Gmina Szczebrzeszyn jest terenem, na którym działalność Ochotniczych Straży Pożarnych ma długą i bogatą tradycję. Jednostki te odgrywają kluczową rolę nie tylko w systemie ratowniczo-gaśniczym, ale także w życiu społecznym i kulturalnym lokalnych społeczności. Ich praca, oparta na zaangażowaniu druhów i pielęgnowaniu strażackich tradycji, jest wyrazem głębokiej troski o bezpieczeństwo i dobro wspólne.
Podsumowanie działalności i plany na przyszłość
W dniu 03 października 2021 roku w Kawęczynie odbył się XII Zjazd Oddziału Miejsko-Gminnego Związku OSP RP. W wydarzeniu uczestniczyli delegaci oraz przedstawiciele z poszczególnych jednostek OSP z terenu Miasta i Gminy Szczebrzeszyn, a także zaproszeni goście, w tym Druh Sławomir Bartnik - Wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Zamościu, oraz mł. bryg. Marcin Lipiec - Dowódca JRG w Szczebrzeszynie. Podczas zjazdu dokonano podsumowania pięcioletniej działalności Zarządu Oddziału Miejsko-Gminnego Związku OSP RP oraz wytyczono kierunki pracy na najbliższą kadencję.
Burmistrz Rafał Kowalik podkreślał, że miejscowa Ochotnicza Straż Pożarna jest jedną z najstarszych jednostek w regionie, a jednocześnie może poszczycić się młodym wiekiem członków. „Jako druhowie, jesteśmy dumni z naszych osiągnięć i aktywności. Nie tylko działamy na rzecz bezpieczeństwa, ale również angażujemy się w życie społeczne miasta i gminy Szczebrzeszyn. Nasze działania to wsparcie lokalnych inicjatyw, organizacja wydarzeń i nieustanne dbanie o pielęgnowanie strażackich tradycji. Wierzymy, że łączenie wieloletniego dziedzictwa z młodzieńczą energią to klucz do sukcesu!” - przekazał burmistrz Szczebrzeszyna.
Historia i działalność OSP Szczebrzeszyn
Początki i rozwój jednostki
Jednostka OSP Szczebrzeszyn, mająca swoją siedzibę w mieście, powstała w 1905 roku. Początkowo podzielona na trzy oddziały - ratowniczy, toporników i wodny - liczyła wówczas 30 członków i była, jak na tamte czasy, dobrze wyposażona. Posiadała dwie sikawki ręczne, cztery beczkowozy konne, toporki, bosaki oraz drabiny.
Rok 1932 okazał się przełomowy, gdy do szczebrzeszyńskich strażaków trafił pierwszy samochód ze zbiornikiem na wodę o pojemności 900 litrów. Był to moment, w którym druhowie po raz pierwszy pojechali do akcji nie furmankami, lecz samochodem bojowym, co przyczyniło się do szybszych i skuteczniejszych interwencji w walce z pożarami.
Czasy wojny i powojennej odbudowy
Okres II wojny światowej (od 1939 roku) był dla miejscowej straży bardzo ciężki. Posiadany sprzęt wraz z samochodem ukryto w budynku przyklasztornym. Niestety, po wybuchu pocisku artyleryjskiego budynek został zniszczony, a sprzęt zagrabiony przez wojska radzieckie.
Działalność straży została przyhamowana w latach 1949-1950 i ponownie zorganizowana w 1956 roku, kiedy to liczyła 20 członków. W tym samym roku do druhów trafił samochód Star 20 oraz zostały zakupione nowe mundury.
Budowa nowej remizy
Stara remiza, służąca strażakom od 1908 roku, w 1963 roku zaczęła chylić się ku upadkowi. Druhowie podjęli wówczas decyzję o budowie nowego gmachu. Budowa ruszyła w 1976 roku, a remiza, choć nieoficjalnie, już w 1980 roku stała się zapleczem dla działalności operacyjno-bojowej. Przed nią wzniesiono również wieżę ćwiczebną.
Uroczyste otwarcie budynku strażnicy nastąpiło 8 września 1993 roku, po wielu latach budowy i prac wykończeniowych. Praca ZSPJRG na bazie OSP stała się możliwa dzięki ogromnemu zaangażowaniu druha komendanta Stanisława Kwiecińskiego wraz z małżonką Alicją oraz referenta d.s. p.poż. Henryka Mateja.
