Sieć wodociągowa przeciwpożarowa stanowi jeden z podstawowych elementów chroniących przed skutkami pożarów. Zapewnia ona szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i czasie. Jednymi z najbardziej charakterystycznych elementów tej sieci są hydranty zewnętrzne. Wyróżniamy hydranty podziemne, po których często przechodzimy bezwiednie, spacerując ulicami miast, oraz hydranty nadziemne - zazwyczaj czerwone lub czarne urządzenia, nierzadko stanowiące ozdobę ulic i placów.
Hydranty zewnętrzne to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych. Są one wykorzystywane do pobierania wody do celów gaśniczych i zaopatrywania w wodę samochodów straży pożarnej podczas gaszenia pożarów.
Podstawa Prawna i Wymagania Techniczne
W Polsce kwestię wymagań dotyczących hydrantów zewnętrznych regulują dwa kluczowe akty prawne:
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
Rozporządzenie z 2009 r. jest kluczowym dokumentem, określającym szczegółowe wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych. Znajdziemy w nim regulacje dotyczące średnic nominalnych sieci przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, wytyczne dotyczące średnic nominalnych samych hydrantów zewnętrznych, jak i dokładne regulacje co do ich lokalizacji i oznaczania - w zależności od charakterystyki obszaru lub obiektu, w którym będą zainstalowane. Przepisy te stanowią uszczegółowienie regulacji zawartych w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Dokumentacja Techniczna Hydrantów Zewnętrznych
Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:
- aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
- atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
- świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.
Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.
Kiedy i Gdzie Wymagane Są Hydranty Zewnętrzne?
Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Zewnętrzne zaopatrzenie w wodę przeciwpożarową, umożliwiające gaszenie pożaru (w postaci hydrantu zewnętrznego podziemnego lub nadziemnego), musi być zapewnione w następujących obszarach i obiektach:
- W jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
- W położonych w ich granicach budynkach użyteczności publicznej i budynkach zamieszkania zbiorowego.
- W obiektach produkcyjnych i magazynowych, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m². Wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia.
- Na każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy również obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m². Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Sieci wodociągowe stanowiące źródło wody do celów przeciwpożarowych powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymaganą wydajność i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Przepisy wskazują, że przeciwpożarowe sieci wodociągowe powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest jednak budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę rozgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne występują w dwóch głównych postaciach: nadziemnej i podziemnej, a ich konstrukcja i wygląd są dostosowane do specyfiki lokalizacji i zastosowania.
Hydrant Zewnętrzny Nadziemny
Hydrant zewnętrzny nadziemny to kolumna, obustronnie zakończona nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony (rzadziej czarny lub szary), co wyróżnia go z otoczenia. Typowy hydrant nadziemny składa się z zamkniętego zaworu hydrantowego, działającego jako portal pomiędzy siecią podziemną a wężami pożarniczymi. Woda wydostaje się z hydrantu po usunięciu osłony zaworu przy pomocy specjalnego klucza. Następnie należy podłączyć wąż strażacki do nasady hydrantu nadziemnego przy użyciu klucza do hydrantu. Po podłączeniu węża pożarniczego do zaworu woda jest pobierana i można regulować jej ciśnienie przez zawór.
Zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi hydrantów zewnętrznych (PN-EN 14384:2009), zaleca się - w miarę możliwości - instalowanie hydrantów zewnętrznych nadziemnych. Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, a do skorzystania z nich nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody. Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80 (wydajność 5 dm³/s na sieciach, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia). Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.
Hydrant Zewnętrzny Podziemny
Hydrant podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce dostępu do niego przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Aby skorzystać z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza, który znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej. Hydranty podziemne nie są wyposażone w przyłącza strażackie, dlatego podczas akcji gaśniczej w pierwszej kolejności należy podłączyć do niego stojak hydrantowy i odkręcić zawór przy pomocy klucza.
Zgodnie z normą PN-EN 14339, stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym lub pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Możliwe jest instalowanie hydrantów podziemnych DN 80 w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, w których wymagana ilość wody do celów przeciwpożarowych jest odpowiednio mniejsza.
