Złącza strażackie STORZ: Konstrukcja, Zastosowanie i Rodzaje

Złącza symetryczne STORZ to standardowe elementy używane do węży i armatury strażackiej w wielu krajach europejskich, a także poza nimi. Choć pierwotnie zaprojektowane z myślą o zastosowaniach pożarniczych, ich wszechstronność sprawiła, że zyskały szerokie zastosowanie przemysłowe. Popularnie określane są jako złącza strażackie lub złącza hydrantowe (nasady hydrantowe), co odzwierciedla ich historyczne korzenie i główne przeznaczenie.

Historia i Rozwój Złączy STORZ

Złącza zaczepowe symetryczne STORZ zostały zaprojektowane w 1882 roku przez Carla Augusta Guido Storza, niemieckiego inżyniera i wynalazcę z Frankfurtu nad Menem. Opatentowano je w Szwajcarii w 1890 roku. Ich szybkość i prostota łączenia przyczyniły się do ich błyskawicznego rozpowszechnienia w wielu krajach europejskich, stając się standardem w pożarnictwie. Obecnie są w powszechnym użyciu między innymi w Portugalii, Danii, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Szwecji, Holandii, Izraelu, Grecji, Australii, Stanach Zjednoczonych oraz w Polsce.

Charakterystyka i Zasada Działania

Symetryczna Budowa i Szybkość Łączenia

Kluczową cechą złączy STORZ jest ich symetryczna budowa części przyłączeniowych, nazywana również bezpłciową. Oznacza to, że nie posiadają one odrębnych części męskich i żeńskich, co znacznie upraszcza proces łączenia - obie części są identyczne i pasują do siebie. Do całkowitego połączenia wystarczy jedynie 1/4 obrotu, co sprawia, że są niezwykle szybkie i proste w obsłudze. Po połączeniu uzyskuje się solidne i bezpieczne złącze.

Złącza STORZ posiadają dwa zaczepy. Mogą być one umieszczone na obrotowej nasadzie, nałożonej na końcówkę do węża i zabezpieczonej pierścieniem z drutu, albo na stałej nasadzie z gwintem, nakręconej na gwint instalacji rurowej, na przykład hydrantu.

Inne Zalety Złączy STORZ

• Duża i niezaburzona średnica przelotu: Zapewnia efektywny przepływ medium.
• Mała wrażliwość na zanieczyszczenia i urazy mechaniczne: Odporność na trudne warunki pracy.
• Zastępowanie połączeń gwintowanych: Upraszcza instalację i demontaż, eliminując potrzebę precyzyjnego pozycjonowania gwintu.

Rodzaje Złączy STORZ: Materiały i Metody Produkcji

Złącza STORZ są produkowane z różnych materiałów i metodami, które wpływają na ich parametry pracy i zastosowanie.

Materiały Wykonania

Złącza STORZ są produkowane z następujących materiałów:

• Aluminium (AL): Najpopularniejszy materiał, stosowany w wielu zastosowaniach.
• Mosiądz (MS): Często używany w przemyśle stoczniowym oraz innych aplikacjach wymagających odporności na korozję.
• Stal Szlachetna (SS): Wykorzystywana w środowiskach agresywnych chemicznie lub wymagających najwyższej higieny, np. w przemyśle chemicznym i spożywczym.
• Możliwe są również łączenia mieszane.

Metody Produkcji: Odkuwane vs. Odlewane

Złącza STORZ występują na rynku w dwu rodzajach wykonania, różniących się metodą produkcji oraz parametrami pracy:

• Złącza odkuwane (np. wg norm DIN): Charakteryzują się wysoką wytrzymałością i ciśnieniem roboczym do 16 bar. Są zalecane do zastosowań o wysokiej odpowiedzialności, takich jak gaszenie pożaru, w celu zagwarantowania bezpieczeństwa i trwałości sprzęgła.
• Złącza odlewane: Charakteryzują się znacznie mniejszą wytrzymałością i potencjalną możliwością wystąpienia wad odlewniczych. Mogą być stosowane jedynie do niskiego ciśnienia roboczego (maks. do 6 bar) i do mniej odpowiedzialnych zastosowań ze względu na kruchość elementów. Są to zazwyczaj wersje ekonomiczne.

Uszczelnienia w Złączach STORZ

Standardowe złącza STORZ są wyposażone w uszczelki, których rodzaj i materiał zależą od przeznaczenia złącza i przesyłanego medium. Można łączyć jedynie elementy o jednakowym rozstawie zaczepów.

Typy Uszczelek ze względu na Zastosowanie

Na rynku dostępne są dwa główne typy uszczelek:

1. Uszczelka do złączy tłoczonych: przeznaczona dla węży tłocznych (o krótkiej końcówce do węża) posiadają uszczelkę nieodporną na podciśnienie.
2. Uszczelka do złączy ssąco-tłocznych: Standardowym uszczelnieniem jest odporna na podciśnienie uszczelka wargowa.

