Hydrant wewnętrzny – kluczowy element bezpieczeństwa pożarowego w obiektach

Woda w odpowiedniej ilości i ciśnieniu jest podstawowym środkiem służącym prowadzeniu akcji gaśniczych. Od właściwie dobranych parametrów zależy skuteczność działań służb przeciwpożarowych, co skutkuje poprawieniem ochrony zdrowia i życia ludzi oraz minimalizuje straty materialne.

Hydranty wewnętrzne, jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, są według nomenklatury europejskiej stałymi urządzeniami gaśniczymi. W odpowiednich warunkach umożliwiają one bardzo efektywne zwalczanie pożaru dzięki natychmiastowemu dostępowi do ciągłego zaopatrzenia w wodę. Choć często niedostrzegane w codziennym otoczeniu, w rzeczywistości pełnią kluczową funkcję w systemie bezpieczeństwa pożarowego. Ich rola wykracza daleko poza symboliczne znaczenie czerwonego zaworu; są to urządzenia, od których sprawności i dostępności może zależeć przebieg akcji ratunkowej, ochrona mienia, a nawet ludzkie życie. Od właścicieli, zarządców budynków oraz projektantów wymagane jest nie tylko umiejscowienie hydrantów w odpowiednich miejscach, ale także zapewnienie ich zgodności z obowiązującymi normami technicznymi, odpowiednia konserwacja oraz gotowość do natychmiastowego użycia.

Definicja i budowa hydrantu wewnętrznego

Hydrant wewnętrzny jest to urządzenie do zwalczania pożaru składające się ze zwijadła z dostarczoną centralnie wodą, ręcznego zaworu odcinającego sąsiadującego ze zwijadłem, węża płasko składanego lub półsztywnego oraz prądownicy zamykanej. Składa się z głównego korpusu, który jest umieszczony na lub w ścianie, oraz z węża, który jest podłączony do korpusu i nawinięty na zwijadło wężowe.

Hydrant wewnętrzny jest instalowany wewnątrz budynków i może być przeznaczony do użytku przez straż pożarną oraz pracowników budynku. Jest bardzo ważnym elementem bezpieczeństwa w przypadku pożaru, zapewniając szybki i skuteczny dostęp do wody. Jest również stosunkowo łatwy w obsłudze, dzięki czemu w sytuacji zagrożenia każda sekunda jest na wagę złota. Należy jednak pamiętać, że hydrant wewnętrzny nie jest przeznaczony do użytku przez osoby nieposiadające odpowiedniej wiedzy i doświadczenia.

Podstawy prawne i normatywne

Wymagania dotyczące hydrantów wewnętrznych w Polsce definiuje szereg przepisów i norm. Kluczowe z nich to:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
• Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 13 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.
• PN-EN 671-1 "Hydranty wewnętrzne. Wymagania techniczne dotyczące hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym".
• PN-EN 671-2 "Hydranty wewnętrzne. Wymagania techniczne dotyczące hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym".
• PN-EN 671-3 "Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym".
• PN-EN 694 "Węże pożarnicze. Węże półsztywne do stałych urządzeń gaśniczych".
• PN EN 14540 "Węże pożarnicze. Węże nieprzepuszczające wody, płasko składane do hydrantów wewnętrznych".
• PN-ISO 8421-4:1998 "Ochrona przeciwpożarowa. Terminologia. Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie".

W Polsce wymagania prawne dotyczące instalacji hydrantów wewnętrznych zostały uregulowane również na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać instalacje i urządzenia przeznaczone do celów pożarniczych (Dz. U. z 2011 r. Nr 193, poz. 1134).

Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich specyfikacja

Hydranty wewnętrzne dzieli się według kilku parametrów. Do jednego z najważniejszych należy średnica węża:

• Hydrant wewnętrzny DN 25
• Hydrant wewnętrzny DN 33
• Hydrant wewnętrzny DN 52

Średnica węża dobierana jest do miejsca, w którym będzie on wykorzystywany. Średnica determinuje również kolejny parametr, według którego dzielimy hydranty wewnętrzne:

• Hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym - (hydranty DN 25 i DN 33) - główną zaletą węża półsztywnego jest brak konieczności jego pełnego rozwinięcia do swobodnego przepływu wody i prowadzenia akcji gaśniczej.
• Hydranty wewnętrzne z wężem płaskoskładanym - (hydranty DN 52) - największym atutem hydrantów z wężem płaskoskładanym jest ich cena, są zdecydowanie tańszym rozwiązaniem, ale węże tego typu muszą zostać w pełni rozwinięte przed użyciem.

Z innych parametrów dostępnych przy wyborze hydrantów wewnętrznych mamy również do wyboru:

• Długość węża
• Kolor hydrantu (dowolny kolor z palety RAL)
• Możliwość wyposażenia w dodatkową gaśnicę
• Sposób umieszczenia węża (w koszu lub na bębnie)
• Grubość skrzynki hydrantu (dostępna wersja smukła)

Sposób montażu: hydranty podtynkowe (chowane) i natynkowe

Hydranty wewnętrzne mogą być montowane w różny sposób, co ma znaczenie zarówno funkcjonalne, jak i estetyczne. Wyróżnia się dwa główne typy montażu:

• Hydrant wewnętrzny natynkowy (zawieszany) - montowany na powierzchni ściany, widoczny.
• Hydrant wewnętrzny podtynkowy (wnękowy, chowany) - montowany w specjalnej niszy w ścianie, co sprawia, że jest mniej widoczny i lepiej komponuje się z otoczeniem, często z opcją zastosowania smukłej skrzynki. Takie rozwiązania są szczególnie popularne w miejscach, gdzie estetyka przestrzeni ma kluczowe znaczenie, np. w biurach, korytarzach użyteczności publicznej czy obiektach o podwyższonych wymogach wizualnych. Pomimo swojej dyskrecji, również hydranty podtynkowe muszą spełniać wszelkie określone regulacje prawne dotyczące dostępności i funkcjonalności.

