W poniedziałkowy wieczór, 15 kwietnia 2019 roku, w Paryżu wybuchł tragiczny pożar w katedrze Notre-Dame, symbolu Francji i arcydziele architektury gotyckiej. Ogień, który pojawił się na strychu świątyni około godziny 19:00, szybko objął dach i iglicę, prowadząc do olbrzymich zniszczeń jednego z najważniejszych zabytków świata. Wydarzenie to wstrząsnęło nie tylko Francją, ale i całą społecznością międzynarodową.
Przebieg Pożaru i Akcja Ratunkowa
Pierwszy alarm pożarowy rozległ się o godzinie 18:20, a katedra została ewakuowana w ciągu kilku minut. Jeden ze strażników wspiął się na dach, jednak początkowo nie znalazł ognia. Ponownie alarm pożarowy zabrzmiał o godzinie 18:43. O 18:49 strażnicy po ponownym sprawdzeniu dachu zlokalizowali ogień, który zaczął się w okolicach dachu, gdzie od jakiegoś czasu trwał remont. Straż pożarna została wezwana o godzinie 18:51, a jednostki skierowane do walki z pożarem przybyły na miejsce w ciągu 10 minut od zgłoszenia.
Na miejscu pracowało blisko 400 strażaków, którzy zareagowali na wezwanie po 6 minutach. Służby walczące z pożarem deklarowały, że robią wszystko, co mogą, aby opanować sytuację. Francuskie służby ratunkowe nie wykorzystywały zrzucania wody z samolotów, jak sugerował Donald Trump. Francuska Dyrekcja Generalna Bezpieczeństwa Cywilnego tłumaczyła, że taka metoda mogłaby doprowadzić do zawalenia się całej konstrukcji paryskiej katedry. Strażacy dogaszali pożar katedry Notre-Dame, a całkowicie spłonął tzw. "las Notre-Dame". Pożar ugaszono 16 kwietnia około godziny 4:00 nad ranem, jednak dogaszanie i ochładzanie konstrukcji trwało jeszcze długo.
Pożar katedry Notre Dame - PRZERAŻAJĄCE nagrania
Skala Zniszczeń i Ocalone Skarby
Ogień strawił dach 850-letniej świątyni, a także spowodował zawalenie się iglicy, zbudowanej w XIX wieku według projektu Eugène’a Viollet-le-Duca. Płomienie objęły dach i sygnaturkę, a później rozprzestrzeniły się na jedną z wież budowli. Zniszczone zostały również fragmenty kamiennego sklepienia w nawie głównej, na jej skrzyżowaniu z transeptem oraz w północnej części transeptu, a także XIX-wieczne górne witraże w szczytach transeptu. Pojawiły się nowe zdjęcia z wnętrza Notre-Dame, ukazujące dziurę w sklepieniu, wodę na podłodze i stertę zwęglonych belek i gruzu przed ołtarzem.
Mimo kolosalnych szkód, główna struktura świątyni i jej dwie wieże zostały uratowane. Ocalała główna konstrukcja budowli oraz trzy rozety z XII i XIII wieku. Na szczęście zdjęcia pokazały niemal nienaruszone wnętrze. Według ekspertów, pożar nie zniszczył tak wiele, jak mogłoby się wydawać, a większość zabytków, w tym słynne organy, ocalała. Generał Jean-Claude Gallet, dowódca paryskiej straży pożarnej, poinformował, że najcenniejsze zabytki zostały w porę wyniesione. Dzięki odwadze kapelana straży pożarnej udało się uratować relikwie korony cierniowej. Odnaleziono również miedzianego koguta z iglicy oraz umieszczone w iglicy katedry relikwie patronki Paryża, świętej Genowefy, patrona Francji, świętego Dionizego, oraz fragment korony cierniowej. Wiceburmistrz Paryża Emmanuel Gregoire mówił, że zadaniem służb było również ocalenie dzieł sztuki i innych bezcennych przedmiotów.
Podejrzane Przyczyny i Śledztwo
Pożar katedry Notre-Dame w Paryżu zaczął się w części budynku datowanej na XIII wiek, gdzie trwały prace remontowe. Na razie nikt nie chciał mówić o oficjalnej przyczynie, ale spekulowano, że może być ona związana z remontem. Według wstępnych ustaleń strażaków, do pożaru doszło w wyniku prac remontowych. Paryska prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie "nieumyślnego spowodowania szkód ogniowych". Prokuratura uważała, że żaden z dowodów nie pozwala potwierdzić hipotezy, że pożar był spowodowany działaniami przestępczymi. Prokurator Remy Heitz podał, że prawdopodobną przyczyną był wypadek. Śledztwo zapowiada się na bardzo długie i żmudne; pracuje przy nim aż 50 kryminalnych z Paryża, a przesłuchano już 30 osób. Śledczy nadal zakładają, że doszło do nieszczęśliwego wypadku.
