Historia polskiego pożarnictwa jest bogata i wielowymiarowa, obejmując zarówno heroiczną walkę z żywiołem, jak i rozwój techniki, organizacji oraz działalności społecznej. Liczne publikacje stanowią cenne źródło wiedzy, dokumentujące osiągnięcia wybitnych postaci, ewolucję sprzętu i znaczącą rolę strażaków w dziejach kraju, zwłaszcza w okresach walk o niepodległość. Wśród miejsc pielęgnujących tę tradycję wyróżnia się Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu, które z pasją gromadzi i prezentuje dziedzictwo polskiego strażactwa.
Wybitne Postacie i Wydarzenia w Historii Pożarnictwa
Życie i Działalność Józefa Tuliszkowskiego
Jedna z książek poświęcona jest Józefowi Tuliszkowskiemu, wybitnemu polskiemu pożarnikowi schyłkowego okresu zaborów i Polski Odrodzonej. Był organizatorem wielu ochotniczych straży ogniowych, współtwórcą i redaktorem działu technicznego "Przeglądu Pożarniczego", a także jednym z organizatorów Związku Floriańskiego. Pełnił funkcję komendanta Warszawskiej Straży Ogniowej, był wybitnym działaczem Głównego Związku Strażaków RP i wieloletnim przewodniczącym jego Komisji Technicznej. Jako inżynier i wynalazca, był autorem wielu podręczników i artykułów fachowych oraz działaczem niepodległościowym. Książka, napisana w formie opowieści, przedstawia jego bogate życie i działalność, uwypuklając głęboki patriotyzm i oddanie sprawie rodzącej się niepodległości. Ta wspaniała postać, prawdziwie pozytywistyczny bohater, który wszystkie swoje siły i talent spożytkował w niestrudzonej pracy dla polskiego pożarnictwa, znalazła tu wyrazisty obraz. Opracowanie uzupełniają aneksy, m.in. bibliografia książek i broszur Józefa Tuliszkowskiego oraz wykaz ważniejszych jego artykułów, zamieszczonych w prasie pożarniczej, a także tekst decyzji komendanta głównego PSP o ustanowieniu Medalu Honorowego jego imienia.
Udział Strażaków w Powstaniu Warszawskim
Szczególną publikacją są wspomnienia opisujące udział strażaków zawodowych w Powstaniu Warszawskim w 1944 r. oraz ich współdziałanie z formacjami Armii Krajowej. Ten aspekt historii pożarnictwa jest wciąż mało znany lub dotychczas zbyt mało dostępny. Wartość historyczna i autentyzm tej książki, opisującej zagrożenia i walkę z hitlerowskim okupantem, wynika z udziału autorów w tragicznych wydarzeniach tamtych dni. Książka została wydana w 50. rocznicę utworzenia Armii Krajowej.
Strażacki Ruch Oporu "Skała"
Publikacja o Strażackim Ruchu Oporu "Skała" ukazuje historię powstania i rozwoju tej organizacji, jej dokonania i szczególną rolę, jaką odgrywała w całokształcie konspiracyjnej walki z hitlerowskim okupantem. Dotychczasowe opracowania nie uwzględniały zmian, jakie miały miejsce w latach następnych, dlatego wielu żyjących działaczy "Skały" zwróciło się do autora tej publikacji o nakreślenie jej obiektywnej historii. Powstałe opracowanie, choć nie rości sobie pretensji do pełnego opisu udziału polskiego strażactwa w walce o wyzwolenie kraju, stanowi cenne uzupełnienie wiedzy o tej formacji.
Patron Pożarników - Święty Florian
Inna książeczka poświęcona jest patronowi pożarników - św. Florianowi. Zawiera dwa krótkie szkice historyczne: o patronacie ogniowym św. Floriana oraz o kulcie św. Floriana w Polsce. Autorzy, na podstawie bogatej bibliografii świeckiej i kościelnej, ukazują w zwięzły sposób życie i męczeńską śmierć św. Floriana w czasach cesarza Dioklecjana, kształtowanie się patronatu ogniowego w średniowieczu, umocnienie kultu świętego przez powstające formacje strażackie, a także najważniejsze wydarzenia z dziejów jego kultu w Polsce.
