwi do gardła i zakrztuszenie. Należy założyć rękawiczki, posadzić osobę na krześle i pochylić jej głowę do przodu i w dół.

Jak pomóc osobie krztuszącej się?

Należy działać natychmiastowo. Podchodzimy do osoby od tyłu, pochylamy ją do przodu (głowa niżej niż tułów), wolną ręką podtrzymujemy w pasie, a otwartą dłonią drugiej ręki wykonujemy kilka energicznych uderzeń między łopatki. Jeżeli to nie spowodowało usunięcia ciała obcego, należy stanąć za poszkodowanym, wyznaczyć połowę odległości między mostkiem a pępkiem, położyć tam rękę zaciśniętą w pięść, dołożyć drugą rękę i wykonać 5 energicznych ruchów do siebie i ku górze.

Postępowanie przy złamaniach i zwichnięciach

Musimy ograniczyć poruszanie kończyną do minimum. Należy unieruchomić i usztywnić złamaną kończynę, używając sztywnego i twardego przedmiotu (patyk, pręt, deska). Przykładamy taki przedmiot pod złamaną nogę, bandażujemy ją z pominięciem miejsca złamania/zwichnięcia. Jeśli nie mamy nic pod ręką, możemy złączyć obie nogi i obydwie zabandażować. Przy złamanej ręce postępujemy podobnie, dodatkowo możemy założyć temblak z chusty trójkątnej.

Pierwsza pomoc przy drgawkach

Powinniśmy zadbać o własne bezpieczeństwo. Następnie podchodzimy do osoby poszkodowanej i stosujemy u niej pozycję boczną, podtrzymując głowę delikatnie w górze, aby podczas napadu drgawek nie uderzyła się nią o podłogę. NIE MOŻEMY krępować ruchów osoby z drgawkami, wkładać przedmiotów, palców do ust, bić po twarzy w celu ocucenia! Napad drgawkowy zazwyczaj trwa od 2 do 5 minut; jeśli trwa długo lub występuje jeden napad za drugim, należy wezwać pogotowie. Wskazówki o chorobie (np. padaczce) mogą być na specjalnych opaskach na ręce.

Pierwsza pomoc przy oparzeniach

Należy schłodzić miejsce oparzenia pod letnią wodą przez około 15 minut. Woda nie może być lodowata ani gorąca. Schłodzenie powoduje szybsze gojenie i złagodzenie bólu. Następnie zabezpieczamy ranę jałowym opatrunkiem.

Pierwsza pomoc dla osoby, która się pali

Nie używajmy gaśnicy, możemy użyć jedynie wody. Najlepiej powiedzieć osobie, aby położyła się na ziemi i zaczęła przetaczać na podłodze. Możemy wziąć gruby koc, ubranie lub specjalną matę gaśniczą i dokładnie przykryć nią palącego się człowieka w taki sposób, aby nie dostało się tam powietrze. Brak tlenu skutecznie zdusi ogień. Oparzenia możemy polać wodą, jeśli odzież jest bezpośrednio przyczepiona do skóry - nie zdejmujemy jej na siłę!

Pierwsza pomoc dla tonącego

Wezwij pomoc, zadzwoń na 112 lub krzycz. Nigdy nie wchodź do wody, jeśli nie potrafisz pływać lub nie czujesz się pewnie. Aby pomóc tonącemu, najlepiej rzucić mu coś, czego będzie mógł się chwycić, np. wiosło, kij, kawałek ubrania. Nigdy nie wyciągaj do niego swojej dłoni, ponieważ osoba tonąca ma bardzo mocny chwyt, co może spowodować wpadnięcie do wody i wspólne tonięcie.

Jak wezwać pomoc: numery alarmowe i co powiedzieć

Obecnie rozróżniamy numer alarmowy 112, który jest Europejskim Numerem Ratunkowym. W Polsce aktualnie pod ten numer są podłączone takie służby jak Pogotowie (999) oraz Policja (997). Jedynym numerem, który nie jest jeszcze w to włączony, jest numer na Straż Pożarną, czyli 998. Jeśli zadzwonimy na 998, to odbierze najbliższa jednostka Państwowej Straży Pożarnej. Niezależnie na jaki numer zadzwonicie, pomoc zostanie udzielona.

