Historia i rozwój miejscowości Chojna oraz gminy Gołańcz

Rys historyczny miasta i gminy Gołańcz

Dzieje miasta i gminy **Gołańcz** mają długą i bogatą historię. Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie sięgają neolitu, czyli okresu sprzed 6 tysięcy lat. W 1399 roku Gołańcz oficjalnie otrzymała prawa miejskie, a w dokumentach z tego czasu wspomina się o mieszczaninie Sieciesławie. Przez wieki miasto należało do rodu Pałuków-Gołańczewskich. W swojej historii Gołańcz wielokrotnie traciła i odzyskiwała prawa miejskie, będąc niszczoną przez najeźdźców, a następnie odbudowywaną przez mieszkańców i dziedziców. Szczególnie dramatycznym momentem był 1656 rok, kiedy podczas **najazdu szwedzkiego** 200-osobowa załoga miejscowego zamku stawiała bohaterski opór. W okresie międzywojennym (1918-1939) miasto było prężnym ośrodkiem powiatu wągrowieckiego, w którym funkcjonowały dworzec kolejowy (od 1907 r.), poczta, szkoła, policja, bank i apteka.

Rozwój gospodarczy i społeczny po 1945 roku

Po wkroczeniu jednostek Armii Czerwonej 22 stycznia 1945 roku, miasto weszło w nowy etap rozwoju. W latach 1945-1989 rozbudowano infrastrukturę mieszkaniową, powstawały osiedla (m.in. im. Karola Libelta, osiedla na Smolarach oraz przy ulicy Zamkowej i Walki Młodych). Kluczowe inwestycje dla regionu obejmowały:

• Powstanie Dwuletniej Szkoły Rolniczej (1945 r.).
• Oddanie do użytku elewatora zbożowego w 1990 roku, jednego z największych w północno-zachodniej Polsce.
• Modernizację sieci wodociągowej, sanitarnej oraz Rynku w latach 90.

Tradycje strażackie i Ochotnicza Straż Pożarna

Ważną częścią tożsamości lokalnej jest działalność **Ochotniczej Straży Pożarnej**. Jubileusz 70-lecia powstania OSP był świętowany w Chojnie, a uroczystości obejmowały mszę świętą oraz wręczenie medali honorowych im. Bolesława Chomicza. Współczesna jednostka OSP w Chojnie, działająca w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, kontynuuje tradycje zapoczątkowane przez Mieczysława Kupczyka w 1945 roku. Dzisiaj jednostka dysponuje nowoczesnymi wozami bojowymi i wyszkoloną kadrą ratowników medycznych.

Historia i dziedzictwo ziemi chojeńskiej

Historia terenów obecnej gminy Chojna (powiązanej historycznie z Ziemią Chojeńską - *terra Chinz*) sięga okresu plemiennego Licikawików. Obszar ten przez wieki był ważnym szlakiem handlowym, łączącym dorzecze Odry z Wielkopolską.

Zabytki i architektura sakralna

Na terenie gminy zachowało się wiele cennych obiektów:

• **Architektura sakralna:** Obecnie 21 budowli, w tym najstarsza na Pomorzu Zachodnim kaplica templariuszy w Rurce (XIII w.).
• **Pałace i dwory:** Obiekty takie jak barokowo-klasycystyczny pałac w Krzymowie czy pałac w Brwicach stanowią o bogactwie historycznym regionu.
• **Parki dworskie:** W tym unikalna „Dolina Miłości” w Zatoni Dolnej.

Wydarzenia II wojny światowej

4 lutego 1945 roku Chojna stała się areną zaciętych walk, w których brały udział jednostki pancerne Armii Czerwonej oraz oddziały niemieckie (w tym SS-Fallschirmjäger-Bataillon 600). Skutkiem walk były ogromne zniszczenia historycznego centrum miasta, w tym ratusza i kościoła. Pamięć o poległych żołnierzach kultywowana jest na cmentarzu wojennym, gdzie znajduje się pomnik dłuta Czesława Wronki.

tags: #chojna #osp #obelisk #golancz