Rozwój Techniki i Organizacji Pożarniczej
Historia Techniki Pożarniczej: Sikawki, Motopompy, Samochody
Istnieje książka będąca udaną próbą przedstawienia historii rozwoju techniki pożarniczej w zakresie sikawek, motopomp i samochodów pożarniczych, czyli sprzętu stanowiącego podstawowe wyposażenie straży pożarnych. Podstawowym celem pracy było przedstawienie i upowszechnienie wiedzy o historycznym rozwoju techniki pożarniczej, o stanie wyposażenia straży pożarnych w poszczególnych okresach dziejów pożarnictwa w podstawowy sprzęt, od którego w tak dużym stopniu zależała skuteczność gaszenia pożarów. Książka zawiera bogatą bibliografię tematu.
Umundurowanie w Polskim Pożarnictwie (1887-1982)
Książka zawiera opisy i wzory umundurowania ochotniczych straży pożarnych, związków straży pożarnych oraz zawodowego korpusu pożarnictwa, używane w Polsce w historycznym rozwoju w latach 1887-1982, z wyłączeniem mundurów używanych w czasie zaborów (szytych według obcych wzorów), narzuconych przez władze zaborcze. Opracowanie zawiera także regulaminy, instrukcje, uchwały i inne przepisy ustalające te wzory. Straże pożarne, organizowane według wzorów wojskowych, przywiązywały dużą wagę do umundurowania, które potwierdzało przynależność do straży, odróżniało jej członków od innych osób uczestniczących w akcjach ratowniczych i popularyzowało w społeczeństwie ruch strażacki.
Chronologia Powstawania Ochotniczych Straży Pożarnych (1845-1890)
Książka Władysława Pilawskiego pt. „Chronologia powstania Ochotniczych Straży Pożarnych na ziemiach polskich w latach 1845-1890” przedstawia niewątpliwe zasługi wielu ochotniczych straży pożarnych w pracy dla dobra ojczyzny i ma na celu szerszą ich popularyzację, zwłaszcza ponadstuletnich. Książka zawiera dane o 225 ochotniczych strażach pożarnych, które działały na terytorium Polski, ustalonym po drugiej wojnie światowej. Materiały te zostały przedstawione według schematu: data powstania straży, jej założyciele, okoliczności powstania, data zatwierdzenia statutu, rok rozpoczęcia działalności, skład osobowy kierownictwa, liczba członków straży. Autor zwrócił się z prośbą do czytelników o przysłanie uzupełnień i uściśleń dotyczących OSP ujętych w tej pracy.
Warszawska Straż Ogniowa (1836-1939)
Nakładem Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej ukazała się monografia Wojciecha Jabłonowskiego pt. "Warszawska Straż Ogniowa (1836-1939)", przedstawiająca dzieje jej powstania, rozwoju i działalności. Książka ukazała się w 165. rocznicę utworzenia warszawskiej straży i została oparta na solidnych podstawach źródłowych, wynikających z kwerendy w zbiorach Archiwum Państwowego m.st. Warszawy, Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie, Muzeum Narodowego w Warszawie, a zwłaszcza Muzeum Pożarnictwa w Warszawie. Składa się z trzech rozdziałów, aneksów, a także wykazu źródeł i literatury.
W pierwszej części autor omówił walkę z pożarami w Warszawie od czasów średniowiecznych aż do roku 1836, czyli do momentu utworzenia zawodowej straży pożarnej. Przedstawił sposoby zwalczania pożarów w dawnej Warszawie i na podstawie opisu kilku ówczesnych pożarów ukazał ich grozę i trudności w skutecznym prowadzeniu działań ratowniczych i gaśniczych. Dużo miejsca poświęcono ludziom strażackiej służby, uwypuklając patriotyczne postawy, gdyż straż była w okresie zaborów jedną z placówek, gdzie rozwijały się narodowe i patriotyczne tradycje. Rozdział trzeci ukazuje działalność WSO w okresie I wojny światowej i Polski Niepodległej. W czasie wojny warszawscy strażacy podjęli walkę z okupantem niemieckim, współpracując z organizacjami militarnymi, nie przerywając obrony miasta przed pożarami, mimo iż Rosjanie zrabowali im konie, sprzęt i wyposażenie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, WSO uzyskała pełne możliwości rozwoju, chociaż nie brakowało trudności finansowych, materialnych i organizacyjnych. W rozdziale tym autor nakreślił bogatą panoramę działań strażaków, przedstawił najsłynniejszych dowódców, ukazał codzienną służbę strażacką okresu międzywojennego. Ciekawym uzupełnieniem monografii są aneksy, a wśród nich opisy ciekawszych pożarów (przedruki z prasy), szczegółowe kalendarium ochrony przeciwpożarowej (od średniowiecza do 1939 r.), kopie oryginalnych dokumentów. Autor zamieścił w książce 152 zdjęcia ilustrujące dzieje Warszawskiej Straży Ogniowej i opatrzył je szczegółowymi opisami, które uzupełniają treść opracowania. Książka napisana jest w sposób przejrzysty i logiczny, opatrzona wieloma ciekawymi przypisami. Recenzentem książki jest prof. dr hab. Józef Ryszard Szaflik z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Część materiału (streszczenie, kalendarium i podpisy pod zdjęciami) podana jest w angielskiej, niemieckiej i rosyjskiej wersji językowej. Reprodukcje wszystkich zdjęć archiwalnych wykonał Witold Jabłonowski.
