Pożary w tunelach stanowią jedno z największych wyzwań dla służb ratowniczych na całym świecie. Specyficzne warunki panujące w długich, ciasnych i często słabo wentylowanych przestrzeniach miejskich autostrad i innych arterii drogowych, stwarzają unikalne zagrożenia zarówno dla poszkodowanych, jak i dla strażaków. W odpowiedzi na te wyzwania, konstruktorzy i producenci pojazdów strażackich opracowali wysoce specjalistyczne samochody, zaprojektowane z myślą o maksymalnej efektywności i bezpieczeństwie podczas akcji w tunelach.

Historia i Lekcje z Tragedii: Pożar w Tunelu Mont Blanc (1999)
Jednym z kluczowych wydarzeń, które na zawsze zmieniło podejście do bezpieczeństwa w tunelach i przyspieszyło rozwój specjalistycznego sprzętu, był tragiczny w skutkach pożar w tunelu du Mont Blanc. Dnia 24 marca 1999 roku w tunelu zapaliła się belgijska ciężarówka wioząca między innymi margarynę. Ładunek szybko zajął się ogniem, emitując szkodliwe substancje. System wentylacyjny nie był przygotowany na takie zdarzenie. Śpieszące na ratunek samochody strażackie utknęły po drodze z powodu dymu, który odbierał jakąkolwiek widoczność, oraz stojących na jezdni samochodów. W efekcie w tunelu zginęło aż 39 osób. Po tej tragedii, wraz z udoskonaleniem całej konstrukcji tunelu, na potrzeby służb ratunkowych z Mont Blanc zbudowano trzy nietypowe ciężarówki, a także podobne pojazdy trafiły do strażaków pracujących w tym tunelu, co było bezpośrednim następstwem tragedii z 1999 roku. Problem stanowiła wówczas bardzo ograniczona mobilność strażaków, którzy dysponowali jeszcze jednokabinowymi wozami.
Kluczowe Cechy Konstrukcyjne i Technologiczne Wozów Tunelowych
Dwu-kabinowe konstrukcje oraz zaawansowane systemy manewrowania to podstawowe cechy, które wyróżniają specjalistyczne wozy strażackie przeznaczone do działań w tunelach. Te innowacje mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa ekipie strażackiej i zyskanie cennych sekund na każdym, trudnym manewrze w wąskich przestrzeniach.
Dwu-kabinowa Konstrukcja i Zwiększona Mobilność
- Pojazdy te z dwoma kabinami sprawiają, że drużyna gaśnicza jest jeszcze bardziej wszechstronna i jest w stanie sprawniej poradzić sobie w walce z żywiołem.
- W momencie wyjazdu do akcji gaśniczej, obie kabiny są obsadzone ekipami ludzi. Dzięki skrętowi obu osi, samochód ma możliwość zawrócenia w tunelu, swobodniejszego manewru, czy wręcz, gdy nie można zawrócić, porusza się bez problemów w obu kierunkach.
- Cechą charakterystyczną pojazdu jest zastosowanie dwóch kabin kierowcy, połączonych z jednym silnikiem oraz niebywale zwrotnym podwoziem.
- Zależnie od sytuacji, osie mogą skręcać się na dwa sposoby: kiedy potrzebna jest maksymalna zwrotność, koła ustawią się w przeciwległych kierunkach; kiedy zaś samochód musi przecisnąć się między przeszkodami, obie skręcą w tym samym kierunku, pozwalając na jazdę bokiem.
- Specjalistyczne ciężarówki osiągają prędkość 110 km/h w kierunku „głównym” oraz 90 km/h w przeciwnym kierunku, co w praktyce oznacza, iż pojazd ten zdolny jest bardzo szybko opuścić niebezpieczną strefę.
- W każdej z kabin montowane są monitory rejestrujące obraz z kamer umieszczonych z tyłu oraz specjalne sensory pomocne w manewrowaniu. Układ czterech kamer wspólnie tworzy obraz „z lotu ptaka” o zakresie 360 stopni.
Systemy Gaśnicze i Ochrona Własna Pojazdu
Specjalistyczne wozy tunelowe wyposażone są w zaawansowane systemy gaśnicze oraz rozwiązania chroniące sam pojazd i jego załogę przed ekstremalnymi warunkami.
- Samochody posiadają zbiorniki wody o pojemnościach od 2000 do 4000 litrów oraz od 200 do 350 litrów środka pianotwórczego.