Zastosowanie hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne to jeden z najczęstszych elementów systemów przeciwpożarowych. Stosuje się je w wielu typach budynków, takich jak budynki użyteczności publicznej, centra handlowe, zakłady przemysłowe, hotele czy szkoły:

• Hydranty wewnętrzne DN 25 stosowane są w budynkach użyteczności publicznej, takich jak m.in. szkoły, banki, sklepy, urzędy, internaty, hotele itp. Konstrukcje tego typu są montowane w ciągach dróg komunikacyjnych, w korytarzach, przejściach, przy wejściach i wyjściach ewakuacyjnych.
• Hydranty wewnętrzne DN 52 stosowane są przede wszystkim w halach magazynowych oraz zakładach produkcyjnych.

W przepisach wskazano m.in., że hydranty wewnętrzne muszą być rozmieszczone w taki sposób, aby zasięg węża obejmował całe piętro budynku. Oznacza to, że podczas akcji gaśniczej nie powinno być problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięciem ognia strumieniem wody.

Obowiązek stosowania hydrantów wewnętrznych dotyczy między innymi budynków oraz części budynków, stanowiących odrębne strefy pożarowe, należących do kategorii ZL I (zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się) oraz ZL II (przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się).

Wymagania dotyczące wydajności i ciśnienia

Aby hydranty wewnętrzne działały skutecznie, muszą spełniać określone parametry techniczne:

• Hydranty 25 muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Minimalna wydajność poboru wody wynosi 60 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie większe niż 1,2 MPa.
• Hydranty 33 muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Minimalna wydajność poboru wody wynosi 90 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie większe niż 0,7 MPa.
• Hydranty 52 muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Minimalna wydajność poboru wody wynosi 150 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie powinno przekraczać 0,7 MPa.
• Minimalna wydajność poboru wody dla zaworu 52 wynosi 150 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie powinno przekraczać 0,7 MPa.

Zawory odcinające hydrantów wewnętrznych oraz zawory 52 muszą być umieszczone na wysokości 1,35 ± 0,1 m.

Oznakowanie i certyfikacja

Prawidłowe oznakowanie hydrantów wewnętrznych jest kluczowe dla szybkiego ich zlokalizowania i efektywnego użycia w razie pożaru.

• Hydranty wewnętrzne oznaczane są za pomocą tablic z czerwonym tłem oraz białą obwódką i białym piktogramem przedstawiającym zwinięty wąż przeciwpożarowy. Oznakowanie ppoż powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012 (numer referencyjny F002 w ISO 7010). Warto jednak wiedzieć, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe; tabliczki według "starej normy" nie tracą ważności i nadal można je stosować. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
• W bliskim sąsiedztwie skrzynki hydrantu wewnętrznego powinna zostać również umieszczona czytelna instrukcja użytkowania w sytuacji pożaru.
• Oprócz oznaczenia i instrukcji użycia, wewnątrz budynków publicznych i obiektów budowlanych często stosowane są także szafy z czerwonymi lub przeszklonymi drzwiami, które dodatkowo wizualizują lokalizację sprzętu.
• Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE oraz posiadanie Certyfikatu Stałości Właściwości Użytkowych. Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2.
• Zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.

Przeglądy techniczne i konserwacja

Zgodnie z przepisami ogólnymi Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów:

1. Urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań, potwierdzających ich działania.
2. Urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów.
3. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzone w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku.
4. Węże stanowiące wyposażenie hydrantów wewnętrznych powinny być raz na 5 lat poddawane próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze, zgodnie z Polską Normą dotyczącą konserwacji hydrantów wewnętrznych.

Aby hydrant wewnętrzny działał prawidłowo i był w stanie skutecznie gasić pożar, musi być regularnie kontrolowany i serwisowany. Najważniejszą czynnością konserwacyjną jest sprawdzanie szczelności węży i zaworów oraz regularne sprawdzanie ciśnienia wody w hydrantach, aby upewnić się, że jest ono wystarczające. Odpowiedzialność za przestrzeganie tych wymagań ponosi właściciel lub zarządca obiektu.

Hydranty wewnętrzne a definicja stałego urządzenia gaśniczego - wyjaśnienie wątpliwości

Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do urządzeń gaśniczych stałych, wynika z interpretacji Rozporządzenia MSWiA, w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]”. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w ten konkretny zakres.

Jednakże, zgodnie z nomenklaturą europejską, hydranty wewnętrzne, jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, są stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym np. fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 "Stałe urządzenia gaśnicze", a same normy noszą tytuł "Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne". Ponadto, zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, "Stałe urządzenie gaśnicze" to urządzenia zamontowane na stałe, zawierające środek gaśniczy, połączone ze stałą dyszą i uruchamiane ręcznie lub samoczynnie. Hydranty wewnętrzne bez wątpienia wpisują się w tę definicję. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia.

Warto podkreślić, że nie każdy hydrant wewnętrzny noszący oznakowanie CE zgodnie z normami przedmiotowymi PN-EN 671-1:2012 oraz PN-EN 671-2:2012 może zostać zastosowany w obiekcie jako stałe urządzenie gaśnicze. Wynika to z zapisów wspomnianego rozporządzenia, które dopuszcza do stosowania wyłącznie hydranty określonej wielkości. Należy zauważyć, że właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.

tags: #hydrant #wewnetrzny #chowany