Historia Polskiego Czasopiśmiennictwa Pożarniczego
Książka stanowi krótki zarys historii polskiego czasopiśmiennictwa pożarniczego w czasach zaborów, w okresie międzywojennym i po II wojnie światowej. Jest to pierwsze tego typu opracowanie. Prasa pożarnicza odgrywała ważną rolę w rozwoju ochrony przeciwpożarowej, przede wszystkim w propagowaniu usprawnień jej organizacji, upowszechnianiu osiągnięć techniki i metod zapobiegania pożarom, popularyzowaniu szkolenia pożarniczego itp. W okresie niewoli narodowej prasa pożarnicza spełniała również ważne funkcje kulturalno-oświatowe i patriotyczne. Celem niniejszej pracy jest przybliżenie społeczności strażackiej oraz zainteresowanym osobom i instytucjom faktów historycznych o czasopismach pożarniczych, a także zwięzłe przedstawienie roli, jaką odgrywały.
Ochrona Przeciwpożarowa w Powiecie Jeleniogórskim (1945-1950)
W kwietniu 2005 r. ukazała się drukiem książka Jerzego Fiedlera, pułkownika pożarnictwa w stanie spoczynku, zatytułowana „Ochrona przeciwpożarowa w powiecie jeleniogórskim w latach 1945-1950”. Jerzy Fiedler razem z pożarniczą grupą operacyjną w kwietniu 1945 r. przybył na Dolny Śląsk, gdzie rozpoczął służbę w inspektoracie Pożarnictwa w Trzebnicy, a następnie w Legnicy. Od 9 czerwca 1945 r. pełnił obowiązki komendanta powiatowego i grodzkiego straży pożarnych w Jeleniej Górze, potem pracował na stanowisku komendanta powiatowego straży pożarnych (od 15 sierpnia 1945 do 30 października 1947 r.), wreszcie do 30 czerwca 1950 r. Autor ukazał działalność powstałych w 1945 r. państwowych organów ochrony przeciwpożarowej na terenie okręgu administracyjnego Dolnego Śląska ze stolicą we Wrocławiu (od czerwca 1946 r. w województwie wrocławskim) i w obwodach (od czerwca 1946 r. w powiatach na obszarze województwa wrocławskiego).
Jerzy Fiedler szczegółowo opisał powstanie i działalność Komendy Powiatowej Straży Pożarnych w Jeleniej Górze, jej inspiratorską i organizatorską rolę w procesie tworzenia polskich ochotniczych straży pożarnych na terytorium powiatu. Przedstawił wielki wysiłek ludności przesiedlonej na te tereny ze wschodnich ziem polskich, osadników wojskowych i innych ludzi osiedlonych w powiecie jeleniogórskim w organizowaniu ochotniczych straży pożarnych i szerzej pojętej ochrony przeciwpożarowej, w tworzeniu warunków sprawnej działalności straży. Uwydatnił doniosłą rolę OSP w zapewnieniu bezpieczeństwa miejscowym społecznościom, a także w mobilizowaniu i organizowaniu tych społeczności do zagospodarowywania nowo zasiedlonych przez Polaków ziem. Ukazał komendantów i działaczy ochotniczych straży pożarnych w powiecie jeleniogórskim oraz działaczy Zarządu Oddziału Powiatowego Związku Straży Pożarnych RP.