Materiały Uszczelek i Ich Właściwości

• Guma nitrylowa (NBR): Zwane także gumą olejoodporną (kauczuk akrylonitrylo-butadienowy), jest bardzo popularnym i często wykorzystywanym materiałem gumowym.
  • Złącza aluminiowe STORZ posiadają standardowo białą uszczelkę z NBR.
  • Złącza mosiężne posiadają czarną uszczelkę z NBR.
  • NBR bardzo dobrze sprawdza się w niesprzyjających warunkach - ścisku i wysokich ciśnień pracy, jest stosowana do wyrobu różnego rodzaju podkładek oraz uszczelek pracujących statycznie w stanie nie rozciągniętym, a także innych elementów w pompach (np. pokrywa dyfuzory w pompach, które są bardziej odporne na ścieranie).
  • Dostępne są uszczelki z NBR w kolorze czarnym lub białym (także z dopuszczeniem KTW do wody pitnej).
• Viton (kauczuk fluorowy): Kopolimer monomerów, charakteryzuje się bardzo dużą odpornością cieplną i chemiczną.
  • Złącza nierdzewne standardowo posiadają uszczelkę z Vitonu.
  • Produkty z Vitonu, ze względu na zawartość fluoru, są niepalne, wyróżniają się stabilnością wymiarów i właściwościami samosmarującymi.
  • Viton jest odporny na próżnię, promieniowanie UV, ozon, oleje i smary mineralne, węglowodany aromatyczne i alifatyczne, kwasy nieorganiczne (siarkowy, fosforowy, solny i azotowy) oraz trudnopalne ciecze hydrauliczne.
  • Wykorzystywany jest z powodzeniem w różnych gałęziach przemysłu, m.in. w elektrowniach węglowych, gazowych, olejowych, petrochemicznych i atomowych.
• Guma EPDM (syntetyczny kauczuk etyleno-propyleno-dienowego-monomer): Kauczuk z rodziny elastomerów, dostępny jako uszczelka do złączy ssąco-tłocznych.
  • W jego składzie znajduje się membrana, sadza techniczna, ił, olej techniczny, siarka i stabilizatory. Materiał powstaje w wyniku wulkanizacji.
• Silikon (syntetyczne polimery krzemoorganiczne): Dostępny jako uszczelka do złączy ssąco-tłocznych.
  • Wszystkie atomy krzemu połączone są z grupami alkilowymi lub arylowymi.
  • Podstawowe właściwości to niepalność, odporność termiczna i chemiczna, odporność na promieniowanie ultrafioletowe oraz dobra elektroizolacyjność i smarność.
  • Silikony mają bardzo szerokie zastosowanie, m.in. jako oleje i smary, składniki lakierów i kauczuków, materiały uszczelniające w budownictwie, w medycynie i kosmetyce.

Rozmiary i Kompatybilność Złączy STORZ

Rozmiar złączy zaczepowych STORZ może być określony na dwa sposoby:

1. Tradycyjne oznaczenie związane ze średnicą nominalną węża (np. 52-B).
2. Rozstaw wewnętrzny zaczepów (mierząc od strony wewnętrznej).

Aby połączyć ze sobą dwa złącza STORZ, konieczne jest dobranie ich w taki sposób, aby miały one taki sam rozstaw zaczepów. W sytuacji, gdy nie jest to możliwe i konieczne jest połączenie złączy o różnych rozstawach zaczepów, niezbędne jest użycie złącza redukcyjnego.

Asortyment Złączy STORZ i Ich Zastosowanie

Na rynku dostępnych jest wiele typów złączy zaczepowych symetrycznych STORZ, które znajdują szerokie zastosowanie nie tylko w pożarnictwie, ale także w przemyśle ogólnym.

Rodzaje i Konfiguracje Złączy STORZ

Do szerokiego asortymentu złączy zaczepowych symetrycznych STORZ zaliczyć można między innymi:

• Końcówki do węży strażackich (w wersji tłocznej i ssąco-tłocznej)
• Łączniki do węży
• Zaślepki
• Adaptery kołnierzowe
• Adaptery z gwintem BSB
• Złączki z gwintem BSP do budowy adapterów i redukcji
• Redukcje
• Złącza obrotowe
• Złącza zaczepowe STORZ z gwintem wewnętrznym (w tym obrotowe)
• Złącza zaczepowe STORZ z gwintem zewnętrznym (w tym obrotowe)
• Złącza zaczepowe STORZ z króćcem do węży z tworzyw sztucznych
• Złącza zaczepowe STORZ z króćcem do węża pod obejmy skorupowe
• Klucze hakowe STORZ
• Przykłady złączy z gwintem, które mogą współpracować ze złączami STORZ:
  • Złącze GZ 1"
  • Złącze GZ 2"
  • Złącze GZ 3"
  • Złącze GZ 4"
  • Złącze GZ 4 1/2"

Szerokie Zastosowanie Przemysłowe

Złącza STORZ z powodzeniem zastępują połączenia gwintowane w wielu branżach. Cieszą się niesłabnącą popularnością, głównie ze względu na szerokie zastosowanie, znacznie wykraczające poza wykorzystanie przy aparaturze strażackiej. Mogą pracować na podciśnienie i ciśnienie do 16 bar, umożliwiając przesyłanie różnych mediów płynnych i sypkich. Można je znaleźć w:

• Przemyśle chemicznym i spożywczym: Do transportu różnorodnych substancji płynnych i sypkich.
• Budownictwie i rolnictwie: W różnego rodzaju systemach nawadniania i innych instalacjach.
• Systemach transportu ścieków: Ze względu na trwałość i odporność na zanieczyszczenia.
• Autocysternach: Do przewozu materiałów sypkich.
• W wielu innych instalacjach przesyłu wody i innych substancji płynnych.

tags: #zlacze #gwint #strazackie