Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju, odpowiadając za połowę wszystkich interwencji strażaków. Skuteczność ich działań ratowniczo-gaśniczych jest ściśle związana z dostępem do nowoczesnego sprzętu, bezpiecznych remiz i profesjonalnego umundurowania. Pozyskiwanie środków na rozwój jednostek OSP jest wyzwaniem, zwłaszcza gdy budżety gmin nie zawsze są wystarczające. Na szczęście, istnieje wiele programów wsparcia, zarówno ogólnopolskich, jak i regionalnych, które umożliwiają duże zakupy i doposażenie OSP.
Ogólnopolskie Programy Wsparcia dla Ochotniczych Straży Pożarnych
Historyczne ramy wsparcia: Program z 2018 roku
Szczegóły nowego instrumentu finansowego, skierowanego do jednostek OSP, przedstawili mediom w piątek, 15 czerwca 2018 r. Minister Środowiska Henryk Kowalczyk, Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji Jarosław Zieliński oraz Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Anna Król. Spotkanie z dziennikarzami odbyło się na terenie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Nr 5 w Warszawie.
Połączone, konsekwentne działania MŚ i MSWiA oraz będące tego pochodną współdziałanie NFOŚiGW i WFOŚiGW, umożliwiły rychłe i sprawne ogłoszenie naboru w ramach „Ogólnopolskiego programu finansowania służb ratowniczych”. Minister Środowiska Henryk Kowalczyk podkreślił, że Straż Pożarna jest instytucją, która stoi na straży bezpieczeństwa Polaków i natychmiastowo reaguje w razie zagrożenia. Resort środowiska wyraził zadowolenie z możliwości wsparcia finansowego służby ratowniczej, cieszącej się największym zaufaniem wśród Polaków. Środki te wspomogły w istotny sposób działanie na rzecz ochrony życia, zdrowia i mienia przed pożarami, klęskami żywiołowymi i zagrożeniami ekologicznymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami. Natomiast wiceminister Jarosław Zieliński podkreślił ważną rolę samorządów w tym programie.

W ramach programu samorządy przekazały, jako wkład własny, ponad 115 mln zł. Ponad 100 mln zł pochodziło z NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy, natomiast 52 mln zł zostały przekazane przez MSWiA w ramach dotacji na wspieranie jednostek OSP. Dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej objęło zakup sprzętu i wyposażenia, w tym 382 pojazdów do natychmiastowego przeciwdziałania zagrożeniom dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Wcześniej roczne kwoty wsparcia kierowane na ten cel z NFOŚiGW oscylowały wokół kilku milionów złotych. Zauważono, że dotychczas przekazywanie środków dla służb ratowniczych było rozproszone, gdyż odrębnie zajmowały się tym wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz Narodowy Fundusz. Przypomniano, że nowoczesna jednostka OSP to nie tylko pasja druhów, ale przede wszystkim sprawny sprzęt, bezpieczna remiza i profesjonalne umundurowanie.
Główne Źródła Finansowania i Skuteczne Pozyskiwanie Dotacji
Dostępne programy i fundusze
Jednostki OSP mogą pozyskiwać środki na rozwój z różnorodnych źródeł:
- Dla jednostek w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG): Środki przekazywane są za pośrednictwem Państwowej Straży Pożarnej na zapewnienie gotowości bojowej.
- Dla jednostek poza systemem KSRG: Dedykowane dotacje MSWiA na „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo-gaśniczych”.
- Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW): To od lat jeden z najpotężniejszych donatorów sprzętu strażackiego w Polsce.
- Fundusze Europejskie: OSP mogą ubiegać się o środki w ramach osi priorytetowych dotyczących adaptacji do zmian klimatu.
- Fundacje dużych spółek: Coraz większą rolę odgrywają fundacje dużych spółek, np. Program „Wzmocnij Swoje Otoczenie” (PSE) pozwala na zdobycie grantów (często do 20-25 tys. zł).
- Fundusz Leśny: Jest to kluczowe źródło dla jednostek dbających o tereny leśne.
- Budżety Gmin: Zgodnie z ustawą o OSP, to gmina ponosi koszty utrzymania gotowości bojowej. Warto korzystać z mechanizmu Budżetu Obywatelskiego.
Praktyczne wskazówki dotyczące pozyskiwania dotacji
Aby skutecznie pozyskać dotację, warto pamiętać o kilku zasadach:
- Planuj z wyprzedzeniem: Większość naborów (np. w NFOŚiGW) rusza w I kwartale roku.
- Dbaj o wkład własny: Większość dotacji nie pokrywa 100% kosztów.
- Wybieraj sprzęt z certyfikatem: Aby rozliczyć dotację, kupowany sprzęt musi posiadać aktualne świadectwa dopuszczenia.
Praktyczna wskazówka: Wiele jednostek traci szansę na dotację przez błędy formalne we wniosku. Dokładne zapoznanie się z regulaminem naboru jest kluczowe.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy nowo powstała jednostka OSP może liczyć na dotacje? Tak, jednak większość programów (jak KSRG) wymaga co najmniej rocznej działalności i wykazania gotowości operacyjnej.
- Czy środki z 1,5% podatku mają znaczenie? Dla budżetu na wóz bojowy - niewielkie. Dla zakupu drobnego wyposażenia (np. latarki, rękawice) - ogromne.
- Gdzie sprawdzić aktualne nabory? W ubiegłym roku wygasło Porozumienie z Funduszami Ochrony Środowiska na dofinansowanie zakupów wozów dla jednostek OSP. W Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej potwierdzono, że Porozumienie wygasło 31 grudnia, a nowego jeszcze nie ma - trwają rozmowy. Kiedy się zakończą - nie wiadomo. W tamtym roku Komenda Główna PSP i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przyznawały dotację na wozy według przyjętych kryteriów. Nabór również się nie rozpoczął.