W kolejnych rozdziałach Jerzy Fiedler omówił wyposażenie straży pożarnych w sprzęt, prowadzenie jego napraw i remontów w Powiatowej Naprawialni Sprzętu Pożarniczego w Piechowicach, a także scharakteryzował poniemieckie remizy pożarnicze. Sporo miejsca poświęcił opisowi prowadzenia działań szkoleniowych w jednostkach ochotniczych straży pożarnych i staraniom Komendy Powiatowej Straży Pożarnych w Jeleniej Górze w celu zorganizowania w powiecie sprawnie działającej bazy szkoleniowej do prowadzenia kursów pożarniczych i innych form szkolenia. Cały rozdział autor poświęcił na przedstawienie działań w zakresie zapobiegania pożarom, m.in. na wsi, w obiektach turystyczno-wypoczynkowych, w lasach, a także ochronie przeciwpożarowej przemysłu. Żywo i plastycznie przedstawił życie strażactwa ochotniczego i zawodowego w powiecie jeleniogórskim, w tym udział straży pożarnych w imprezach strażackich, społeczno-politycznych i religijnych oraz formy popularyzowania zasad ochrony przeciwpożarowej.
W ostatnim rozdziale autor przedstawił zmiany organizacji ochrony przeciwpożarowej przeprowadzone w 1950 r. Miały one na celu jej dostosowanie do nowych form ustrojowych państwa i do intensywnie tworzonego systemu gospodarki socjalistycznej. W lutym 1950 r. Sejm uchwalił nową ustawę o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Od tego momentu sprawy ochrony przeciwpożarowej przejęły całkowicie organy państwowe: Komenda Główna Straży Pożarnych oraz komendy wojewódzkie i powiatowe straży pożarnych. Książkę wzbogaca 229 ilustracji (niekiedy unikatowych) dotyczących działalności strażactwa ochotniczego i zawodowego w województwie wrocławskim i w powiecie jeleniogórskim.
Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu - Perła Ziemi Siedleckiej
Historia i Organizacja Muzeum
Kotuń, miejscowość położona kilkanaście kilometrów od Siedlec, to spokojna, cicha i schludna wieś, której historia osadnictwa sięga około 3000 lat, co wskazują odkryte przez archeologów urny. Niepozorny budynek Ochotniczej Straży Pożarnej w Kotuniu kryje w sobie bogate zbiory Muzeum Pożarnictwa. Muzeum to zostało powołane jako społeczne uchwałą zarządu Ochotniczej Straży Pożarnej w Kotuniu z dnia 26.08.1982 r. Powołano wówczas 11-osobowy komitet organizacyjny z prezesem Zbigniewem Todorskim, ówczesnym naczelnikiem OSP w Kotuniu, na czele. Wojewoda Siedlecki, płk dypl. pilot Janusz Kowalski, zarządzeniem nr 40/83 z dnia 30.09.1983 r., zatwierdził muzeum.
Muzeum w Kotuniu, obecnie oddział Muzeum Okręgowego w Siedlcach, stało się wizytówką wsi dzięki pasji i pracy 11 zapaleńców. Siedzibą muzeum jest remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Kotuniu, udostępniana bezpłatnie. Rozbudowa obiektu w latach 1984-1985 i 1987-1988 pozwoliła na powiększenie powierzchni wystawowej. Ilość eksponatów cały czas powiększa się przez bezpłatne pozyskiwanie jako darowizn, głównie od osób indywidualnych z całej Polski i Ochotniczych Straży Pożarnych z byłego województwa siedleckiego. Muzealia po konserwacji włączane są do wystawy stałej, obrazującej historię techniki i kultury polskiego pożarnictwa. Zmiany ekspozycji następowały po każdej rozbudowie obiektu, których celem było zwiększanie ilości pomieszczeń wystawowych na stale pozyskiwane muzealia. Ostatnia przebudowa ekspozycji stałej miała miejsce po kapitalnym remoncie obiektu, przeprowadzonym w roku 2013.
Kolekcje Muzealne: Od Sikawek po Hełmy
Muzealia zgrupowano w czterech wystawach, obejmujących eksponaty dotyczące rozwoju techniki pożarniczej od połowy XIX do końca XX wieku oraz podręczny sprzęt gaśniczy. Eksponaty umieszczone są w kilku salach. Zbigniew Todorski, były naczelnik jednostki OSP w Kotuniu, a obecnie pełniący obowiązki kustosza Muzeum Pożarnictwa, z pasją opowiada o każdym elemencie zbiorów, które gromadził przez lata. Jego pasja trwa od młodości, kiedy czytał pismo „Strażak” i następnie wstąpił w szeregi straży, zdobywając kolejne szczeble kariery aż do naczelnika jednostki. Pan Zbigniew opublikował wiele książek, broszur i artykułów na temat pożarnictwa na Ziemi Siedleckiej, zawierając w nich najistotniejsze informacje odnośnie ochrony przeciwpożarowej w dawnych czasach i prezentując stosowany wówczas sprzęt.
