Strażacy kierują się wartościami, które kształtowały historię pożarnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej, a także zasadami etyki zawodowej, będąc wiernymi złożonemu ślubowaniu i świadomymi swoich praw oraz obowiązków. Służba ta jest powołaniem, które strażak realizuje w duchu godności, honoru, poświęcenia, odwagi, odpowiedzialności, profesjonalizmu, poszanowania prawa, dyscypliny służbowej i wymogów działania zespołowego.
Mundur, będący w odbiorze społecznym symbolem bezpieczeństwa, zaufania i wyróżnienia, zobowiązuje strażaka do godnego zachowania i wyglądu. Strażak przystępuje do służby w dobrej kondycji psychofizycznej, gdyż wymaga tego odpowiedzialność za sprawne działanie w ratowaniu życia i mienia. Zdecydowaniu i skuteczności strażaka w działaniu ratowniczym powinna towarzyszyć wyrozumiałość wobec ratowanych i wrażliwość na ich potrzeby, biorąc pod uwagę, że miejsce katastrofy lub podobnego zdarzenia to miejsce czyjejś tragedii.
Przełożeni są świadomi, że scentralizowana, hierarchiczna i rozkazodawcza struktura władzy właściwa formacji strażackiej, stwarza możliwość nadużyć tej władzy. Strażacy, ze względu na uznane wartości w służbie, atmosferę pracy, solidarność, lojalność i tradycję, stanowią jedną wielką rodzinę. W akcjach ratowniczych, w których zawodzą znane procedury i zasady etyki zawodowej, strażak postępuje zgodnie z doświadczeniem i własnym sumieniem.
Systemy alarmowania w Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP)
Systemy alarmowania w jednostkach OSP budzą wiele dyskusji i różnią się w zależności od lokalnych ustaleń. Tradycyjnie stosowane syreny na remizach są często postrzegane jako przestarzały system, jednak mimo to są nadal powszechnie używane.
Tradycyjne syreny a nowoczesne rozwiązania
Wiele jednostek OSP nadal wykorzystuje syreny do ogłaszania alarmu. Często stosuje się różne sygnały, aby rozróżnić rodzaj zdarzenia:
- Jeden długi sygnał - alarm (w niektórych jednostkach np. na pogrzeb lub sylwestra).
- Trzy krótkie sygnały - alarm (w innych jednostkach oznaczają alarm lub zdarzenie poza terenem miejscowości).
- Dwa krótkie sygnały - zbiórka.
- Kilka dłuższych sygnałów - pogrzeb.
Niemniej jednak, coraz częściej podkreśla się potrzebę przejścia na nowocześniejsze systemy, takie jak pagery, które mogą być bardziej efektywne i mniej uciążliwe dla mieszkańców.
Wady i zalety syren
Jednym z głównych problemów związanych z syrenami jest ich potencjalne nadużywanie i niepokojenie mieszkańców. Wiele jednostek stara się nie nadużywać syreny, pamiętając, że służą społeczności lokalnej i starają się zdobyć jej sympatię. W tym celu niektóre jednostki posiadają urządzenia, które powiadamiają kierowców za pomocą telefonów komórkowych, co stanowi alternatywę, gdy syrena nie zostanie usłyszana.
Często pojawia się problem z tym, jak syreny są włączane. W niektórych miastach, po zmianach systemowych, syreny są włączane szeregowo przez PSK (Państwową Straż Pożarną), co może skutkować tym, że jedna syrena jest słabo słyszalna. W sytuacji, gdyby wszystkie syreny wyły jednocześnie, efekt alarmowania byłby znacznie lepszy. Wielu strażaków walczy o poprawę tych systemów od lat, argumentując, że przy dużej liczbie wyjazdów (ponad 130 rocznie w niektórych jednostkach) warto zapewnić niezawodny system alarmowania, aby uniknąć sytuacji, w której jednostka nie wyjedzie z powodu niesłyszenia syreny.
Podkreśla się również, że głównym celem syreny jest skompletowanie strażaków jadących do akcji. Nikt nie powinien czekać i liczyć sygnałów, gdy życie lub mienie ludzkie jest zagrożone. Każda sekunda jest ważna, a późna noc może utrudniać obudzenie ludzi.
Nowoczesne podejścia do alarmowania
Niektórzy uważają, że sygnał powinien być ciągły dla alarmu, a modulowany dla zbiórki. Jednakże, ciągły sygnał może być trudniejszy do rozpoznania w hałasie lub z daleka. Sygnał modulowany, który zwalnia i przyspiesza, jest łatwiejszy do usłyszenia i zwraca uwagę. Dlatego też, wiele jednostek stosuje sygnały kilkukrotne.
Podkreśla się, że sygnał alarmowy nie musi być jednakowy w całym kraju. Sygnał jest przeznaczony dla lokalnej jednostki OSP i to ona powinna ustalać jego znaczenie. Zdarza się, że stosuje się różne sygnały na akcje, ćwiczenia, a nawet spotkania towarzyskie.
Coraz powszechniejsze staje się stosowanie pagerów w systemie DSP, które są uzupełnieniem tradycyjnych syren. W niektórych jednostkach, przy dużej liczbie wyjazdów rocznie (np. 200-250), konieczny jest stały dyżur conajmniej jednego zastępu, a kolejne zastępy mogą być zbierane na syrenę lub selektywnie. Przy tak dużej liczbie zdarzeń, opóźnianie wyjazdu ze względu na konieczność przybycia do remizy i przebrania się, nie powinno mieć miejsca.
W niektórych jednostkach syrena służy wyłącznie do alarmowania o akcji ratowniczo-gaśniczej. Zbiórki umawiane są na konkretną godzinę. Wyjątki stanowią sytuacje takie jak śmierć Papieża czy pogrzeb strażaka, kiedy syrena może wyć dłużej.
Ważne jest, aby syrena była postrzegana jako sygnał alarmowy, a nie zabawka. W wielu jednostkach stosuje się sygnały trwające 30 sekund, powtarzane kilkukrotnie, w połączeniu z pagerami. Wyjątkiem mogą być pogrzeby strażaków, natomiast na zbiórki strażacy przychodzą o umówionej porze.
Komunikacja podczas działań ratowniczych
Specyfika obecnych działań ratowniczo-gaśniczych wymaga od strażaka umiejętności na wielu płaszczyznach. Bez względu na czasy i miejsce działań, pewne elementy pozostają niezmienne, w tym umiejętność posługiwania się i odczytywania znaków gestowych.
Znaki gestowe
Znaki gestowe z użyciem rąk pozwalają na proste i czytelne wydawanie poleceń podczas działań, a także są łatwe do odczytania przez odbiorcę. Umożliwiają porozumiewanie się w warunkach dużego hałasu (pracujące samochody, agregaty), problemów z łącznością radiową lub podczas pracy w sprzęcie ochrony dróg oddechowych.
Przykładowy znak gestowy:
- Uwaga, gotowe, zrozumiano - znak wykonujemy przez uniesienie prawej ręki w górę i pozostawienie jej w takiej pozycji przez około 3 sekundy.