Stan Katedry przed Pożarem i Konieczność Remontu
O konieczności wykonania remontu w Notre-Dame rzecznik katedry mówił już w 2017 roku. André Finot w rozmowie z NY Times stwierdził, że zabytek jest w fatalnym stanie. Tłumaczył, że ściany ulegają erozji i kruszą się nawet pod naciskiem palca. Eksperci dodawali, że choć jej mury nie groziły zawaleniem, to remont był konieczny. Katedra była w opłakanym stanie, a na ścianach zaczęły pojawiać się pęknięcia. Francuski Kościół zaczął prosić o pieniądze na ratowanie sypiącej się budowli. Koszty remontu oszacowano na 100 milionów euro, a napraw wymagały dach, iglica, przypory, witraże, gargulce i kamieniarka. Włoski dziennik "Il Sole-24 Ore" krótko po pożarze opisał sprawę raportu sprzed trzech lat, w którym naukowiec ostrzegał przed pożarem.
Reakcje i Apel o Odbudowę
Prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział odbudowę katedry oraz zbiórkę pieniędzy we Francji i poza jej granicami. Stwierdził: "Odbudujemy tę katedrę. Wszyscy razem. To jest niewątpliwie przeznaczenie francuskiego narodu". Francuscy miliarderzy, firmy, miasta i zagraniczne instytucje zadeklarowały pomoc finansową. Zebrano już 700 milionów euro na odbudowę, choć początkowo przekazano nieco ponad 80 milionów euro, co stanowiło niespełna 10 procent deklarowanych wcześniej wpłat. Amerykańskie media pisały o "utracie kawałka duszy" przez Paryż, a Mer Paryża Anna Hidalgo mówiła o "strasznym pożarze". Z całego świata płynęły słowa wsparcia i zaniepokojenia.
Do apelu o pomoc włączyły się również inne kraje. Premier Mateusz Morawiecki zapowiedział zaangażowanie Polski w odbudowę katedry. Minister Piotr Gliński potwierdził, że Polska jest gotowa pomóc, dysponując wspaniałymi fachowcami w dziedzinie konserwacji zabytków. Rektor Wielkiego Meczetu Paryża, Dalil Boubakeur, poinformował, że francuscy muzułmanie również pomogą w odbudowie, ponieważ "katedra dla muzułmanów stanowi symbol Maryi, Miriam, matki Jezusa, 34 razy wspominanej i celebrowanej w Koranie". Antonio Tajani (przewodniczący PE) zwrócił się do europosłów o przekazanie wynagrodzenia na odbudowę. Z drugiej strony, mniej niż tydzień po pożarze, doszło do protestów "żółtych kamizelek", sprzeciwiających się wydatkowaniu milionów na odbudowę świątyni.
Kwestia Skażenia Ołowiem
Pożar katedry spowodował uwolnienie do atmosfery 460 ton ołowiu. Wokół katedry Notre-Dame wykryto zawyżone poziomy ołowiu. W wyniku niepokojącego odkrycia, Regionalna Agencja Zdrowia przeprowadziła badania stężenia ołowiu w okolicy świątyni. Okolice katedry Notre-Dame zostały zamknięte ze względu na skażenie ołowiem, a Paryż zamknął je na czas neutralizacji. Przykładowo, we krwi dziecka mieszkającego w pobliżu katedry przez przypadek wykryto bardzo wysoki poziom ołowiu.
Odbudowa i Przyszłość Katedry
Odbudowa po pożarze Notre-Dame to wyścig z czasem. Prognozy pogody sprawiły, że wokół katedry przyspieszono prace. Trwa ratowanie dzieł, znajdujących się w katedrze, przy wykorzystaniu ciężkiego sprzętu budowlanego. Francuski biskup Patrick Chauvet zapowiedział, że katedra zostanie zamknięta na pięć, może sześć najbliższych lat. Padły również głosy, że przywrócenie Notre-Dame do pierwotnego stanu może być niemożliwe. Po raz pierwszy od ponad 200 lat nie odbyły się nabożeństwa bożonarodzeniowe w paryskiej katedrze, co podkreśla skalę zniszczeń i długotrwałość procesu odbudowy. Notre-Dame zagrażają również obfite opady deszczu, co dodatkowo komplikuje prace.
Historia Katedry Notre-Dame
Katedra Notre-Dame, jeden z najsłynniejszych zabytków Paryża, jest zlokalizowana na wyspie na rzece Sekwanie. Jej budowa rozpoczęła się w 1160 roku i trwała ponad 180 lat (1163-1345), a została ukończona dopiero w 1260 roku. W ciągu następnych stuleci była często modyfikowana i modernizowana. Katedra utraciła zadaszenie wież podczas Rewolucji Francuskiej. Jest dla Francuzów narodowym symbolem.