Sprzęt Gaśniczy
- Wśród zbiorów jest 21 sikawek, w tym sikawka przenośna z pierwszej połowy XIX w. z oryginalną drewnianą podstawą.
- Jest tu również 6 sikawek ręcznych produkcji Fabryki Maszyn i Odlewni „Józef Troetzer i S-ka” w Warszawie. Jedną z nich jest sikawka wozowa ze skrzynią wodną, z której korzystano podczas obrony mostu kolejowego we wrześniu 1939 r.
- W muzeum znajdują się także 2 sikawki wyprodukowane we Lwowie i 13 innych wyprodukowanych w fabrykach w Warszawie i Grodzisku Mazowieckim.
- Kolekcję uzupełnia beczkowóz konny dostarczający wodę do pożaru.
- W kolekcji muzeum znajdziemy również 21 motopomp, m.in. Syrena I oraz Syrena II, Silesia, Polonia, a także motopompy Rosenbauer-Strażak, wyprodukowane w latach 30. XX wieku i wiele innych.
- W dalszej części muzeum zobaczyć możemy pojazdy konne i samochody używane kiedyś do walki z ogniem, w tym 2 wozy konne rekwizytowe z pierwszej połowy XX wieku i 3 samochody pożarnicze (jeden z 1949 r., drugi z 1952 r. i trzeci z 1953 r.).
Drobny Sprzęt i Umundurowanie
W zbiorach znajdziemy oprócz sikawek, wozów i motopomp, drobny, lecz niezbędny sprzęt sygnałowy, a także pochodnie, hełmy, pasy, toporki, gaśnice, bosaki, węże ssawne, prądownice wodne i aparaty oddechowe. Ciekawą kolekcję stanowią 32 prądownice wodne, a także łączniki do węży, prądownice do tworzenia piany ciężkiej i 3 wytwornice piany średniej.
Wyjątkowe Eksponaty
Wielu zainteresuje również zbiór 29 hełmów różnego pochodzenia, w tym hełmy mosiężne z XIX wieku, hełmy tzw. ludwikowskie z lat 30. XX w., bakelitowe z lat 60. czy z włókna szklanego. Są też hełmy: pruski, austriacki, niemiecki, holenderski, szwedzki, czeski i słowacki. Jako ciekawostkę należy dodać, że wśród eksponatów znajduje się również prądownica uniwersalna przepalona przez pożar rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach w czerwcu 1971 r., ofiarowana przez Zbigniewa Todorskiego, który brał czynny udział w akcji gaśniczej rafinerii.
Nie sposób jest wszystkiego opisać, co można zobaczyć w muzeum kotuńskim. Jest tu tak wiele do obejrzenia, a przed Zbigniewem Todorskim jest dużo do zrobienia, ponieważ cały czas gromadzi sprzęty i dokumentację, niekiedy sprzed wielu lat. Musi ją posegregować, skatalogować i umieścić w gablotach, by każdy mógł się z nimi zapoznać. Pan Zbigniew z radością oprowadza, opowiada różne historyjki związane z każdym przedmiotem i udziela wszelkich informacji.
Rola Edukacyjna i Kulturotwórcza Muzeum
Oprócz zadań takich jak zbieranie, konserwacja i przechowywanie oraz prezentowanie i promowanie zbiorów, osoby zwiedzające muzeum są zawsze oprowadzane przez przewodnika muzeum. Podczas prezentacji stałej wystawy nawiązywany jest dialog inicjowany przez obie strony: zwiedzającego i oprowadzającego. Jest to lekcja muzealna, podczas której upowszechniane są podstawowe wartości historii, nauki i kultury polskiego pożarnictwa. Osoby zwiedzające czują się gośćmi muzeum, mają możność bezpośredniego kontaktu z eksponatami, mogą je dotykać, brać do rąk, fotografować się w czapkach strażackich i hełmach i z różnym sprzętem technicznym służącym do gaszenia pożarów. Dużą atrakcją dla zwiedzającego jest uruchamianie syreny ręcznej oraz słuchanie głosu tyfonu - dawnej syreny pneumatycznej. Bezpośredni kontakt z eksponatami, pokazanymi tematycznie z narracją historyczną, kształtuje wartości poznawcze i estetyczne wśród młodzieży i starszego pokolenia. Technikę uzupełniają plakaty, zdjęcia i ryciny pokazujące sposób prowadzenia akcji gaśniczej i obsługę sprzętu strażackiego. Całość ma dobrze skomponowaną estetykę i oświetlenie sal wystawowych.
