Hydranty wewnętrzne, stanowiące integralną część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, są z perspektywy europejskiej nomenklatury klasyfikowane jako stałe urządzenia gaśnicze. Firma Boxmet specjalizuje się w produkcji hydrantów DN52, które są zgodne z normą PN-EN 671-2, regulującą wymagania dotyczące hydrantów wewnętrznych.
Wymagania dotyczące ciśnienia i wydajności hydrantów DN52
Aby zapewnić prawidłowe działanie hydrantu, kluczowe jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia wody na zaworze hydrantowym. Zgodnie z przepisami, ciśnienie to nie może być niższe niż 0,2 MPa. Wydajność hydrantów DN 52, wyposażonych w wąż płasko składany, powinna wynosić co najmniej 2,5 dm³/s (150 l/min).
Konstrukcja i budowa węży hydrantowych DN52
Hydranty DN52 mogą być wyposażone w jeden lub dwa odcinki węża, o długościach 15 m lub 20 m. Węże te produkowane są z taśmy wężowej wykonanej z włókniny, która jest pokryta wykładziną PCV. Takie rozwiązanie zapewnia niezbędną szczelność węża.
Każdy wąż zakończony jest łącznikami aluminiowymi, które umożliwiają jego przyłączenie do zaworu hydrantowego oraz połączenie z prądownicą. Wymiar dyszy oraz średnica współpracującej prądownicy są również istotnymi elementami wpływającymi na skuteczność gaśniczą.
Rodzaje i montaż hydrantów wewnętrznych
Wśród dostępnych rozwiązań znajdują się hydranty wewnętrzne z dwoma wężami płasko składanymi o średnicy φ52 mm, ułożonymi w specjalnej kołysce. Wersja uniwersalna oferuje możliwość podłączenia tego samego hydrantu w wykonaniu lewym lub prawym. Dostępne są również warianty:
- zawieszane (C)
- wnękowe (B)
Otwory przyłączeniowe w tych hydrantach są zaślepione, co pozwala na elastyczne podłączenie z boku.
W przypadku dużej ilości szafek hydrantowych istnieje możliwość zastosowania jednego kluczyka do otwierania wszystkich z nich. Kluczyk awaryjnego otwarcia umieszczony jest za szybką bezpieczną.
Znaczenie i praktyczne zastosowanie hydrantów wewnętrznych
Hydranty wewnętrzne stanowią kluczowy element systemów przeciwpożarowych, szczególnie w sytuacjach, gdy użycie gaśnicy jest niewystarczające lub niemożliwe. Są one podłączone do sieci wodociągowej i dostarczają wodę pod odpowiednim ciśnieniem, co umożliwia skuteczne gaszenie pożaru w jego początkowej fazie.
Choć hydranty są urządzeniami powszechnie stosowanymi, ich praktyczne użycie wymaga pewnej wiedzy i umiejętności. Przeciętny użytkownik budynku często nie jest świadomy zasad ich działania i zastosowania.
Klasyfikacja hydrantów wewnętrznych według średnicy
Istnieją trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, różniące się średnicą węża, co bezpośrednio wpływa na ich wydajność i budowę:
- Hydranty 25
- Hydranty 33
- Hydranty 52
Cyfry te oznaczają średnicę wewnętrzną węża w milimetrach.
Różnice w budowie i zastosowaniu hydrantów
Zawór hydrantowy 52 różni się od hydrantu nie tylko brakiem węża, ale przede wszystkim przeznaczeniem. Podczas gdy hydranty (zawory z wężami) są przeznaczone dla przeciętnych użytkowników, zawory hydrantowe 52 montuje się z myślą o strażakach, zapewniając szybkość działania.