Współczesna działalność i wyzwania
Obecnie jednostka OSP Szczebrzeszyn zrzesza 30 bardzo młodych ludzi. Skarbnik dh Aneta Kowalczyk z dumą mówi: „Dziś nasza jednostka, z tak bogatą historią, to pamiątka i szacunek dla poprzedników za włożony wkład i serce. Jesteśmy jedną z jedenastu jednostek na terenie gminy Szczebrzeszyn.”
Druhowie uczestniczą we wszystkich świętach państwowych i kościelnych, a także regularnie podnoszą swoje umiejętności podczas szkoleń, aby móc w pełni profesjonalnie udzielać pomocy. Jednostka nie posiada samochodu gaśniczego i nie stanowi stricte jednostki wyjazdowej, jednak strażacy starają się wspomagać osobowo wszelkie akcje ratowniczo-gaśnicze innych brygad. W 2023 roku, po przeszło 30 latach, jednostka po raz pierwszy wyjechała do akcji usuwania skutków klęski żywiołowej. Od 2018 roku dysponują samochodem typu bus Renault Trafic.
OSP Szczebrzeszyn dużą uwagę poświęca również dbaniu o bezpieczeństwo wśród dzieci i młodzieży, organizując tzw. Dni Otwarte. W ich trakcie strażacy opowiadają o swojej działalności, prowadzą pogadanki i pokazy pierwszej pomocy. Druhowie są także obecni podczas miejscowych wydarzeń, gdzie dbają o porządek i bezpieczeństwo uczestników. Biorą udział w zbiórkach żywności dla osób potrzebujących, usuwają skutki anomalii pogodowych oraz czynnie angażują się w różne akcje pomocowe, np. dla Ukrainy czy powodzian.
Naczelnik jednostki Arkadiusz Godzisz marzy o założeniu Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej, choć słabe zainteresowanie wśród młodzieży przesuwa te plany na przyszłość. „Myślę, że dzięki temu, że jesteśmy widoczni, wzbudzamy zainteresowanie wśród młodego społeczeństwa, które zacznie wstępować w nasze szeregi” - kontynuuje pani Aneta. Ważnym atutem jednostki jest fakt, że wśród strażaków są funkcjonariusze PSP, co umożliwia poznawanie wszelkich nowości i ciekawostek z dziedziny pożarnictwa.
OSP Wielącza w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym
Włączenie do KSRG i wyposażenie
Z dniem 1 maja 2022 roku, decyzją Komendanta Głównego PSP Nr III/167 KSRG, Ochotnicza Straż Pożarna w Wielączy została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Mł. bryg. Marcin Lipiec uzasadnił tę decyzję, wskazując na usytuowanie OSP Wielącza przy drodze krajowej, spełnienie wymogów formalnych i sprzętowych oraz duże zaangażowanie druhów. OSP Wielącza jest jednostką bardzo aktywną, często wyjeżdżającą do działań ratowniczo-gaśniczych oraz podejmującą działania z zakresu profilaktyki.
Druhowie z OSP Wielącza dysponują nowym średnim samochodem ratowniczo-gaśniczym GBA 3/16/4 Man, którego zakup w 2020 roku został częściowo dofinansowany. W uroczystości przekazania samochodu wzięli udział liczni goście, w tym Sławomir Zawiślak - poseł na Sejm, st. bryg. Zenon Pisiewicz - naczelnik Wydziału Operacyjnego Komendy Wojewódzkiej PSP w Lublinie, oraz druh Stanisław Grześko - starosta zamojski i prezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP.
Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Źrebcach
Początki i działalność kulturalna
Ochotnicza Straż Pożarna w Źrebcach powstała w 1926 roku z inicjatywy mieszkańców wsi oraz proboszcza parafii Świętego Mikołaja w Szczebrzeszynie, ks. Andrzeja Wadowskiego, i kierownika miejscowej szkoły, Kazimierza Smutka. Zebranie organizacyjne odbyło się w mieszkaniu Ewy Pietrzniak, gdzie Kazimierz Smutek zapoznał zebraną młodzież ze statutem OSP, a Andrzej Pietrzniak zapisywał ochotników. Prace organizacyjne prowadzili Jan Bartnik s. Jacentego i Marcin Bartnik s. Pierwszymi strażakami byli: Kruk Michał, Bartnik Ludwik, Bartnik Jan s. Wojciecha, Wypych Jan, Bartnik Wincenty s. Krzysztofa, Bartnik Jakub, Hanaka Piotr, Mazur Antoni, Bartnik Andrzej, Bartnik Michał s. Tomasza oraz z Kolonii Sułów Ćwik Jan i Bulak Józef.
W 1928 roku OSP zbudowała własne pomieszczenie przeznaczone na remizę strażacką, która pełniła różnorodne funkcje. Była miejscem zbiórek strażackich, zebrań i zabaw wiejskich, a także święceń pokarmów wielkanocnych. W czasie uroczystości religijnych odprawiały się tam nabożeństwa, np. z racji poświęcenia pól. Po drugiej wojnie światowej straż odstąpiła lokal z przeznaczeniem na salę lekcyjną dla miejscowej szkoły.
Strażacy z Źrebiec inicjowali również przedsięwzięcia kulturalne i rozrywkowe. Zorganizowali zespół, który przedstawiał sztuki teatralne. Animatorami działalności teatralnej w ramach OSP byli początkowo miejscowi nauczyciele, a później Andrzej Pietrzniak i jego brat Feliks, którzy rozpisywali role i przeprowadzali próby sceniczne. Zespół strażacki wystawiał utwory sceniczne nie tylko w Źrebcach, ale i w okolicznych miejscowościach. W 1965 roku, z inicjatywy dh. Feliksa Pietrzniaka z miejscowej OSP oraz Henryka Mazurka s. Józefa, powstało kółko teatralne, do którego należała miejscowa młodzież zrzeszona w ZMW i OSP. Opracowano i wystawiono dwie sztuki: „Grube Ryby” Michała Bałuckiego i „Komornik Swatem”. W ten sposób rozwijano kulturę i zarabiano fundusze na zakup sprzętu i remont pomieszczeń OSP.
Sprzęt i interwencje
Z chwilą rozpoczęcia działalności strażackiej zakupiono ręczną sikawkę dwucylindrową, która czerpała wodę z beczkowozu. W 1933 roku spłonęła cała wieś Źrebce, a powodem było suszenie lnu w piecu chlebowym, co doprowadziło do pożaru domu gospodyni, sąsiednich budynków, a następnie całej wsi.
Okupacja i reaktywacja
W 1939 roku wybrano nowy zarząd, jednak w raporcie odnotowano, że „straż nieczynna” z powodu wysiedlenia wsi podczas okupacji niemieckiej. W 1948 roku reaktywowano OSP i zrekonstruowano nowy zarząd. Prezesem został wybrany Marcin Bartnik s. Tomasza, naczelnikiem Józef Hanaka s. Wojciecha, skarbnikiem Edward Chwiejczak, a sekretarzem Jan Hanaka s.
W 1954 roku OSP otrzymała motopompę PO-3 z Powiatowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Zamościu.
Rozwój i zmiany w zarządzie
Rok 1956 przyniósł zmiany w zarządzie. W 1960 roku dokonano kolejnej zmiany w składzie zarządu OSP Źrebce. Piotr Bartnik s. W 1962 roku jednostka była bardzo dobrze zorganizowana, posiadała własną remizę, motopompę, średnią ilość węży tłocznych i była przygotowana do walki z pożarami. W 1963 roku jednostka liczyła 20 strażaków.
