Tlenek węgla (CO), zwany potocznie czadem, to silnie trujący gaz, który w każdym sezonie grzewczym prowadzi do zatruć, a często nawet śmierci wielu osób. Jest bezbarwny, bezwonny i łatwo miesza się z powietrzem, co sprawiło, że zyskał miano „cichego zabójcy”. Wdrożenie zaleceń Państwowej Straży Pożarnej, Policji oraz Rządowego Centrum Bezpieczeństwa jest kluczowe dla ochrony życia. Podstawowym i najskuteczniejszym zabezpieczeniem pozostaje czujnik czadu, natomiast przed pożarem najszybciej ostrzeże czujka dymu.
Czad: jak powstaje i skąd się ulatnia
Zgodnie z informacjami Państwowej Straży Pożarnej (PSP), potencjalne źródła czadu to m.in. kominki, gazowe podgrzewacze wody, piece węglowe, gazowe lub olejowe oraz kuchnie gazowe. Tlenek węgla powstaje w wyniku niepełnego spalania paliw, takich jak drewno, olej, gaz, benzyna, nafta czy węgiel, co spowodowane jest brakiem odpowiedniej ilości tlenu.
Przyczyny powstawania czadu obejmują:
- Zanieczyszczenie, zużycie lub zła regulacja palnika gazowego.
- Przedwczesne zamknięcie paleniska pieca lub kuchni.
- Zapchany lub nieszczelny przewód kominowy.
- Uszkodzone połączenia między kominami a piecami.
Zatruciom sprzyjają źle wentylowane pomieszczenia: szczelnie zamknięte okna, pozaklejane kratki wentylacyjne oraz brak otworów w drzwiach łazienkowych. PSP ostrzega, że mieszkanie „nie oddycha”, jeśli brakuje dopływu świeżego powietrza z zewnątrz, co często zdarza się w nowo wyremontowanych lokalach.
Działanie czadu na organizm człowieka
Czad wchłania się do krwioobiegu przez układ oddechowy, wiążąc się z hemoglobiną 210 razy szybciej niż tlen. Powoduje to blokadę dopływu tlenu do narządów wewnętrznych i mózgu. Najszybciej zatruciu ulegają niemowlęta, dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze oraz osoby z chorobami serca i układu oddechowego.
Objawy zatrucia
| Stopień zatrucia | Objawy |
|---|---|
| Lekkie | Lekki ból głowy, mdłości, wymioty, osłabienie. |
| Średnie | Nasilający się ból głowy, senność, zaburzenia równowagi, trudności z oddychaniem. |
| Ciężkie | Drgawki, utrata przytomności, różowe/karminowe zabarwienie skóry. |
W przypadku wykrycia objawów należy niezwłocznie zapewnić dopływ świeżego powietrza, wynieść poszkodowanego w bezpieczne miejsce i wezwać służby ratunkowe pod numer 112.
Obowiązek montażu czujek
Od 23 grudnia 2024 r. weszło w życie rozporządzenie MSWiA wprowadzające obowiązek montażu czujek dymu i czadu w budynkach. Decyzja ta jest pokłosiem tragicznych zdarzeń, w tym pożaru w Poznaniu, podczas którego sprawna czujka pozwoliła na szybką ewakuację mieszkańców.
Jak zainstalować czujniki dymu i tlenku węgla | Zapytaj This Old House
Gdzie zamontować czujki?
Czujka dymu
Zaleca się montaż na środku płaskiego sufitu. W domach wielokondygnacyjnych należy umieścić co najmniej jedną czujkę na każdym piętrze, najlepiej w korytarzach w bezpośrednim sąsiedztwie sypialni.
Czujnik czadu
Czujnik czadu należy montować w pomieszczeniach, gdzie może dojść do jego wytworzenia (kuchnie, łazienki, kotłownie). Optymalna wysokość to ok. 1,5-1,9 metra od podłogi (wysokość wzroku). Odległość od urządzenia grzewczego powinna wynosić od 1 do 3 metrów. Należy unikać montażu przy kratkach wentylacyjnych, w martwych przestrzeniach oraz miejscach o dużej wilgotności.
Koszt zakupu urządzeń
Według danych Ceneo, średni koszt zakupu produktów z kategorii „Czujniki czadu i dymu” wynosi ok. 108,26 zł, przy czym najprostsze modele dostępne są już od ok. 20 zł. Urządzenia wyposażone w moduły WiFi, przesyłające powiadomienia na telefon, są droższe, ale oferują wyższy poziom kontroli nad bezpieczeństwem domowników.