Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) stanowią fundamentalne zaplecze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), odgrywając kluczową rolę w kształtowaniu przyszłych pokoleń strażaków i aktywnych obywateli. W Polsce działa ponad 16 400 jednostek OSP, zrzeszających około 678 tysięcy członków. Wśród nich, Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze liczą blisko 87 000 członków, w tym prawie 27 000 dziewcząt, co świadczy o ich rosnącej popularności i znaczeniu dla bezpieczeństwa społecznego.
Historia i Struktura MDP
Trudno jest określić dokładną datę powstania poszczególnych Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, jednak wiele z nich może poszczycić się kilkudziesięcioletnią historią. Przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Gdowie od kilkudziesięciu lat działa zarówno męska, jak i żeńska Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza. Obecna MDP w Gdowie istnieje od 2010 roku, choć są w niej osoby działające już od 2008 roku, a także te, które zapisały się dopiero w 2013 roku.
W Młodzieżowych Drużynach Pożarniczych następuje ciągła wymiana pokoleń. Osoby, które ukończą 18 rok życia, stają się członkami czynnymi lub wspierającymi OSP, nieliczni rezygnują z bycia w straży. Członkami MDP mogą być dziewczęta i chłopcy w wieku do 18 lat. MDP powołuje Ochotnicza Straż Pożarna, podejmując w tym celu stosowną uchwałę, a jej celem jest zainteresowanie młodzieży działalnością społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz przygotowanie jej do służby w szeregach OSP.
Akty Prawne i Formalności
Działalność każdej OSP, a co za tym idzie i MDP, musi być zgodna z prawem i opierać się na własnym Statucie zarejestrowanym w sądzie. Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi działania strażaków ochotników są Ustawa o stowarzyszeniach i Ustawa o ochronie przeciwpożarowej. Wzorcowy statut OSP przewiduje możliwość powołania i funkcjonowania młodzieżowej drużyny pożarniczej, najczęściej w § 10. Warto zadbać, aby decyzja o powołaniu MDP była podjęta uchwałą walnego zebrania członków OSP.
Do założenia MDP przydatne są również wzorcowe programy szkoleniowe oraz wykazy specjalności pożarniczych. Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz Deutsche Jugendfeuerwehr są organizatorami przedsięwzięć mających na celu podnoszenie jakości polsko-niemieckich spotkań MDP i wymianę doświadczeń.
Podstawowe Zadania i Działalność MDP
Podstawowe zadania Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej obejmują szeroki zakres działań:
- Udział w zapobieganiu pożarom poprzez oddziaływanie na środowisko w celu przestrzegania przepisów przeciwpożarowych.
- Podnoszenie wiedzy i umiejętności swoich członków w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej.
- Organizowanie działalności kulturalno-oświatowej w środowisku z uwzględnieniem problematyki ochrony przeciwpożarowej.
- Rozwijanie sprawności fizycznej członków poprzez uprawianie różnych dyscyplin sportowych i turystyki.
- Podejmowanie i realizacja zadań pożytecznych dla ochrony przeciwpożarowej i drużyny oraz macierzystej OSP.
- Działalność wolontariacka i charytatywna.
Poza standardową działalnością, taką jak zbiórki, szkolenia, ćwiczenia czy wyjścia reprezentacyjne, OSP zapewnia członkom MDP możliwość uczestnictwa w wielu innych imprezach, jak również możliwość rozwoju na wielu płaszczyznach życia codziennego. Każdego roku dla młodzieży organizowany jest czas wolny w ramach wakacji i ferii, obejmujący elementy czynnego wypoczynku.
Rekrutacja i Motywacje Młodzieży
Większość członków MDP często zachęca swoich kolegów do zapisania się. Część drużyny to osoby, których rodzice lub dziadkowie działają w OSP, w ten sposób podtrzymując wielopokoleniowe tradycje rodzinne. Wielu młodych ludzi, będąc w przedszkolu lub szkole podstawowej, odwiedzało remizę, oglądało sprzęt, wyposażenie, samochody i poznawało pracę strażaka. To wszystko ich zafascynowało, co skłoniło ich do działania w MDP.
Kryteria Przyjęcia i Ślubowanie
Kandydat do MDP musi mieć ukończone 10 lat, ale nie więcej niż 18, oraz złożyć na ręce dowódcy wypełnione przez rodziców oświadczenie. Warunkiem przyjęcia w szeregi MDP jest złożenie Oświadczenia-Deklaracji Członkowskiej z Kwestionariuszem Informacyjnym i zdjęciem. Kandydat musi zaliczyć zadania Próby Kandydackiej i złożyć uroczyste ślubowanie. Po spełnieniu tych warunków Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze przyjmują nowych członków, wydając im legitymacje.