Zdjęcie z lat 70. XX wieku przedstawia drużynę OSP Źrebce w składzie (stoją od lewej): Bielecki Józef, Poździk Jan, Pietrykowski Józef, Sikora Sławomir, Bartnik Wiesław s. W 1976 roku z inicjatywy członków OSP rozbudowano remizę strażacką. W 1982 roku OSP w Źrebcach z funduszy własnych zakupiła samochód marki „Nysa”, który służył do transportu sprzętu gaśniczego i przewozu strażaków. Rok 1984 przyniósł kolejne zmiany w zarządzie. W 1985 roku jednostka liczyła 27 strażaków. W jej skład wchodzili m.in.: Czesław Mazurek, Tomasz Bartnik, Dariusz Mazur, Józef Buśko, Ryszard Hanaka, Piotr Mazurek, Feliks Bartnik, Andrzej Bartnik, Bronisław Hanaka, Piotr Bartnik s. Jana, Józef Pietrykowski, Jan Poździk, Feliks Czop, Józef Hanaka, Zbigniew Bartnik, Marian Bryk, Mieczysław Kiecana, Lucjan Kapica, Ryszard Głąb, Marian Głąb, Tadeusz Romanowski, Robert Bryk, Rafał Bryk, Zbigniew Mazur, Henryk Murawiec, Bolesław Pietrykowski, Sławomir Sikora, Józef Bartnik, Ryszard Wawryk, Henryk Czop, Grzegorz Czop, Piotr Czop, Łukasz Futyma, Karol Mazur, Tadeusz Bulak z Kol. Sułów.
W 2000 roku przyjęto nowych członków. Prezesem został wybrany Czesław Mazurek, wiceprezesem i naczelnikiem Tomasz Bartnik, zastępcą naczelnika Lucjan Kapica, sekretarzem Ryszard Głąb, skarbnikiem Józef Buśko, gospodarzem Zbigniew Mazur, a członkiem zarządu Ryszard Hanaka. Na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym w 2006 roku skład zarządu nie uległ zmianom, jedynie zaszły zmiany w komisji rewizyjnej.
W dniu 17.01.2016r. skład Zarządu również nie zmienił się. W dniu 21.05.2016r. odbył się XI Zjazd Zarządu Gminnego Związku OSP RP w Sułowie na którym wybrano nowe władze Zarządu Gminnego.
Działalność społeczna i jubileusze
W 1966 roku z inicjatywy Zarządu OSP i przy udziale młodzieży zrzeszonej w ZMW, pod kierunkiem Henryka Mazurka s. Józefa, zorganizowano pierwsze powojenne (a być może pierwsze w ogóle) Gminne Dożynki w miejscowości Źrebce. W organizację dożynek zaangażowani byli wszyscy strażacy, a młodzież ćwiczyła się do występów w części artystycznej.
W 1996 roku jednostka obchodziła swoje 70-te urodziny. W 2000 roku jednostka w czynie społecznym zaangażowała się w budowę drogi do Kolonii Sułów oraz w kierunku „Na Góry”. Na budowę tego odcinka OSP przekazała ze środków własnych 4.000 zł. Zakup cementu sfinansował mieszkaniec Źrebiec Zbigniew Bartnik s. Tadeusza (wartość 20.000 zł).
W 2001 roku nastąpiło przekazanie sztandaru przy okazji jubileuszu 75-lecia jednostki.
W dniu 30 sierpnia 2015 roku, z inicjatywy Źrebieckiej społeczności i przy udziale władz Gminy Sułów, odbyły się gminne dożynki w Źrebcach. Strażacy, na czele z nowym Zarządem OSP, wykazali się dużą inicjatywą w organizacji tej uroczystości, wraz z radą sołecką przygotowując teren i całe zaplecze.
W dniu 17 lipca 2016 roku odbyła się uroczystość jubileuszowa, którą rozpoczęto mszą świętą polową w intencji strażaków i ich rodzin, odprawioną przez proboszcza parafii Deszkowice Pierwsze ks. Bolesława Michalskiego. Podczas mszy św. został poświęcony obraz św. Floriana, ufundowany dla Jubilatów. Wójt Gminy Sułów Leon Bulak powitał licznie przybyłych gości, wśród których byli m.in.: Sławomir Zawiślak - poseł na Sejm RP, Marian Starownik - Prezes ZOW ZOSP RP w Lublinie, Kazimierz Mielnicki - Prezes ZOP ZOSP RP w Zamościu, Tadeusz Szyszko - Dyr. Zarządu Wykonawczego OW ZOSP RP woj. lubelskiego, st. kpt. Marcin Lipiec - dowódca JRG w Szczebrzeszynie, oraz władze samorządowe gminy Sułów. W trakcie uroczystości OSP Źrebce została odznaczona Złotym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa. Dla byłego Prezesa OSP Źrebce Czesława Mazurka Zarząd Województwa Lubelskiego przyznał Dyplom Uznania za szczególny wkład w rozwój Gminy. Srebrny Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa otrzymali: Robert Bryk i Rafał Bryk. Brązowy Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa otrzymali: Piotr Bartnik s. Henryka, Kamil Głąb, Henryk Bartnik s. Uroczystość zakończono smaczną grochówką oraz koncertem orkiestry dętej, a żony strażaków zadbały o przygotowanie poczęstunku dla gości.
