Hydranty, choć najczęściej kojarzą nam się z amerykańskimi filmami, w których na każdym skrzyżowaniu stoi czerwony słupek, wcale nie są przeżytkiem i wciąż pełnią niezwykle ważną rolę w systemach przeciwpożarowych. Dziesiątki tysięcy hydrantów przeciwpożarowych rozmieszczonych jest w całej Polsce, stanowiąc niezbędny element instalacji wodociągowych w budynkach mieszkalnych, komercyjnych, przemysłowych oraz przestrzeniach publicznych. Ich obecność bezpośrednio przyczynia się do bezpieczeństwa pożarowego kraju.
Czym są i do czego służą hydranty?
Hydranty to bezpośrednie ujścia wody z sieci wodociągowej. Jest to pewny dostęp do wody, która wykorzystywana jest przez straż pożarną do gaszenia pożarów. Woda, pobierana z hydrantów przeciwpożarowych, cechuje się wysokim ciśnieniem, co pomaga przy gaszeniu dużych pożarów. Dzięki temu, że tysiące hydrantów przeciwpożarowych zlokalizowanych jest w całej Polsce, w większości przypadków do gaszenia większych pożarów strażacy nie potrzebują transportować większej ilości wody. Do wykorzystywania hydrantów służą odpowiednie węże hydrantowe.
Oprócz funkcji przeciwpożarowej, hydranty służą również do przeprowadzania eksploatacyjnego płukania sieci wodociągowej. Można je także wykorzystać do odpowietrzania urządzeń wodociągowych.
Rodzaje hydrantów przeciwpożarowych
Możemy wyróżnić dwa elementarne rodzaje hydrantów ze względu na ich lokalizację: hydrant zewnętrzny i hydrant wewnętrzny.
Hydranty zewnętrzne (terenowe)
Hydranty zewnętrzne, zwane również terenowymi, w masowej ilości zlokalizowane są przede wszystkim w pobliżu obiektów podwyższonego ryzyka, takich jak dworce, kopalnie czy fabryki, ale oprócz tego występują w całej Polsce. Liczebność hydrantów możemy od niedawna sprawdzić także na specjalnej stronie internetowej, w której pokazane jest ich rozmieszczenie.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r., hydranty zewnętrzne dzieli się na podziemne i nadziemne. Umieszcza się je wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach, które zapewniają swobodny do niego dostęp.
- Odległość między hydrantami: 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi lub ulicy: 1,5 metra.
- Odległość od chronionego obiektu budowlanego: 75 metrów.
Hydranty wewnętrzne
Hydranty wewnętrzne stanowią element przeciwpożarowej instalacji wodociągowej i spotykamy je w instytucjach pożytku publicznego (uczelnie i szkoły, urzędy, sklepy, salony sprzedaży, biblioteki, uniwersytety), a także w miejscach o dużej zbiorowości ludzkiej (hotele, motele, kempingi). W takich instytucjach, jak szpitale, dworce czy przychodnie, możemy napotkać nawet na kilka hydrantów na tej samej kondygnacji. Wiele biur również wyposażonych jest w szafki hydrantowe.
Te ostatnie najczęściej występują w postaci czerwonych, z reguły blaszanych szafek hydrantowych w kształcie kwadratu, które mniej więcej na wysokości 1,5 m umieszczane są - zgodnie z ustawą - na ścianach. W szafce hydrantowej znajduje się wąż hydrantowy, służący do gaszenia pożaru. Węże hydrantowe mają średnicę 25 mm lub 52 mm i długość od 15 do 30 metrów.
Hydranty wewnętrzne zawsze umieszcza się przy wejściach do budynku i/lub wejściach ewakuacyjnych i powinny znajdować się na każdej kondygnacji budynku.
Budowa i materiały wykonania hydrantów
Każdy hydrant, zarówno wewnętrzny, jak i zewnętrzny, musi być odpowiednio wyposażony, aby działać efektywnie. Odpowiednio zaprojektowane, wykonane z trwałych materiałów, mogą znacząco zwiększyć bezpieczeństwo przeciwpożarowe.
Kluczowe elementy konstrukcji
W konstrukcji hydrantu kluczową rolę odgrywa korek uszczelniający, który odpowiada za szczelność systemu, zapobiegając wyciekom. Uszczelnienie to jest niezwykle ważne, aby zapewnić szybki i bezpieczny dostęp do wody w sytuacjach kryzysowych. Ważnym elementem jest również średnica hydrantu, która wpływa na przepustowość wody.