- Pompa wodna, połączona ze zbiornikami, zdolna jest przepompować do 3000 litrów cieczy na minutę. Autopompy oferują wydajność rzędu 2846 l/min przy 8 barach lub 429 l/min przy 40 barach.
- Dozownik środka pianotwórczego, ręczny lub automatyczny, umożliwia mieszanie piany w stężeniu 3% lub 6%.
- Wyposażenie obejmuje linię szybkiego natarcia o długości 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min oraz działko wodno-pianowe o wydajności od 800 do 2400 l/min.
- Podczas gaszenia pożaru w tunelu, strażacy pracują w bardzo wysokiej temperaturze. Fakt ten zmusił konstruktorów do zainstalowania po boku auta specjalnych dysz (zraszaczy), które rozpryskują wodę na całe auto, chroniąc je przed bezpośrednim ogniem i wysoką temperaturą. Jest to szczególnie ważne dla opon, które narażone na pracę w tak trudnych warunkach skłonne są zmięknąć, narażając całą ekipę na śmiertelne niebezpieczeństwo.

Wyposażenie Specjalistyczne i Bezpieczeństwo Załogi
- Do pracy w ciemnych tunelach producent przewidział specjalne oświetlenie. Oprócz ksenonowych lamp, w które wyposażona jest każda z kabin, pomocne są halogeny i szperacze, których łączna moc sięga 4000 Watt.
- Pojazdy wyposażone są w pneumatyczne maszty oświetleniowe, np. o wysokości 5,3 m, z oświetleniem LED (36 000 lm).
- Po obu stronach samochodu, zderzaki często wyposażone są w profesjonalne wyciągarki elektryczne, każda o sile uciągu równej 5 ton lub nawet 9979 kg.
- Wóz może być wyposażony w nowoczesny sprzęt w postaci zestawu hydraulicznego o napędzie elektrycznym lub akumulatorowym. Taki sprzęt nie generuje dodatkowych zanieczyszczeń, jak ma to miejsce w przypadku zestawu spalinowego, i nie ogranicza strażaków podczas akcji.
- W kabinach znajdują się uchwyty na aparaty powietrzne, miejsce dla ratowników oraz pulpity sterowania systemami.
Przykłady Specjalistycznych Pojazdów i Ich Zastosowanie
Podobne samochody pilnują już bezpieczeństwa tuneli w różnych zakątkach świata, a ich rozwój wciąż postępuje.
Innowacje z EMPL Fahrzeugwerk i MAN TGM 18.320
Austriacka firma EMPL Fahrzeugwerk regularnie przygotowuje dwukabinowe wozy strażackie, które trafiają na eksport, między innymi do Chin. Pojazdy te wykorzystywane są nie tylko do akcji w tunelach, ale także w najciaśniejszych dzielnicach wielkich aglomeracji, gdzie zawrócenie ciężarówką jest problematyczne.
Przykładem jest MAN TGM 18.320, wykonany w EMPL Fahrzeugwerk dla klienta z Chin. Jest to pojazd z napędem na cztery koła, czterema kołami skrętnymi, dwoma układami kierowniczymi, dwiema kabinami i pojedynczym układem napędowym. Oparty jest na 6,9-litrowym silniku o mocy 320 KM, a jego obsługa może odbywać się z obydwu kabin za pośrednictwem zdublowanych elementów sterujących. Nadwozia mają tutaj dwa różne rozmiary - na jednym końcu zastosowano pojedynczą szoferkę z dwoma miejscami, natomiast na drugim znajduje się kabina załogowa dla sześciu osób. Łącznie jest tu więc miejsce dla ośmiu strażaków, a kierowca przesiądzie się w zależności od oczekiwanego kierunku ruchu. Między kabinami zamontowano typowo strażacką zabudowę ze zbiornikami na 2000 litrów wody i 200 litrów środka gaśniczego, z generatorem prądu 25 kVa oraz z 6-metrowym masztem oświetleniowym.

TRV ZE1 „MERKUR”: Pojazd Ratowniczo-Ewakuacyjny
TRV ZE1 „MERKUR” to specjalistyczny pojazd do działań w tunelach drogowych, którego podstawowym zadaniem jest ratowanie i ewakuacja ludzi z pożarów. Jego najważniejszym atutem jest specyficzna konstrukcja. W pojeździe zastosowano podwójny elektryczny układ napędowy, dzięki czemu w przypadku awarii jednego z dwóch silników, pojazd będzie nadal mógł się poruszać. TRV ZE1 „MERKUR” posiada trzy strefy: dwie kabiny oraz przedział do ewakuacji osób. Przedział ewakuacyjny ma przesuwne drzwi, co umożliwia szybkie i łatwe wejście do pojazdu. W przedziale znajduje się osiem miejsc siedzących i cztery stojące. Wejścia do kabin od strony przedziału ewakuacyjnego oddzielone są drzwiami, ze względu na możliwość wystąpienia u osób ewakuowanych paniki.

