Zgodnie z polskim prawem, pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, co obejmuje także podejmowanie działań na rzecz ochrony przeciwpożarowej. W realizacji tego obowiązku, pracodawcę wspiera inspektor ochrony przeciwpożarowej. Jest to funkcja kluczowa dla bezpieczeństwa w obiektach, w tym również w instytucjach publicznych czy zakładach pracy zlokalizowanych w gminie Gołuchów.
Podstawy prawne i rola inspektora
Na podstawie art. 209(1) ustawy Kodeks pracy, pracodawca musi zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników oraz wyznaczyć do tych zadań odpowiednie osoby. Obowiązki wynikające z przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej (dalej jako: ustawa) oraz wielu aktów wykonawczych wymuszają na pracodawcy, który działa także jako właściciel, zarządca, użytkownik budynku, obiektu budowlanego lub terenu, konieczność zatrudnienia pracownika, którego zadaniem będzie wykonywanie określonych czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Chociaż przepisy nie określają wprost praw i obowiązków inspektora ochrony przeciwpożarowej, prawodawca określił w art. 4 ust. 1 ustawy, co powinien robić właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, aby zapewnić ochronę przeciwpożarową. W realizacji tych czynności, pracodawcę może wspierać inspektor ochrony przeciwpożarowej.
Wymagania kwalifikacyjne dla inspektorów
Osoby niezatrudnione w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, wykonujące czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej, powinny posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz uprawnienia inspektora ochrony przeciwpożarowej lub kwalifikacje do wykonywania zawodu technika pożarnictwa. Uprawnienia te nabywa się na okres pięciu lat, po ukończeniu szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej albo szkolenia aktualizującego. Szkolenia prowadzą szkoły, ośrodki szkolenia i instytuty badawcze Państwowej Straży Pożarnej. Każda osoba pracująca jako inspektor ma obowiązek przedstawienia dokumentu, który potwierdza udział w szkoleniach.
Kwalifikacje dla specjalistów ochrony przeciwpożarowej
Przepisy ustanawiają inne wymagania wobec osób, które będą wykonywały czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym te polegające na zapobieganiu powstawania i rozprzestrzeniania się pożaru. Zgodnie z art. 4 ust. 2a ustawy, czynności te należy zlecać osobom posiadającym:
- tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa,
- magistra inżyniera pożarnictwa,
- albo tytuł zawodowy inżyniera i dyplom ukończenia w Szkole Głównej Służby Pożarniczej studiów w zakresie inżynierii bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego wydany do dnia 30 września 2019 r. lub studiów na kierunku inżynieria bezpieczeństwa w zakresie inżynieria bezpieczeństwa pożarowego wydany po dniu 30 września 2019 r.,
- lub dyplom ukończenia w Akademii Pożarniczej studiów na kierunku inżynieria bezpieczeństwa w zakresie inżynieria bezpieczeństwa pożarowego.
Specjaliści ci będą wykonywali swoje zadania, na przykład, wnioskowania do pracodawcy o ukaranie karą porządkową, wynikającą z art. 108 Kodeksu pracy. Warto zaznaczyć, że inspektor ochrony przeciwpożarowej ma mniejsze uprawnienia niż specjalista i zazwyczaj nie jest czynnie zatrudniony przez Państwową Straż Pożarną.
Kluczowe obowiązki inspektora/specjalisty ochrony przeciwpożarowej
Do głównych obowiązków osoby odpowiedzialnej za ochronę przeciwpożarową w obiekcie należą:
- Czynny udział w opracowaniu instrukcji bezpieczeństwa pożarowego dla obiektu budowlanego oraz jej aktualizowanie według potrzeb. Przygotowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego jest wymagane dla obiektów użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich.
- Okresowe organizowanie próbnych ewakuacji:
- Co najmniej raz na 2 lata w obiekcie przeznaczonym dla ponad 50 osób będących jego stałymi użytkownikami, niezakwalifikowanego do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.
- Co roku w obiektach, w których cyklicznie zmienia się jednocześnie grupa powyżej 50 użytkowników, w szczególności: szkół, przedszkoli, internatów, domów studenckich.
Cykliczne ćwiczenia mają na celu ocenę warunków i organizacji ewakuacji w obiekcie oraz wyrabianie właściwych odruchów u użytkowników budynku związanych z alarmem pożarowym i innymi zagrożeniami.
- Nadzorowanie przestrzegania przepisów ochrony przeciwpożarowej, wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych.
- Czuwanie nad realizacją obowiązkowych przeglądów technicznych, konserwacji oraz napraw urządzeń przeciwpożarowych.
- Przygotowywanie budynku do prowadzenia akcji ratowniczej i sprawnej ewakuacji ludzi w czasie pożaru.
- Kontrolowanie przestrzegania przepisów i regulaminów w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ich wdrażanie.
- Prowadzenie szkoleń pracowniczych oraz dokumentacji z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Znaczenie wykwalifikowanego personelu
Wysoko wykwalifikowany personel w zakresie ochrony przeciwpożarowej to szansa na uratowanie życia wielu osób. Należy podkreślić, że aż 80% ofiar pożarów w Polsce zmarło we własnym domu. Dlatego też, bardzo potrzebne są osoby, które zostały przeszkolone i mają kwalifikacje w zakresie profesjonalnego montażu i konserwacji autonomicznych czujek wczesnego wykrywania pożaru, ulatniającego się gazu lub tlenku węgla. W Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, który zbiera, porządkuje i opisuje kwalifikacje w wielu branżach, z zakresu ochrony przeciwpożarowej można znaleźć odpowiednie ścieżki rozwoju dla specjalistów.