Węże półsztywne (DN 25 i DN 33)
Hydranty 25 i 33 wykorzystują węże półsztywne. Charakteryzują się one własną elastycznością, zachowując jednocześnie wystarczającą sztywność, aby zwinięcie ich w krąg nie zamykało przekroju. Ta cecha jest niezwykle przydatna, ponieważ umożliwia łatwe przechowywanie węży na zwijadłach w szafkach hydrantowych. Zwijadła te są uchylne na zawiasach, co pozwala na wychylenie ich poza lico szafki w razie potrzeby. Wąż jest połączony z zaworem przez elastyczne złącze, a bęben zwijadła jest obrotowy, co zapobiega jego skręceniu. Dzięki temu można wyciągnąć tylko potrzebny odcinek węża, unikając plątania się i załamywania, co zapewnia stały, maksymalny przekrój węża i zapobiega spadkom ciśnienia i wydajności.
Węże płasko składane (DN 52)
W przypadku hydrantów 52, ze względu na ich wiotkość w stanie bez wody, stosuje się węże płasko składane. Choć możliwe jest wyprodukowanie ich jako półsztywne, zajmowałyby one znacznie więcej miejsca. Płasko składane węże mają tendencję do zamykania swojego przekroju, gdy nie są napełnione wodą. Prawidłowe użycie takiego węża wymaga jego całkowitego rozwinięcia i unikania załamań. Pomimo pewnych trudności w obsłudze, rekompensuje je znacznie wyższa wydajność - przy odpowiednim ciśnieniu hydrant 52 może podać prawie trzykrotnie więcej wody niż hydrant 25 i niemal dwukrotnie więcej niż hydrant 33.
Ciśnienie wody a wydajność hydrantów
Kluczowym czynnikiem wpływającym na wydajność hydrantu jest ciśnienie wody w instalacji. Przepisy określają dopuszczalne wartości ciśnienia dla różnych typów hydrantów:
- Hydranty 25: ciśnienie w granicach 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów). Wąski wąż pozwala na łatwiejsze kierowanie strumienia wody nawet przy wyższym ciśnieniu, co jest istotne w wysokich budynkach, gdzie ciśnienie hydrostatyczne może stanowić wyzwanie.
- Hydranty 33 i 52: górna granica ciśnienia jest niższa i wynosi 0,7 MPa (7 barów). Grubsze węże przy wyższym ciśnieniu stają się trudniejsze do kontrolowania przez jedną osobę.
Przeznaczenie hydrantów w zależności od kategorii zagrożenia pożarowego
Hydranty o różnych średnicach są przeznaczone do zabezpieczania różnych typów budynków, w zależności od ich kategorii zagrożenia pożarowego:
- Hydranty 25: stosowane w budynkach zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL), w tym ZL I (kina, teatry), ZL II (szpitale, przedszkola) i ZL V (hotele, internaty), gdy strefa pożarowa przekracza 200 m², niezależnie od wysokości budynku. W budynkach kategorii ZL III, hydranty są wymagane, gdy budynek jest średniowysoki, a powierzchnia strefy pożarowej przekracza 200 m².
- Hydranty 33: przeznaczone dla garaży (jednokondygnacyjnych, zamkniętych, przeznaczonych dla więcej niż 10 stanowisk postojowych) oraz w budynkach przemysłowo-magazynowych (PM) przy określonych kryteriach gęstości obciążenia ogniowego (Qd) i powierzchni strefy pożarowej.
- Hydranty 52: stosowane w budynkach przemysłowo-magazynowych (PM), wysokich i wysokościowych, a także do ochrony stref pożarowych kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. W garażach, gdzie pożary bywają intensywne, hydrant 52 z dużą masą wody jest wysoce wskazany. W magazynach i obiektach przemysłowych, gdzie pożary mogą być trudne do wykrycia i intensywne, zwłaszcza w pomieszczeniach o dużej wysokości, użycie hydrantu 52 jest uzasadnione.
Zasięg działania hydrantów i ich rozmieszczenie
Hydranty wewnętrzne rozmieszcza się w taki sposób, aby swoim zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku. Nie jest to jedynie kwestia odległości, ale przede wszystkim możliwości doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i skierowania strumienia wody w każde jego miejsce. Dla hydrantów 25 i 33 zasięg ten wynosi do 30 m długości węża plus 3 m stożkowego prądu wody.
