Bezpieczeństwo w szkołach jest priorytetem, a przepisy przeciwpożarowe mają na celu zapewnienie maksymalnej ochrony uczniów i pracowników w przypadku zagrożenia. Szkoła jako miejsce, w którym codziennie przebywa wiele osób, wymaga szczególnego podejścia do organizacji i przestrzegania zasad ochrony przeciwpożarowej. Podstawowym obowiązkiem wszystkich osób przebywających w budynku w przypadku powstania zagrożenia jest współpraca oraz bezwzględne podporządkowanie się poleceniom kierującego akcją ratowniczą.
Podstawy prawne i odpowiedzialność
Nie istnieje odrębny akt prawny traktujący o bezpieczeństwie przeciwpożarowym w szkole jako osobnej kwestii. Za źródło niezbędnych regulacji uznaje się Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. Dokument ten wskazuje, że za bezpieczeństwo uczniów odpowiada dyrektor placówki oraz nauczyciele, którzy prowadzą z nimi lekcje w momencie wszczęcia alarmu.
Każda szkoła musi posiadać Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego, która szczegółowo opisuje przebieg ewakuacji oraz inne aspekty ochrony przeciwpożarowej. Obowiązkiem dyrektora jest zapoznanie kadry oraz uczniów z jej treścią.
Sygnały alarmowe i procedura ewakuacji
Ewakuacja następuje na sygnał alarmowy: dzwonek elektryczny i/lub komunikat głosowy. Warto zainstalować odrębną instalację alarmową, która będzie emitować inny dźwięk niż standardowy dzwonek szkolny.
- Alarm pożarowy: krótkie przerywane dzwonki przez okres dwóch minut wraz z komunikatem głosowym „Ewakuacja”.
- Alarm o zagrożeniu wybuchem lub inne zagrożenia: ciągły dzwonek przez okres jednej minuty wraz z komunikatem głosowym „Ewakuacja”.
W przypadku braku energii elektrycznej alarmowanie odbywa się jedynie za pomocą komunikatu głosowego.
Ewakuacja w czasie lekcji
- Uczniowie bezwzględnie podporządkowują się poleceniom nauczyciela.
- Na komendę „Całość powstań”, „Zbiórka parami”, uczniowie ustawiają się przy ścianie przodem w kierunku drzwi wyjściowych.
- Uczniowie nie rozmawiają, nie popychają się, nie zabierają ze sobą żadnych rzeczy.
- Nauczyciel sprawdza, czy w pomieszczeniu są otwarte okna (w przypadku alarmu pożarowego natychmiast je zamyka).
- Przed wyjściem nauczyciel sprawdza, czy klamka w drzwiach nie jest nagrzana, a następnie otwiera drzwi w celu zorientowania się, którą drogą ewakuacyjną poprowadzić uczniów.
Zasady poruszania się w strefie zagrożenia
W szkole ustala się ruch prawostronny. Pierwszeństwo przejścia posiada grupa, która aktualnie jest w ruchu. Lewa strona przejścia musi pozostać drożna. Nauczyciele wyprowadzają uczniów w tempie szybkiego marszu najkrótszą drogą ewakuacyjną. W czasie wyjścia nie wyprzedzamy osób idących przed nami.
W przypadku, gdy droga ewakuacyjna została zablokowana lub odcięta:
- Należy zebrać uczniów w pomieszczeniu najdalej oddalonym od źródła pożaru.
- O fakcie blokady i odcięciu osób należy wszystkimi środkami powiadomić kierującego akcją.
- Wchodząc do stref silnie zadymionych, należy przyjmować pozycję pochyloną (jak najbliżej podłogi) oraz zabezpieczać drogi oddechowe prostymi środkami.
Miejsce zbiórki i weryfikacja stanu osobowego
Nauczyciel kończy ewakuację w miejscu zbiórki, którym jest boisko szkolne. Uczniowie ustawiają się w dwuszeregu, a nauczyciel niezwłocznie ustala stan grupy. W przypadku braku ucznia, nauczyciel występuje przed szereg i przekazuje ten fakt Dyrektorowi lub osobie przez niego upoważnionej.
Po zakończeniu ewakuacji należy sprawdzić, czy wszyscy opuścili poszczególne pomieszczenia. Przy niezgodności stanu osobowego i podejrzeniu, że ktoś pozostał w zagrożonej strefie, należy natychmiast zgłosić ten fakt jednostkom ratowniczym.
Ćwiczenia praktyczne
Zgodnie z przepisami, praktyczne sprawdzenie organizacji oraz warunków ewakuacji powinno być wykonywane co najmniej raz na rok, nie później niż trzy miesiące po rozpoczęciu roku szkolnego. Podczas ćwiczeń kadra oraz uczniowie wyrabiają prawidłowe nawyki, które w razie realnego zagrożenia zastępują impulsywną reakcję. Ćwiczenia powinny uwzględniać różne źródła zagrożeń i symulację odmiennych scenariuszy.