Wóz Strażacki dla Tunelu w Świnoujściu
W Świnoujściu, w związku z powstaniem tunelu pod Świną, również zakupiono specjalistyczny pojazd ratowniczo-gaśniczy. Dokładnie 1 milion 137 tysięcy złotych kosztował wóz strażacki, który w przyszłości będzie wyjeżdżał do akcji w świnoujskim tunelu. Świnoujscy strażacy część budżetu na kupno sprzętu pozyskali z Funduszu Ochrony Środowiska, a miasto dofinansowało zakup w kwocie 260 tysięcy złotych z miejskiego budżetu.
Ten samochód ratowniczo-gaśniczy, jest sprzętem bardzo potrzebnym dla miasta, nie tylko jako wóz przeciwpożarowy, ale przede wszystkim ze względu na narzędzia jakie posiada i system napędzania. Wóz wyposażony jest w nowoczesny sprzęt w postaci zestawu hydraulicznego o napędzie elektrycznym, o zasilaniu akumulatorowym, co oznacza, że nie generuje dodatkowych zanieczyszczeń, jak ma to miejsce w przypadku zestawu spalinowego. Auto na akcje wyjeżdżało już około 40 razy, głównie na stronie prawobrzeża, co pozwoliło na dokładne przetestowanie sprzętu. Działanie tego nowoczesnego sprzętu jest bardzo intuicyjne, a strażaków nie będą podczas akcji ograniczać pompy hydrauliczne, dzięki czemu swobodniej będzie można dostać się do trudno dostępnych miejsc.
Podstawowe Dane Techniczne Pojazdu Strażackiego w Świnoujściu
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Podwozie (typ) | Renault Trucks D16 HIGH K P4X4 280E6 |
| Układ napędowy (koła bliźniacze) | 4x4 |
| Masa (DMC) | 16 000 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Sześcioosobowa (1+1+4) |
| Silnik (moc max.) | 210 kW (286 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Aluminium |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 7 (3+3+1) |
| Zbiornik na wodę (materiał) | 3 000 l (kompozyt) lub 3 500 l (kompozyt) |
| Zbiornik na środek pianotwórczy (materiał) | 300 l (kompozyt) lub 350 l (kompozyt) |
| Autopompa | 2 846 l/min przy 8 barach lub 429 l/min przy 40 barach |
| Nasady | Tłoczne 2 x 75 mm, Zasilania hydrantowego 1 x 75 mm, Ssawne 1 x 110 mm |
| Dozownik środka pianotwórczego | 3% lub 6% (ręczny lub automatyczny) |
| Linia szybkiego natarcia | 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min |
| Działko wodno-pianowe | 800 - 2 400 l/min |
| Zraszacze (liczba) | 4 szt. |
| Maszt oświetleniowy | Pneumatyczny, 5,3 m, LED (36 000 lm) |
| Wyciągarka elektryczna (siła uciągu) | 9 979 kg |
Przedstawione powyżej podstawowe dane techniczne pojazdu mają charakter informacyjny.
Ćwiczenia Ratownicze i Znaczenie Przygotowania
Konieczność organizacji corocznych ćwiczeń ratowniczych wynika z przepisów dotyczących bezpieczeństwa tuneli. Tunel na Zakopiance, będący częścią drogi ekspresowej S7 i wchodzący w skład Transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T, wymaga regularnego przeprowadzania ćwiczeń dla personelu tunelu i służb ratunkowych. W ćwiczeniach biorą udział strażacy, medycy i policjanci, a także pracownicy Centrum Zarządzania Tunelem, Wydziału Zarządzania Kryzysowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego i Centrum Powiadamiania Ratunkowego. Takie działania, jak te organizowane w tunelu pod Luboniem Małym, są kluczowe dla zapewnienia gotowości służb na wypadek realnego zagrożenia.
Ratunek techniczny: karambol w tunelu z udziałem wielu samochodów
tags: #auto #strazackie #do #tuneli