W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty montuje się na każdej kondygnacji, niezależnie od tego, czy wąż mógłby sięgnąć do pomieszczeń na innych piętrach. Lokalizacja hydrantów obejmuje pobliże klatek schodowych, korytarze, wejścia na poddasza i do pomieszczeń technicznych, a także proporcjonalnie rozmieszczone punkty w przestrzeni pomieszczeń.
Porównanie z gaśnicami i specyfika użycia hydrantów
Choć hydranty są ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej, ich użycie w pierwszej fazie rozwoju pożaru wiąże się z pewnymi ograniczeniami w porównaniu do gaśnic. Gaśnice są szybsze, bezpieczniejsze i powodują mniej szkód. Są również wygodniejsze w użyciu, zaprojektowane do obsługi przez jedną osobę.
Obsługa hydrantu, zwłaszcza modelu 52 z wężem płasko składanym, często wymaga zaangażowania co najmniej dwóch osób. Jedna osoba musi trzymać prądownicę, podczas gdy druga odkręca zawór. Wąż płasko składany musi być całkowicie rozwinięty przed podaniem wody, aby uniknąć zapętlenia pod wpływem ciśnienia. W przypadku węży półsztywnych, choć nie wymagają pełnego rozwinięcia, obsługa nadal może być uciążliwa.
Dodatkowym, istotnym aspektem użycia hydrantu jest konieczność odcięcia dopływu prądu do budynku przed rozpoczęciem akcji gaśniczej. Wymaga to zaangażowania dodatkowej osoby, która zlokalizuje i wyłączy przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Bez tego działania istnieje ryzyko porażenia prądem.
Samo zjawisko pożaru stwarza poważne zagrożenia, a amatorskie próby gaszenia mogą być nadmiernym ryzykiem. Z tych powodów hydranty wewnętrzne są stosowane stosunkowo rzadko, a w większości przypadków akcja gaśnicza kończy się interwencją straży pożarnej.
Alternatywne rozwiązania i domowe sposoby
W budynkach, gdzie stosowanie hydrantów wewnętrznych nie jest obligatoryjne, można zastosować alternatywne rozwiązania. Każde gospodarstwo domowe dysponujące kranem z wodą i wężem ogrodowym posiada namiastkę hydrantu wewnętrznego. Choć nie spełnia on formalnych parametrów technicznych (średnica węża i ciśnienie wody są zazwyczaj niższe), może być pomocny w sytuacjach awaryjnych.
Aby zwiększyć skuteczność takiego rozwiązania, zaleca się:
- Zakup węża na zwijadle, co ułatwia jego przechowywanie i użytkowanie.
- Zamontowanie prądowniczki dającej rozproszony prąd wody, najlepiej na metrowej długości szyjce, co pozwala na utrzymanie bezpiecznej odległości od ogniska pożaru.
- Nauczenie się procedury odłączania dopływu energii elektrycznej (i gazowej) do budynku. W budynkach jednorodzinnych i niskiej zabudowy, najczęściej wystarczy odłączenie wyłącznika różnicowoprądowego przy tablicy bezpiecznikowej.
UŻYCIE HYDRANTU WEWNĘTRZNEGO
Oznakowanie hydrantów i wymagania prawne
Oznakowanie hydrantów przeciwpożarowych powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Choć wcześniejsza norma PN-92-N-01256-01 została wycofana, znaki zgodne z nią nadal są ważne i dostępne w sprzedaży. W miejscach utrudniających montaż standardowych tabliczek, zaleca się stosowanie oznakowania przestrzennego 3D.
Hydranty wewnętrzne DN 25, DN 33 i DN 52, zarówno w wersji podtynkowej (wnękowej), jak i natynkowej (zawieszanej), dostępne są w sklepach specjalistycznych. Ceny i wymiary produktów zależą od konkretnego modelu.