Parametry Hydrantów
Najczęściej stosowane hydranty zewnętrzne to te o średnicach 80 mm (DN80) i 100 mm (DN100). Bardzo rzadko spotykany jest hydrant zewnętrzny występujący jedynie jako hydrant nadziemny - o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Spotkać można hydrant PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i podziemne. Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci.
Lokalizacja i Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych
Prawidłowa lokalizacja i widoczne oznakowanie hydrantów są kluczowe dla efektywności działań ratowniczych, ponieważ szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i szybkie ugaszenie pożaru. Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami, dlatego w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie podpięcie pod stałe źródło zasilania.
Lokalizacja
Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach, zarówno od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r. należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich powinien być umieszczony w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).
Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy.
Oznakowanie
Oznakowanie hydrantów powinno być zgodne z Polskimi Normami - każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same, niezależnie od miejscowości. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą „Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe”, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle.
Oznakowanie Hydrantu Podziemnego
Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera „H” - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.
Oznakowanie Hydrantu Nadziemnego
Hydrant zewnętrzny nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrantu na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrantu zewnętrznego nadziemnego znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku. Takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu - można dojrzeć go z dużej odległości, co pomocne jest podczas planowania ustawienia wozu strażackiego, w terenach zielonych, gdzie roślinność często przesłaniać może sam hydrant, czyniąc go niezauważalnym, czy przy hydrantach położonych w zagłębieniach terenu. Znak hydrantu zewnętrznego nadziemnego to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą „H” w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.
Należy pamiętać, że do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, dla których obowiązuje norma PN-EN ISO 7010, różniące się od tych dla hydrantów zewnętrznych.
Nowoczesne Rozwiązania: Aplikacja e-hydranty.pl
W dzisiejszych czasach kluczowym elementem podczas działań gaśniczych jest sprawne zaopatrzenie wodne. Szybkie zlokalizowanie hydrantu czy też zbiornika wodnego niejednokrotnie decyduje o skuteczności gaszenia pożarów. Rozwój technologii przyczynił się do powstania narzędzi ułatwiających zarządzanie i lokalizację hydrantów. Przykładem jest aplikacja e-hydranty.pl.
Aplikacja e-hydranty.pl to świetne narzędzie w rękach każdego strażaka. Korzystając z jakiegokolwiek mobilnego urządzenia, można bardzo szybko i precyzyjnie zlokalizować hydrant w najbliższej okolicy. Dodatkowym atutem aplikacji jest jej prostota w obsłudze. Jak podkreśla Radosław Szeinig, Kierownik Działu Marketingu Technicznego Fabryki Armatury Hawle Sp. z o.o., „Aplikacja e-hydranty.pl to bardzo ciekawe narzędzie, które może spełniać bardzo istotną rolę w zarządzaniu sieciami zewnętrznymi i systemem ppoż. Dzięki możliwości precyzyjnej lokalizacji istniejących hydrantów Straż Pożarna ma ułatwione zadanie podczas akcji gaśniczych, gdzie każda chwila jest kluczowa. Dodatkowo system może również ułatwić nadzorowanie sieci pod kątem zainstalowanych przy hydrantach zasuw oraz zaplanowanie prac serwisowych i przeglądów.”
Przykładem zastosowania jest gmina Kościan, gdzie na 160 km sieci wodociągowej zainstalowano ponad 700 hydrantów. Przygotowana aplikacja e-hydranty.pl przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa mieszkańców poprzez możliwość szybkiego zlokalizowania najbliższego hydrantu. W sytuacjach kryzysowych, kiedy stres przeszkadza w podejmowaniu szybkich i trafnych decyzji, liczy się każda minuta.
Jak działają hydranty?
Pamiętaj, że niniejszy artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku konkretnych projektów lub wątpliwości interpretacyjnych zawsze zaleca się konsultację z wykwalifikowanym specjalistą ds. ochrony przeciwpożarowej lub rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
tags: #hydrant #zewnetrzny #po #angielsku