Tekst ślubowania, składanego przez młodych kandydatów na ochotników w trakcie uroczystości przyjęcia do MDP, brzmi poważnie:
„Ślubuję ze wszystkich sił służyć naszej Ojczyźnie Rzeczypospolitej Polskiej ofiarną pracą w szeregach Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej, przyczyniać się do ochrony życia i mienia jej Obywateli oraz ich dorobku kulturalnego i materialnego przed pożarami i innymi klęskami żywiołowymi. Ślubuję przestrzegać postanowień Statutu OSP i Regulaminu Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej, pogłębiać wiedzę pożarniczą, postępować uczciwie, wykonywać sumiennie polecenia przełożonych i być wzorem w przestrzeganiu zasad ochrony przeciwpożarowej.”
Co sprawia, że młodzież wstępuje w szeregi OSP?
Ochotnicza Straż Pożarna na wsi jeszcze do niedawna była jedynym ośrodkiem, w którym rozwijało się życie towarzysko-kulturalne. Remiza OSP nadal bywa centrum życia społecznego wsi, oprócz kościoła. Dla młodzieży ważne jest również:
- Możliwość nawiązywania nowych kontaktów, poznawania nowych osób.
- Doświadczanie czegoś nowego, często darmowe i ciekawe miejsce do spotkań.
- Uczenie się używania gaśnic, oceny sytuacji kryzysowych i prawidłowego przekazywania informacji służbom.
- Perspektywa rozwoju zawodowego i zdobywania doświadczenia życiowego.
- Uczenie się odpowiedzialności i dyscypliny, pomagania innym.
Wielu młodych ludzi ceni sobie w MDP możliwość rozwijania swoich umiejętności technicznych, a także wsparcie lokalnej społeczności i służb strażackich.
Organizacja i Wsparcie MDP
Kluczową rolę w funkcjonowaniu MDP odgrywa opiekun. Opiekunem Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej w Gdowie jest dh Zbigniew Gumułka, który pełni również funkcje m.in. członka Komisji ds. Młodzieży działającej przy Oddziale Wojewódzkim Związku OSP RP w Krakowie, Przewodniczącego Komisji ds. Młodzieży działającej przy Oddziale Powiatowym Związku OSP RP w Wieliczce, Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Gdowie oraz Prezesa Zarządu Oddziału Gminnego Związku OSP RP. Dh Zbigniew Gumułka stale poszerza swoje umiejętności i kwalifikacje, uczestnicząc m.in. w Polsko-Niemieckich Seminariach dla Opiekunów MDP, których celem jest podniesienie jakości pracy z dziećmi.
Finansowanie i Umundurowanie
Koszt umundurowania koszarowego wynosi około 100-150 zł na osobę, zaś koszula wyjściowa MDP, krawat, czapka i spodnie to koszt około 300 zł na osobę. Koszulki Członka MDP to wydatek około 50 zł na osobę. Nie każdą OSP stać na taki wydatek, dlatego warto rozważyć różne formy finansowania, takie jak wsparcie rodziców, lokalnych przedsiębiorstw czy programy Urzędów Marszałkowskich i Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
W 2025 roku finansowanie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych otrzymało nowe źródła i szersze wsparcie. Prezydium ZOSP RP przeznaczyło środki z ubezpieczeń na obozy szkoleniowe, a Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników przyznał dotacje dla tysięcy jednostek. Dzięki temu drużyny mogą kupować sprzęt i umundurowanie.
Wyzwania i Dobre Praktyki w Pracy z Młodzieżą
Praca z młodzieżą wiąże się z pewnymi wyzwaniami. Wiele osób zniechęca się do działalności w MDP/OSP przez nadmiar prac gospodarczych i porządkowych (tzw. „perspektywa szczotki i mopa”). Inne czynniki to brak równego traktowania, zbyt rygorystyczne, „wojskowe” podejście, brak planu działania, chaos i nieregularność zbiórek, natłok obowiązków poza strażą, czy perspektywa ryzykowania zdrowia i życia. Ważne jest, aby pamiętać, że nie każdy członek OSP musi brać udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych i należy zapewnić przestrzeń do działania osobom o innych zainteresowaniach.
