Działalność orkiestr dętych, zwłaszcza tych związanych z Ochotniczymi Strażami Pożarnymi (OSP), stanowi ważny element życia kulturalnego i społecznego w wielu regionach Polski. Orkiestry te, często o bogatej historii i tradycji, towarzyszą zarówno uroczystościom kościelnym, jak i państwowym, uświetniając lokalne wydarzenia i pielęgnując dziedzictwo muzyczne. Wśród licznych postaci związanych z tymi formacjami, a także z szerzej pojętą służbą strażacką, odnajdujemy nazwiska takie jak Kowalski, Damian czy Piątek, które przewijają się w kontekście ich aktywnego udziału.
Historia i Rozwój Orkiestr Dętych
Orkiestra Dęta w Zielonkach: Od Parafii do Gminy
Początki Orkiestry Dętej w Zielonkach sięgają 1948 roku, kiedy to z inicjatywy księdza Adama Zięby oraz Konstantego Małka, mieszkańca Zielonek, rozpoczęto jej tworzenie. W kompletowaniu instrumentarium wspierał ich Mieczysław Bomba. Mimo początkowych trudności organizacyjnych, związanych m.in. z rezygnacją pierwszego instruktora Stanisława Gibasa, zespół pod kierownictwem Apoloniusza Szlagora przygotował się do pierwszego występu w noc wigilijną 1948 roku.
W 1949 roku Orkiestra wzięła udział w uroczystej procesji z obrazem Matki Boskiej Zwycięskiej. Kolejnym ważnym momentem był udział w pielgrzymce do Częstochowy w 1953 roku. Orkiestra działała przy kościele do 1957 roku, kiedy to działalność zawieszono.
Orkiestra odrodziła się w latach 60. XX wieku, pod kierownictwem organisty Zbigniewa Garstki. Zespół działał przy parafii, lecz coraz częściej występował także poza kościołem. Według wspomnień Jana Sieńko, grającego w orkiestrze od 1965 roku, jej największy rozkwit przypadł na czas „Solidarności” w latach 80. W 1965 roku orkiestra wystąpiła w strojach krakowskich, które stały się jej znakiem rozpoznawczym. W 1967 roku orkiestra zagrała podczas przyjazdu kardynała Karola Wojtyły, który zaprosił ich do występu podczas procesji Św. Stanisława. Zwyczaj ten jest kultywowany do dzisiaj. W 1979 roku, podczas pierwszej wizyty Jana Pawła II w Polsce, orkiestra uczestniczyła w spotkaniu młodzieży z papieżem na Skałce, gdzie została nawet wyróżniona przez Papieża. Inspiracją dla reaktywacji orkiestry była również budowa nowej szkoły w Zielonkach, gdzie orkiestra wystąpiła podczas uroczystości nadania placówce imienia Jana Pawła II.
Po 2006 roku w składzie orkiestry znaleźli się m.in.: Jacek Chacuś, Anna Komenda, Janusz Kowalski, Adam Kowalski, Leszek Kadula, Janusz Kuchta, Janusz Płonka, Karolina Pawlik, Ewa Piątek, Dawid Roj, Stanisław Damian, Wojciech Rożek, Leszek Rożek, Józef Krawczyk, Janusz Sandecki, Jan Sieńko, Teresa Nowakowska, Danuta Nowakowska, Iwona Polak, Marek Kuźma, Bogdan Gołda, Robert Gołda, Hieronim Sieńko, Andrzej Zagrodnik. W tym czasie orkiestra występowała już pod patronatem Centrum Kultury, Promocji i Rekreacji w Zielonkach i kierownictwem Wojciecha Karwata. Z orkiestry parafialnej przekształciła się w orkiestrę parafialno-gminną, biorąc regularnie udział w wydarzeniach lokalnych, takich jak Dożynki Gminne i Targi Bożonarodzeniowe, a także występując za granicą. W składzie zespołu coraz częściej grają przedstawiciele rodzin z pokolenia na pokolenie.
Miejska Orkiestra Dęta „Andropol” Andrychów: Tradycja i Nowoczesność
Od 2004 roku Miejska Orkiestra Dęta „Andropol” z Andrychowa działa jako stowarzyszenie, mające na celu wspieranie kultury muzycznej i nauki gry na instrumentach dętych. Orkiestra regularnie występuje na uroczystościach kościelnych, państwowych oraz wydarzeniach kulturalnych i sportowych w Gminie Andrychów i poza jej granicami. Jej wysoki poziom muzyczny potwierdzają liczne nagrody, w tym I miejsce w Powiatowym Przeglądzie Orkiestr Dętych w Polance Wielkiej (2011, 2012) oraz wielokrotny udział w finale Małopolskiego Festiwalu Orkiestr Dętych „Echo Trombity” w Nowym Sączu (I miejsce w 2014 roku). Kapelmistrz orkiestry, Łukasz Zaborowski, otrzymał nagrodę dla najlepszego dyrygenta na VII Tarnogórskim Festiwalu Orkiestr Dętych im. Józefa Szweda.
Pod skrzydłami orkiestry działają również dwa mniejsze zespoły instrumentalne: kwintet blaszany z perkusją „Brass Land & Drums” oraz „Dechovka”, wykonująca głównie repertuar taneczny. Stowarzyszenie MOD ANDROPOL od 2006 roku prowadzi szkółkę nauki gry na instrumentach dętych. Obecnym Prezesem Stowarzyszenia jest Dawid Babik. W skład orkiestry wchodzą m.in.: Łukasz Zaborowski (kapelmistrz), Wojciech Stanek (klarnet), Ewa Kowalska (saksofon), Damian Łysoń (puzon), Piotr Zięba (instrumenty perkusyjne).