Zgodność hydrantu z normami technicznymi i przepisami przeciwpożarowymi jest kluczowa dla jego prawidłowego funkcjonowania. Hydrant musi być projektowany i instalowany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego oraz normami dotyczącymi systemów pożarowych. Przykładem takiej normy jest PN-EN 671-1, która określa wymagania dotyczące hydrantów wewnętrznych, w tym ich konstrukcji, materiałów oraz parametrów wydajności. Przestrzeganie tych norm zapewnia, że będą działały zgodnie z założeniami i spełnią swoją funkcję w sytuacjach zagrożenia.
Materiały zapewniające trwałość
Materiał, z którego wykonane jest urządzenie, ma kluczowe znaczenie dla jego trwałości oraz odporności na czynniki zewnętrzne, takie jak korozja. Najczęściej stosowanymi materiałami są stal nierdzewna i mosiądz.
- Stal nierdzewna charakteryzuje się wyjątkową odpornością na rdzę, co sprawia, że hydranty wykonane z tego materiału są bardziej trwałe i mniej podatne na uszkodzenia wynikające z długotrwałego kontaktu z wodą. Stal nierdzewna jest również wytrzymała na zmienne warunki atmosferyczne, dzięki czemu znajduje szerokie zastosowanie w hydrantach zewnętrznych.
- Mosiądz jest materiałem o wysokiej odporności na uszkodzenia mechaniczne.
Oba te materiały gwarantują, że hydrant będzie działał bez zarzutu przez wiele lat, nawet w trudnych warunkach. Odporność na korozję jest jednym z najważniejszych parametrów, które należy wziąć pod uwagę przy wyborze hydrantu, gdyż korozja może znacząco skrócić żywotność hydrantu i wpłynąć na jego sprawność.
Zasady użytkowania i konserwacji
Legalność korzystania z hydrantów
Zgodnie z polskim prawem, hydranty przeciwpożarowe wykorzystywane są przez odpowiednio przygotowane do tego służby, takie jak straż pożarna, policja czy pogotowie gazowe. Woda z hydrantów, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, pobierana jest bezpośrednio z sieci wodociągowej.
Korzystanie z hydrantów przez osoby nieupoważnione jest nielegalne i może skończyć się nawet procesem sądowym w przypadku podejrzenia o celowe i długotrwałe działanie. Niestety, wielu Polaków o tym zapomina lub stara się zapomnieć, o czym świadczy szeroki wachlarz nagłówków, opisujących stosowanie hydrantów w takich celach, jak np. podlewanie ogródka lub napełnianie własnego basenu w ogrodzie przy domu. Należy pamiętać, że pobieranie wody z hydrantu nie jest ani darmowe, ani płatne - jest to czynność nielegalna, za wykonywanie której grożą konsekwencje prawne!
Instalacja i regularna konserwacja
Hydrant musi być odpowiednio zainstalowany zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz przepisami technicznymi. Prawidłowa instalacja obejmuje zarówno montaż mechaniczny, jak i zapewnienie właściwego ciśnienia wody w sieci, co jest kluczowe dla efektywnego działania urządzenia.
Konserwacja hydrantów powinna być regularnie przeprowadzana, aby zapewnić ich niezawodne działanie. O dobry stan sieci wodociągowej oraz urządzeń z nią związanych dba przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. Kontrola obejmuje sprawdzenie elementów mechanicznych, takich jak zawory, korek uszczelniający, węże oraz inne elementy konstrukcyjne i powinna być wykonywana co najmniej jeden raz w roku.
Kolorystyka hydrantów i ich funkcja informacyjna
Kolory hydrantów pełnią funkcję informacyjną i mają ułatwić ich identyfikację w terenie. Zazwyczaj są malowane na czerwono, co jest standardem w wielu krajach. Czerwony kolor charakteryzuje hydranty nadziemne, ma ostry kolor, dzięki któremu stosunkowo łatwo jest go zauważyć w przestrzeni publicznej. Także bardzo istotna jest jego lokalizacja. Z zasady instaluje się je wzdłuż dróg i ulic oraz przy ich skrzyżowaniach. Należy zachować odpowiednie odległości między hydrantami - 150 metrów. Ważna jest również odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi lub ulicy - 1,5 metra. Natomiast 75 metrów jest odcinkiem, na jakim zamontowany musi zostać hydrant od chronionego obiektu budowlanego. Jednak niektóre z nich, szczególnie hydranty zewnętrzne, mogą być również w kolorze niebieskim.