Prof. dr hab. Lucjan Turos w publikacji: „Uczestnictwo w kulturze mieszkańców gminy Kotuń”, wydanej w 1996 roku, w rozdziale VII: „Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu jako czynnik kulturotwórczy”, napisał: „Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu spełnia, jak o tym świadczą potoczne obserwacje, sondaże i badania, ważne funkcje kulturotwórcze, oświatowe i wychowawcze. Głównym celem tworzonego Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu było zorganizowanie placówki naukowej do udokumentowania dziejów straży pożarnych byłego województwa siedleckiego, ich kultury i zachodzących zmian w wyposażeniu oraz ich wkładu do ogólnopolskiej skarbnicy kulturowej narodu polskiego.”
Zarząd Wojewódzki Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Siedlcach utworzył uchwałą z dnia 21.12.1984 r. przy Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu Wojewódzkie Archiwum Pożarnictwa. W przyjętym programie działalności historycznej Zarządu Wojewódzkiego ZOSP w Siedlcach, jednostkom OSP zlecono przekazywanie do archiwum starych dokumentów. Muzealia techniki pożarniczej posiadają fabryczne tabliczki informacyjne i napisy odlane na korpusach. W zbiorach muzeum są instrukcje fabryczne motopomp, cenniki i katalogi producentów sikawek, motopomp i innego sprzętu. W latach 1988 i 2004 zorganizowano w Kotuniu sesje naukowe, których pokłosiem są publikacje książkowe.
Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu włączyło się w ponad stuletnią działalność historyczno-muzealną, realizując założenia podjęte przez twórców pierwszej organizacji strażackiej. W składzie pierwszego Zarządu Związku Floriańskiego, powołanego w dniu 10 września 1916 roku, była funkcja kustosza mającego specjalne kwalifikacje i uprawnienia do opiekowania się zbiorami muzealnymi i bibliotecznymi. Pierwszym kustoszem był ks. [brak danych w źródle]. W 1917 roku ukazał się na łamach „Przeglądu Pożarniczego” obszerny artykuł redaktora naczelnego, Leona Ostaszewskiego: „Muzeum pożarnicze”. W latach 80. XX w. kierownik Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu, Zbigniew Todorski, wchodził w skład Komisji Historyczno-Muzealnej Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Warszawie. Jej przewodniczącym w tych latach był płk poż. w st. spoczynku Władysław Pilawski, który w „Strażaku” z lutego 1982 r. w artykule „W trosce o przyszłość” napisał: „Wychowanie obywatelskie społeczeństwa, a młodego pokolenia w szczególności, realizuje się przede wszystkim przez poznawanie tradycji narodowych, historii i kultury”. Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu stało się ważnym ogniwem w realizacji zadań Komisji Historyczno-Muzealnej.
Publikacje Związane z Muzeum w Kotuniu
Działalność Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu zaowocowała również szeregiem własnych publikacji, które dokumentują zarówno historię lokalnego pożarnictwa, jak i zbiory muzealne:
- 30 lat Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu
- Oddział Polskiej Organizacji Wojskowej i Straż Ogniowa Ochotnicza w Kotuniu w latach 1915-1918, wyd. Oddział P.O.W.
- Folder (składanka) - 35 lat Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu 1982-2017
- Publikacja zawierająca dokumenty i przedmioty prezentowane na wystawie oraz informacje o spotkaniu rodzin żołnierzy POW i mieszkańców Kotunia oraz osób zasłużonych dla powstania i rozwoju Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu.
- Tekst precyzyjnie opracowany, zawierający także opisy techniczne sprzętu, ilustrują duże zdjęcia 25 sikawek ręcznych i 23 motopomp.
- 22 publikacje książkowe, 4 artykuły naukowe opublikowane w rocznikach i 39 artykułów popularnonaukowych opublikowanych w „Strażaku Mazowieckim” i „Przeglądzie Pożarniczym”, autorstwa kierownika muzeum, Zbigniewa Todorskiego.