Najważniejszą rzeczą, jaką musimy powiedzieć, jest informacja o naszej lokalizacji, gdzie się znajdujemy. Kolejno musimy powiedzieć, co się stało, ile jest osób poszkodowanych oraz jaki jest ich stan. Przykładowo: "Znajduję się w Szkole Podstawowej w Chobieni, gmina Rudna. Na ziemi leży starszy Pan, który rozbił sobie głowę, jest przytomny." Ważne jest, aby podać, w jakiej jesteśmy gminie, powiecie lub jeśli nie wiemy, to należy podać jakieś charakterystyczne miejsce. Najważniejsze: NIE ROZŁĄCZAMY SIĘ! Operator, który będzie nam pomagał, może zadawać ciągle pytania.

Perspektywy i przyszłość służby strażackiej

Nieustanne szkolenia i bycie ciągle do przodu z nowymi rzeczami są kluczowe w pracy strażaka. Organizuje się często różnego rodzaju kursy, szkolenia i manewry, przy których zdobywa się nowe umiejętności i uczy się.

Doświadczenia zagraniczne, takie jak wizyta w USA i obserwacja pracy tamtejszych służb ratowniczych, pokazują, jak ważne są ćwiczenia w ośrodkach szkoleniowych (np. mini miasteczka do gaszenia pożarów w Nowym Jorku) oraz zaawansowane centra zarządzania kryzysowego. Krótki czas docierania na miejsce zdarzenia w USA (poniżej 4,5 minuty) imponuje i wynika z dużej ilości remiz w miastach. W USA strażak cieszy się ogromnym szacunkiem, prawdopodobnie dużo większym niż w Polsce.

Były oficer Państwowej Straży Pożarnej, Waldemar Pruss, podkreśla, że na jego odejście ze służby złożyło się kilka różnych aspektów, ale widzi przyszłość w rozwoju i realizacji. Ma wiele pomysłów na zmiany w funkcjonowaniu PSP, które opierają się na jego doświadczeniach i zagranicznej praktyce. Uogólniając, część zmian dotyczyłaby uproszczenia procedur pożarnictwa i ratownictwa oraz modyfikacji procesu kształcenia strażaków ochotników i PSP.

Wiedza i umiejętności są zdobywane głównie przez szkolenia organizowane przez Państwową Straż Pożarną, są to kursy podstawowe oraz specjalistyczne, podnoszące kwalifikacje, które wymagają poświęcenia nawet kilkuset godzin. Druh w OSP, aby cały czas być sprawnym i dobrze wyszkolonym, musi brać udział w ćwiczeniach organizowanych przez jednostkę, m.in. z obsługi sprzętu, ratownictwa technicznego, medycznego itp.

Święto Floriana i tradycje strażackie

Patronem strażaków jest Święty Florian. Był rzymskim oficerem, chrześcijaninem. W XII wieku relikwie świętego zostały przewiezione do Krakowa i spoczęły w świątyni. Kilkaset lat później wybuchł wielki pożar, który strawił całą dzielnicę Krakowa, ocalała jedynie świątynia, w której znajdowały się relikwie Świętego Floriana. Od tamtego czasu przyjęto go jako patrona pożaru, powodzi i sztormów.

Strażacy celebrują swoje tradycje, takie jak wrzucanie w ubraniu do zbiornika przeciwpożarowego w Dzień Strażaka dla nowo odznaczanych i awansowanych. Kiedy strażak się żeni, często jedzie ze swoją wybranką do ślubu wozem strażackim.

Strażacy a dzieci

Częstymi gośćmi w jednostce ratowniczo-gaśniczej są dzieci. Najpierw opowiadają o swoich skojarzeniach czy wspomnieniach związanych ze strażą pożarną. Później strażacy opowiadają im o swojej pracy i o akcjach w pozytywny sposób, tak by nie wystraszyć dzieci. Podczas wizyty pokazują im też, jak strażacy zjeżdżają po rurach, gdy zbierają się do wyjazdu na akcję, oraz sprzęt, który wykorzystują do walki z ogniem. Dzieci pytają o to, jak zostać strażakiem, jak zachować się podczas pożaru, jakie są hełmy czy gaśnice. Strażacy starają się tak dobierać osoby, które oprowadzają wycieczki, aby dobrze przekazały dzieciom wiedzę, dostosowaną do ich wieku.

tags: #zdanie #z #zycie #strazak