Gdańsk to miasto, gdzie historia i teraźniejszość splatają się na każdym kroku. W jego sercu, na Dolnym Mieście, znajduje się historyczny Dwór Uphagena, którego przeszłość i teraźniejszość przeplatają się w niezwykły sposób. Niezależnie od renowacji i rozwoju, miasto regularnie staje w obliczu wyzwań, takich jak pożary zabytkowych obiektów. Niedawno, jeden z najstarszych i najcenniejszych gdańskich kościołów, Kościół św. Piotra i Pawła, w którym mieści się m.in. Kaplica Uphagenów, ucierpiał w wyniku poważnego pożaru.
Przebieg Pożaru i Akcja Gaśnicza
Pożar w świątyni wybuchł w niedzielę, tuż po godzinie 6 rano. Straż pożarna została niezwłocznie poinformowana i szybko przystąpiła do działania. W kulminacyjnym momencie na miejscu pracowało 28 zastępów straży pożarnej, co oznaczało zaangażowanie około stu strażaków. Akcja gaśnicza doprowadziła do szybkiego zlokalizowania i opanowania ognia.
Ogień zajął dach nad zakrystią kościoła. Strażakom udało się nie dopuścić do przeniesienia się ognia na dwie, położone wyżej, partie głównych dachów świątyni, liczących sobie w sumie ćwierć hektara powierzchni. Pożar został szybko zlokalizowany i opanowany, co było kluczowe dla uratowania większości zabytkowej budowli.
Straty i Zabezpieczenie Obiektu
W efekcie pożaru niemal doszczętnie spłonął liczący około 200 metrów kwadratowych powierzchni dach nad kościelną zakrystią. Pomimo znaczących zniszczeń dachu, strażacy równolegle z akcją gaśniczą prowadzili ewakuację cennych elementów wyposażenia. Z zakrystii i sąsiednich pomieszczeń wyniesiono obrazy i rzeźby, a także inne cenniejsze elementy wyposażenia. Dzięki temu żaden z tych przedmiotów nie ucierpiał ani od ognia, ani od wody użytej w czasie akcji gaśniczej. Wszystkie ocalałe przedmioty zostały przeniesione do nawy głównej świątyni. Większe elementy wyposażenia, niemożliwe do przeniesienia, zostały zabezpieczone folią, aby nie uszkodziła ich woda.
Po oczyszczeniu dachu strażacy zabezpieczyli folią zakrystię, aby uchronić ją przed ewentualnymi deszczami. Z wnętrza budynku wypompowano również wodę nagromadzoną w trakcie akcji gaśniczej. Na miejscu nadal pracowały odpowiednie służby, czyszcząc połać dachową, zrzucając luźne dachówki i odsłaniając nadpalone elementy konstrukcji dachu, aby upewnić się, że nigdzie nie ma już zarzewi ognia.
Reakcje Władz i Duchowieństwa
Stanowisko Prezydent Gdańska Aleksandry Dulkiewicz
Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, która w niedzielę rano wyraziła swoje uznanie na portalu społecznościowym, napisała: "Piękny gotycki kościół pw św. Piotra i Pawła służący w mieście Gdańsk także wspólnocie ormiańskiej mimo pożaru uratowany! Trwają prace zabezpieczające. Dziękuję strażakom za bardzo szybką i skuteczną reakcję, która nie dopuściła do zniszczenia..." Prezydent Dulkiewicz zadeklarowała także pomoc finansową dla kościoła, informując, że wysokość pomocy zostanie poznana po oszacowaniu strat i podjęciu decyzji o zakresie prac remontowych. Od poniedziałku specjaliści mieli rozpocząć pracę nad oszacowaniem strat oraz stwierdzeniem przyczyn pojawienia się ognia. Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego gdańskiego magistratu dostarczył na miejsce zdarzenia specjalne plandeki, które posłużą do tymczasowego zabezpieczenia spalonego fragmentu dachu.
Wypowiedź Arcybiskupa Sławoja Leszka Głódzia
Na miejscu pożaru w niedzielę rano obecni byli również główny, wojewódzki i miejski komendant Państwowej Straży Pożarnej, a także metropolita gdański abp Sławoj Leszek Głódź. Duchowny powiedział dziennikarzom, że "na szczęście nie uszkodzona została cała kubatura tylko część prezbiterium i zakrystia". Dodał, że "kiedy płonie świątynia, dom Boży to zawsze jest tragedia, ale szczęśliwie ten dramat został zakończony i nic się nikomu nie stało". Abp Głódź wyraźnie poruszony podkreślił, że dzięki sprawnej akcji strażaków ocalały główne dachy świątyni. "Dziękuję dzielnym i odważnym strażakom. To oni uratowali kościół" - powiedział metropolita gdański, dodając, że "sprzęt i ta ich dzielność sprawiła, że opanowali pożar bardzo szybko". Według abp Głódzia wewnątrz świątyni ogień nie wyrządził żadnych szkód, a duchowny zapewnił, że w ciągu miesiąca w części głównej katedry będzie można celebrować msze św. "Łaska Boża i Opatrzność czuwały przy tej tragedii" - ocenił abp Głódź.
Gdańsk - Kościół pw. św. św. Piotra i Pawła przykład gotyckiej architektury sakralnej
Przyczyny Pożaru i Dalsze Działania
Lokalne media wśród możliwych przyczyn pożaru wymieniają zwarcie instalacji elektrycznej. Rzecznik prasowy Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku, Jacek Jakubczyk, nie chciał komentować tych doniesień, zaznaczając, że przyczyny pożaru wyjaśniać będzie policja i prokuratura.
Historyczny Kontekst Kościoła św. Piotra i Pawła
Kościół św. Piotra i Pawła zlokalizowany jest na terenie Starego Przedmieścia w Gdańsku. Budowę świątyni rozpoczęto pod koniec XIV wieku. Jest to obiekt o bogatej i często burzliwej historii, wielokrotnie przebudowywany i odbudowywany po licznych zniszczeniach. Do pożarów, które niszczyły kościół, dochodziło m.in. w 1424 r., 1521 r. i 1580 r. Także w czasie działań wojennych w 1945 r. świątynię zniszczył pożar. Po każdym z tych zdarzeń budowla była stopniowo odbudowywana.
Najcenniejsze Elementy Wyposażenia
Wśród najcenniejszego wyposażenia świątyni, które strażakom udało się zabezpieczyć, wymieniane są:
- Gotycka chrzcielnica z XV wieku
- Kaplica Uphagenów z zachowanym epitafium w formie antycznej oraz rokokową drewnianą obudową
- Kolekcja żyrandoli z XVII wieku
- Barokowy ołtarz główny
- Stalle renesansowe z XVII wieku