W 2020 roku, w związku z pandemią koronawirusa, orkiestra przeniosła zajęcia do sieci, a wspólne próby odbywały się za pośrednictwem platformy do wideo-rozmów. Pomimo ograniczeń, orkiestra z powodzeniem realizowała koncerty w okrojonym składzie oraz rozwijała projekty kameralne. Zespoły „Brass Land & Drums” i „The Old Friends Big Band” (w którego skład wchodzą muzycy z andrychowskiej orkiestry) aktywnie występowały. W lutym 2021 roku orkiestra rozpoczęła pracę nad drugą płytą CD, mającą być muzycznym kalejdoskopem przed obchodami 100-lecia działalności.
Brass Band Documentary 1977 BBC Omnibus Andre Previn (complete)
Dni Strażaka i Inne Uroczystości w Społeczności OSP
Powiatowy Dzień Strażaka w Wieliczce
W miniony piątek odbyły się uroczyste obchody Powiatowego Dnia Strażaka w Wieliczce, przypominające o niezwykle ważnej roli strażaków w społeczeństwie. Obchody rozpoczęły się od Mszy Świętej w intencji strażaków w Kościele Parafialnym pw. św. Marcina w Biskupicach, której oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Dęta OSP Biskupice pod batutą kapelmistrza Marka Konarskiego. Następnie uczestnicy udali się do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Wieliczce.
Podczas apelu przekazano obowiązki Komendanta Powiatowego PSP w Wieliczce mł. bryg. Robertowi Ulmanowi. Wręczono odznaczenia i wyróżnienia dla strażaków oraz osób zasłużonych. Srebrną Odznakę „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej” przyznano st. asp. Michałowi Kowalskiemu. Złotym Medalem „Za Zasługi dla Pożarnictwa” odznaczono m.in. druha Damiana Szczudło. Wśród nagrodzonych byli również inni strażacy i pracownicy PSP, m.in. druh Roman Ptak (Złoty Znak Związku OSP RP), mł. kpt. Mariusz Borzęcki (stopień kapitana) i asp. Łukasz Gumułka (stopień starszego aspiranta).
Gminny Dzień Strażaka w Wykrotach (2025)
W sobotę 24 maja 2025 roku w Wykrotach odbędzie się uroczystość Gminnego Dnia Strażaka, będąca wyrazem uznania dla druhen i druhów OSP Gminy Nowogrodziec. Dowódcą uroczystości będzie druh Rafał Fajkowski, a meldunek o rozpoczęciu apelu odbierze druh Waldemar Wojtaś. Medale „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymają m.in. Jan Oko (Złoty), Marek Przychodzki (Srebrny), Michał Nowak i Rafał Fajkowski (Brązowy). Wyróżnienia Burmistrza Nowogrodźca Joanny Świder trafią do strażaków z różnych jednostek, w tym OSP Czerna, Gierałtów, Godzieszów, Gościszów, Nowogrodziec, Nowogrodziec-Osiedle, Wykroty i Zebrzydowa.
Kluczowym momentem będzie przekazanie nowego samochodu pożarniczego dla OSP Wykroty, którego poświęcenia dokona ks. dr Sławomir Kowalski. Uroczystość zakończy się przemarszem na czele z orkiestrą i pocztami sztandarowymi do remizy OSP Wykroty, kontynuując świętowanie przy wspólnym stole. Burmistrz Joanna Świder podziękowała druhom Józefowi Kacie i Mirosławowi Szuterowi za ponad 30-letnią służbę, a także druhowi Eugeniuszowi Pańkówowi za wieloletnią działalność.
Brass Band Documentary 1977 BBC Omnibus Andre Previn (complete)
Jubileusz 100-lecia OSP Gościmowice Drugie
W miniony weekend w Gościmowicach Drugich odbyły się uroczyste obchody 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej, powstałej w 1925 roku. Uroczystościom towarzyszyły liczne wyrazy uznania dla druhów. Jednostka otrzymała nowy sztandar, ufundowany przez sołectwa Gościmowice Pierwsze, Gościmowice Drugie i Powęziny. Sztandar poświęcił proboszcz parafii ks. Krzysztof Żernicki i przekazał prezesowi Wojciechowi Ratajczykowi.
Mikołajkowy Turniej OSP w Piłce Nożnej Halowej (2024)
8 grudnia 2024 roku w hali sportowej „Bilcza” odbyła się kolejna edycja Mikołajkowego Turnieju Ochotniczych Straży Pożarnych w piłkę nożną halową. W rywalizacji uczestniczyło 10 jednostek OSP z terenu gminy Morawica. Zwycięzcą tegorocznego turnieju została Ochotnicza Straż Pożarna z Morawicy, która po trzech latach wróciła na tron. Na podium znalazły się również OSP z Dębskiej Woli oraz Drochowa Dolnego.
Królem strzelców został Kamil Piwowarczyk z OSP Dębska Wola oraz Dawid Bednarski z OSP Drochów Dolny, zdobywając po 5 bramek. Najlepszym bramkarzem został Piotr Kubicki z OSP Morawica, a najlepszym zawodnikiem turnieju Bartłomiej Wysocki ze zwycięskiej drużyny. Uroczystego wręczenia nagród dokonali Burmistrz Miasta i Gminy Morawica Marian Buras, Poseł na Sejm i Prezes OSP Bilcza Lucjan Pietrzyk oraz inni przedstawiciele władz lokalnych.
W składzie drużyny OSP Drochów Dolny grał m.in. Arkadiusz Kowalski. Tabela dotychczasowych zwycięstw w Mikołajkowym Turnieju OSP obejmuje takie jednostki jak OSP Morawica, OSP Obice, OSP Bilcza i OSP Chałupki. Wyniki poszczególnych meczów turnieju pokazują zaangażowanie i rywalizację strażaków-sportowców.
