Zwolnienia z opłat drogowych dla pojazdów Ochotniczej Straży Pożarnej

Kwestia zwolnienia pojazdów Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) z opłat drogowych, takich jak winietki czy płatne autostrady, budziła i nadal budzi wiele pytań i niejasności. Typowy samochód pożarniczy, poruszający się z punktu A do punktu B w celu niezwiązanym z akcją (czyli bez użycia sygnałów uprzywilejowania), staje przed dylematem, czy powinien uiszczać opłaty.

Status prawny pojazdów OSP w kontekście opłat drogowych

Zwolnienia ustawowe a pojazdy uprzywilejowane

Zgodnie z art. 13 Ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r., pojazdy Państwowej Straży Pożarnej i jednostek ochrony przeciwpożarowej są zwolnione z opłat. W pierwotnych interpretacjach nie wskazywano, że pojazd musi być podczas danego przejazdu uprzywilejowany. Operatorzy systemu poboru opłat i koncesjonariusze autostrad mieli jednak odmienne stanowiska, często wymagając statusu pojazdu uprzywilejowanego (jadącego na sygnałach).

Początkowo istniało przekonanie, że z opłat za korzystanie z autostrady zwolnione są jedynie pojazdy uprzywilejowane w akcji, określone przepisami Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W takim przypadku kierujący oznakowanymi pojazdami uprzywilejowanymi byli zobowiązani do pobrania biletu wjazdowego na wjeździe na autostradę, a opuszczenie autostrady było możliwe przy użyciu pasa serwisowego, bez konieczności zwrotu biletu wjazdowego. Konieczność uiszczania opłat za przejazd pojazdem oznakowanym, ale nie uprzywilejowanym, była wskazywana jako standardowa.

Kwestię tę próbowano wyjaśnić na drodze interpelacji parlamentarnych. W odpowiedzi na interpelację nr 12038 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie korzystania pojazdów uprzywilejowanych z odpłatnych dróg, Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazało, że z opłat za przejazd autostradą są zwolnione m.in. pojazdy uprzywilejowane wykonujące zadania określone w art. 53 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy Prawo o ruchu drogowym. Oznaczało to zwolnienie w sytuacji, gdy dany pojazd uczestniczy w akcji związanej z ratowaniem życia, zdrowia ludzkiego lub mienia albo koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ministerstwo zapowiedziało jednak plany ujednolicenia zasad zwolnień z opłat.

Bardziej precyzyjną odpowiedź dla OSP przyniosła interpelacja nr 23146 z dnia 5 grudnia 2013 r., skierowana do Ministra Spraw Wewnętrznych. W jej treści wskazano, że zgodnie z art. 13 ust. 3a Ustawy o drogach publicznych, pojazdy służb ratowniczych są zwolnione z ponoszenia opłat. W rozumieniu tej ustawy, do służb ratowniczych zalicza się jednostki ochrony przeciwpożarowej, a Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką ochrony przeciwpożarowej. W odpowiedzi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych jednoznacznie stwierdzono, że Ochotnicze Straże Pożarne, jako jednostki ochrony przeciwpożarowej, są zwolnione z opłat za przejazd drogami, na których pobierane są opłaty w systemie viaTOLL.

Tak więc, zgodnie z obowiązującymi przepisami, pojazdy OSP są zwolnione z opłat ViaToll oraz z opłat autostradami płatnymi, niezależnie od tego, czy są uprzywilejowane, czy też jadą na serwis, zmieniając lokalizację. Niektóre doniesienia z terenu wskazywały na kontrolę dowodu rejestracyjnego potwierdzającego przynależność pojazdu do OSP, jako wystarczający argument do darmowego przejazdu.

Praktyczne aspekty przejazdów i systemy poboru opłat

Manualne wniesienie opłaty jest dostępne wyłącznie dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) ≤ 3,5t. Natomiast elektroniczny system poboru opłat (e-TOLL) jest obowiązkujący dla wszystkich pojazdów ciężarowych o DMC > 3,5t, co rodzi problem, gdyż nawet chcąc uiścić opłatę, nie zawsze było to możliwe w prosty sposób.

W odpowiedzi na te wyzwania, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) zadeklarowała wyposażenie wozów strażackich (Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczej Straży Pożarnej włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego) w system ViaToll lub nadajniki viaBox do systemu viaAuto. Dzięki temu pojazdy te mogą przejeżdżać przez bramki na autostradzie bez pobierania biletu. W przypadku korków, mają możliwość skorzystania z pasa serwisowego.

Mimo tych usprawnień, nadal istnieją praktyczne wyzwania, takie jak konieczność minęcia zatoru samochodów, aby dostać się do pasa dla pojazdów wielkogabarytowych. Wicewojewoda Antoni Jastrzembski podkreślił, że w sytuacjach awaryjnych, gdy jest potrzeba ratowania życia, służby zdecydują się na wszelkie środki, nawet kosztem konsekwencji prawnych, co świadczy o priorytecie misji ratowniczej nad formalnościami.

Wprowadzanie do użytkowania używanych pojazdów ratowniczo-gaśniczych

Za nieco ponad miesiąc wejdą w życie długo wyczekiwane przez druhów OSP zmiany we wprowadzaniu do użytkowania używanych samochodów ratowniczo-gaśniczych. Wniosek o wydanie opinii będzie mógł składać właściciel lub użytkownik pojazdu. Wymagana będzie następująca dokumentacja:

• Potwierdzająca datę pierwszej rejestracji poza granicami.
• Potwierdzająca użytkowanie pojazdu przez minimum 5 lat w jednostkach ochrony przeciwpożarowej poza RP.
• Potwierdzająca pierwszy przegląd na terenie Polski.
• Instrukcja obsługi pojazdu.
• Wykaz sprzętu i wyposażenia przewożonego w samochodzie oraz jego rozmieszczenie.

Opinia ta jest wydawana bezterminowo dla każdego pojazdu, w ramach indywidualnego postępowania. Opłata za jej wydanie, według różnych zapowiedzi, ma nie przekraczać 10 tys. złotych.

tags: #cz #samochody #osp #potrzebuja #winetki