Kluczem do sukcesu jest partnerskie podejście do młodzieży, dawanie jej przestrzeni fizycznej i mentalnej, angażowanie w planowanie zajęć oraz dbanie o integrację. Warto tworzyć „kontrakty” z zasadami komunikacji i terminami zbiórek. Gry integracyjne, wspólne pikniki czy turnieje mogą załagodzić konflikty i poprawić przepływ informacji. Czas na przestój i odpoczynek jest równie ważny co działanie.
Współpraca i Innowacje
Ochotnicza Straż Pożarna, w tym Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze, współdziałają z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy (WOŚP). W 2017 roku podpisano współpracę między WOŚP i OSP, której efektem są m.in. Ogólnopolski Program Nauki Pierwszej Pomocy „Ratujemy i Uczymy Ratować” oraz akcje „Bezpieczne wakacje z OSP”. WOŚP przekazała ochotnikom cenny sprzęt medyczny, a OSP prowadzi szkolenia z pierwszej pomocy w szkołach, ucząc dzieci od momentu alarmowania, przez obserwację osoby poszkodowanej, aż do podstaw restytucji.
W OSP Janiszewice, w ramach programu „Równać Szanse”, powstała pierwsza w Polsce gra planszowa o działalności ochotniczych straży pożarnych - STRAŻOPOLY. Gra ta, poza walorami edukacyjnymi, promuje wolontariat i jest efektem współpracy z młodzieżą.
Osiągnięcia i Sukcesy Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze aktywnie uczestniczą w zawodach sportowo-pożarniczych na różnych szczeblach, odnosząc liczne sukcesy. Każdego roku Związek OSP RP w Warszawie organizuje ogólnopolski konkurs "Najlepsi z Najlepszych" na wzorową MDP i jej opiekuna. W 2014 roku Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza z Gdowa została wyróżniona w V edycji tego konkursu.
Jednostki OSP z udziałem MDP są również nagradzane w Konkursie FLORIANY na Najlepsze Inicjatywy dla Społeczności Lokalnych. W 2018 roku jednostka z Gdowa została nagrodzona w kategorii Współpraca Zagraniczna za realizację projektów z udziałem członków MDP z Gminy Gdów i Powiatu Schaumburg.
Przykłady Wybitnych MDP
- MDP ROSZKÓW chłopcy: Działają przy OSP Roszków (woj. śląskie, powiat raciborski), która posiada łącznie 8 drużyn.
- OSP Gnieżdżewo (woj. pomorskie): Młodzież działa nieprzerwanie od 1968 roku, odnosząc liczne sukcesy, m.in. udział w finałach centralnych OTWP i ogólnopolskich zawodach CTIF. Jednostka liczy 68 członków MDP.
- OSP Kunice: Przy OSP działa Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza dziewcząt i chłopców. Drużyna chłopców nieprzerwanie od 2015 roku jest Mistrzem powiatu opoczyńskiego, a w czerwcu 2025 roku obroniła tytuł Mistrza województwa łódzkiego.
- MDP Zalesie: Założona w 2008 roku, liczy 40 osób i reprezentuje gminę Zalesie (powiat bialski). Drużyna aktywnie uczestniczy w zawodach sportowych i akcjach społecznych, zdobywając miejsca na podium i indywidualne wyróżnienia.
- OSP Machcin: Jednostka z Wielkopolski, której MDP od wielu lat osiąga sukcesy w zawodach sportowo-pożarniczych.
- MDP w Woli Wapowskiej: Trzykrotny zwycięzca w Wojewódzkich Zawodach Pożarniczych wg CTIF, dwukrotnie brała udział w Ogólnopolskich Zawodach Sportowo-Pożarniczych wg CTIF. W 2024 roku zwyciężyła w Wojewódzkich Halowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych, a w 2025 roku zdobyła brązowe medale w Ogólnopolskich Halowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych.
- MDP Dobra (woj. opolskie): Ambitna i zdyscyplinowana drużyna. Chłopcy to aktualni mistrzowie województwa, którzy w 2025 roku zadebiutowali na mistrzostwach krajowych w Stężycy.
- Młodzieżowa Straż Pożarna Magdeburg-Olvenstedt (Saksonia-Anhalt, Niemcy): Istnieje od 1990 roku, liczy 40 członków w wieku 10-18 lat. Jest jedną z najbardziej utytułowanych młodzieżowych straży pożarnych w Niemczech, uczestnicząc w międzynarodowych zawodach CTIF w Słowenii (2022) i Włoszech (2024).