Rekordowe Wsparcie dla Mazowieckich OSP z Funduszy Europejskich
Program Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027
Doposażenie floty mazowieckich OSP staje się faktem dzięki funduszom europejskim. Do jednostek OSP z Mazowsza trafi aż 187 wozów strażackich dofinansowanych z Unii Europejskiej. Blisko 250 mln zł w ramach programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027 przyznał zarząd województwa. Umowy z władzami gmin z powiatu ostrołęckiego podpisał marszałek Adam Struzik.
Do ochotniczych straży pożarnych z Mazowsza trafi rekordowe wsparcie z Unii Europejskiej - blisko 250 mln zł na zakup 187 średnich i ciężkich wozów strażackich. Jak podkreśla marszałek Adam Struzik, Unia Europejska od lat wspiera mazowieckich strażaków. W poprzedniej perspektywie druhowie mogli otrzymać środki unijne na zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych oraz remonty strażnic. W aktualnej perspektywie pieniądze kierowane są właśnie na wozy strażackie. Wsparcie jest ogromne, bo aż 250 mln zł. Konkurs na doposażenie mazowieckich strażnic w nowoczesny sprzęt do prowadzenia akcji ratowniczych i usuwania skutków katastrof cieszył się dużym zainteresowaniem. Do Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych wpłynęło 200 wniosków. Ostatecznie do dofinansowania wybrano 187 projektów.
Film promocyjny osp-poziomkowo
Wspieranie mazowieckich służb ratowniczych to inwestycja w bezpieczeństwo, a środki z funduszy europejskich są w tym zakresie nie do przecenienia. Praca strażaka to wyzwanie i misja. Dofinansowanie z UE otrzymają jednostki OSP z całego Mazowsza. W regionie warszawskim stołecznym będzie to kwota ponad 28,4 mln zł, a w regionie mazowieckim regionalnym prawie 221 mln zł. Monika Tchórznicka, zastępca dyrektora ds. Funduszy Europejskich, zaznacza, że odważne działania strażaków ochotników zasługują na wsparcie, a dzięki finansowej pomocy z Unii Europejskiej możliwe jest realizowanie jednego z największych programów wsparcia dla mazowieckich OSP.
Szczegółowe projekty i zakupy w subregionie ostrołęckim
W środę (24 stycznia br.) podpisanych zostało siedem umów na doposażenie jednostek z subregionu ostrołęckiego. Do OSP z powiatu ostrołęckiego trafi 10,2 mln zł na zakup siedmiu wozów strażackich. Poniżej przedstawiono przykłady niektórych projektów:
- OSP w Kadzidle: Głównym celem projektu jest zakup nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wraz z pełnym wyposażeniem. Nowy wóz będzie wykorzystywany do zarządzania klęskami i katastrofami naturalnymi, związanymi głownie z postępującymi zmianami klimatu. Równocześnie przeprowadzone zostaną akcje edukacyjne m.in. na temat klimatu, przeciwdziałania negatywnym zmianom czy promowania właściwych postaw w momencie wystąpienia zjawisk katastrofalnych. Realizacja projektu wpłynie też na podniesienie skuteczności prowadzonych działań ratowniczo - gaśniczych, dzięki zastosowaniu linii szybkiego natarcia.
- OSP Rzekuń: Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Rzekuniu, powstała w 1923 roku i zrzeszająca 35 członków, otrzyma nowy średni samochód ratowniczo - gaśniczy wraz z wyposażeniem. Zapotrzebowanie na zakres działań OSP w terenie jest bardzo duże i stale wzrasta. Nowy sprzęt wpłynie na skuteczność działań strażaków ochotników, którzy będą mogli jeszcze sprawniej i skuteczniej służyć mieszkańcom w sytuacjach kryzysowych, ratując najcenniejszy dar - ludzkie życie.
- OSP w Zamościu: Nowy średni samochód ratowniczo - gaśniczy trafi również do jednostki OSP w Zamościu. Nowy sprzęt wpłynie na podniesienie jakości i efektywności akcji ratunkowych, bezpieczeństwo mieszkańców, a także będzie miał pozytywny wpływ na wizerunek regionu.
- OSP w Czerwinie (Gmina Czerwin): Gmina Czerwin zakupi ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy wraz z wyposażeniem dla OSP w Czerwinie. W regionie od dawna istnieje potrzeba zapewnienia kompleksowej ochrony przeciwpowodziowej i przeciwpożarowej, a do tego potrzebny jest specjalistyczny sprzęt. Nowy wóz pozwoli na udział w większej ilości wyjazdów ratowniczych, które staną się również bezpieczniejsze dla strażaków ochotników.
- OSP w Łysych: Celem kolejnego projektu jest zakup średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego z pełnym wyposażeniem dla jednostki OSP w Łysych.
- OSP Czarnia: Druhowie z OSP Czarnia już wkrótce otrzymają nowy średni samochód ratowniczo - gaśniczy wraz z wyposażeniem. Jakość działań jednostki jest bardzo ważna dla zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców, a także ochrony środowiska w gminie Czarnia, powiecie ostrołęckim i całym województwie mazowieckim. Przez te tereny przebiega droga wojewódzka oraz powiatowa, co stwarza zagrożenie dla środowiska ze strony przewożonych np. toksycznych środków przemysłowych i dużej liczby pojazdów przemieszczających się w ciągu doby.
- OSP Nowa Wieś: Zakres projektu obejmuje zakup nowego, ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego dla OSP Nowa Wieś. Dzięki nowej flocie jednostka poprawi skuteczność reagowania, zwiększy możliwości ratownicze, a także jakość niesionej pomocy.