- OSP Niechobrz (woj. podkarpackie): Przy jednostce działają Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze dziewcząt i chłopców oraz drużyny pożarnicze męskie i kobiece według regulaminu polskiego i CTIF. MDP działa od 1994 roku.
- MDP Żaków: Halowy mistrz województwa mazowieckiego oraz wg regulaminu CTIF w roku 2025. Drużyna powstała w 2006 roku, zrzesza 36 dzieci i godnie reprezentuje gminę Siennica.
- MDP Rutki Stare: Powstała w 2016 roku, zrzesza 30 członków. Dwukrotnie zajęła I miejsce w zawodach sportowo-pożarniczych na szczeblu wojewódzkim i będzie reprezentować województwo podlaskie na szczeblu krajowym.
- OSP Spytkowice: Pierwsza MDP powstała w 1985 roku. Prawdziwy przełom nastąpił w 2010 roku, kiedy to nowo powstała MDP (działająca według regulaminu CTIF) zajęła 7 miejsce w ogólnopolskich zawodach w 2012 roku. W 2023 roku drużyna dziewczęca zajęła 6 miejsce na ogólnopolskich zawodach.
- MDP Dobromierz: Powołana w 2010 roku, odnosi znaczące sukcesy na szczeblu powiatowym i wojewódzkim.
- OSP w Šuňavie (Słowacja): Kilkakrotnie wygrała rundę krajową CTIF i brała udział w międzynarodowej olimpiadzie młodych strażaków.
- MDP Rogoźnica: W 2025 roku zdobyła tytuł Mistrza Polski na I Ogólnopolskich Halowych Młodzieżowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych w Grodzisku Mazowieckim. Druhowie z MDP Rogoźnica zajęli 1. miejsce na II Wojewódzkich Halowych Zawodach MDP w Piaskach. Drużyna dziewcząt z MDP Rogoźnica zajęła 5. miejsce.
Międzynarodowe Olimpiady Dziecięcych Drużyn Pożarniczych
W lipcu 2019 roku w Wieruszowie odbyła się I Międzynarodowa i II Ogólnopolska Olimpiada Dziecięcych Drużyn Pożarniczych. Impreza zgromadziła ponad 40 dziecięcych drużyn pożarniczych z całego kraju oraz drużyny z sąsiednich państw, gdzie najmłodsi adepci sztuki pożarniczej w wieku już od 4 lat prezentowali swoje umiejętności. Uczestnicy otrzymali pamiątkowe hełmy i gadżety.
Perspektywy Rozwoju i Przyszłość MDP
W 2025 roku Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze zwiększają swoją aktywność na wielu poziomach. W powiecie skierniewickim i grójeckim odbyły się zawody, które zgromadziły rekordową liczbę drużyn, wzmacniając poczucie wspólnoty i przyciągając kolejne pokolenia. W sierpniu 2025 roku Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze spotkają się na ogólnopolskich zawodach CTIF w Stężycy, które przygotowują młodzież do profesjonalnej służby.
Zrzeszanie dzieci i młodzieży w ramach Młodzieżowych lub Dziecięcych Drużyn Pożarniczych jest kluczowe dla budowania zbiorowej odporności. W dobie rosnących wyzwań związanych z bezpieczeństwem ludności, klęskami żywiołowymi czy zagrożeniami cywilnymi, aktywność MDP nabiera nowego znaczenia. Działalność w MDP realnie wspiera system ochrony ludności.
Planowany Sejmik MDP będzie wydarzeniem regionalnym, mającym na celu wspieranie wymiany doświadczeń i kreowanie wspólnych inicjatyw. Komisje ds. MDP, tworzone przy oddziałach gminnych i powiatowych Związku OSP RP, powinny dążyć do angażowania przedstawicieli młodzieży i opiekunów, aby wypracować dobre ścieżki współpracy.
Młodzież jest niezwykle kreatywna, jeśli pozwoli się jej na to i będzie się do niej miało zaufanie. Kluczem jest dawanie młodzieży przestrzeni fizycznej i mentalnej w działalności MDP, unikanie przeciążenia obowiązkami i dbanie o czas na odpoczynek. Dzięki partnerskiemu podejściu i wsparciu opiekunów, Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze mogą skutecznie przygotowywać młodych ludzi do odpowiedzialnej służby i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
tags: #druzyna #mlodziezowa #osp #meka