Walka z żywiołem i współczesne wyposażenie
Rok 2010 to pasmo walki z żywiołem podtopień. Jednostka angażowała się w pomoc w gminie Wilkowo. Podczas powodzi, 7 czerwca, druhowie uczestniczyli w akcji pomocy mieszkańcom zalanych terenów, usuwaniu skutków powodzi oraz ratowaniu pozostawionego mienia i inwentarza żywego. Do akcji wyjechali: Tomasz Bartnik, Mirosław Poździk, Zbigniew Mazur, Paweł Kowalski, Piotr Bartnik, Marek Braszko i Robert Bryk. Członkowie OSP Źrebce w tym okresie to: Czesław Mazurek, Józef Buśko, Sławomir Sikora, Tadeusz Romanowski, Feliks Czop, Józef Pietrykowski, Mieczysław Kiecana, Lucjan Kapica, Kamil Głąb, Łukasz Głąb, Ryszard Hanaka, Paweł Bartnik, Ryszard Wawryk, Zbigniew Mazur, Tomasz Bartnik, Marian Kłus, Daniel Jachymek, Kamil Mazur, Mirosław Poździk, Edmund Ruszczak, Marian Głąb, Zbigniew Bartnik, Henryk Murawiec, Piotr Bartnik, Robert Bryk, Leopold Mazur, Damian Mazur, Ryszard Głąb, Rafał Bryk, Marian Bryk, Bolesław Pietrykowski, Dariusz Bartnik, Feliks Bartnik, Grzegorz Bartnik, Andrzej Braszko, Marek Braszko, Andrzej Bartnik, Tadeusz Bulak z Kol. Sułów.
W 2013 roku został zakupiony samochód strażacki marki Volvo, niezbędny przy wyjazdach do gaszenia pożarów lub innych zdarzeń losowych. W dniu walnego zebrania liczba członków OSP liczyła 35, w tym 9 jako honorowych. W okresie sprawozdawczym zginął tragicznie dh Tadeusz Romanowski, oraz zmarł Bartnik Feliks s.
W dniu 15.05.2016r. w miejscowości Nielisz odbyły się międzygminne zawody sportowo-pożarnicze gmin Nielisz i Sułów. W zawodach tych brała udział drużyna OSP Źrebce w składzie: Tomasz Bartnik, Mateusz Bartnik, Grzegorz Bartnik, Maciej Bartnik, Damian Mazur, Kamil Mazur, Łukasz Głąb, Pudelski Marek i Ryszard Wawryk.
Pamięć o zmarłych strażakach
Na zdjęciu z 1964 roku Źrebieccy strażacy i z okolicznych miejscowości zgromadzeni są przy trumnie zmarłego nagle 27.10.1964r. członka miejscowej OSP Edwarda Chwiejczaka. Klęczą od lewej: Mazurek Eugeniusz s. Józefa, Pietrykowski Józef, Nn, Hanaka Bronisław, Bielecki Józef, Bartnik Andrzej s. Jana tzw. Jasinów, Poździk Jan, Czop Feliks, Lipiec Eugeniusz. Inne zdjęcia przedstawiają pogrzeby Bartnik Stanisława s. Jana, zwanego „Jasinowego” oraz Bartnik Józefa s. Jana, zwanego „Jackowego Jaśka”, gromadzące liczne grono strażaków.
Odsłonięcie pomnika nastąpiło w 1967 roku w obecności Przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie Pawła Dąbka, I Sekretarza KW PZPR Władysława Kozdry, Przewodniczącego Powiatowej Rady Narodowej w Zamościu Władysława Kowala, I Sekretarza KP PZPR w Zamościu Józefa Staromłyńskiego oraz wielu rzesz miejscowej społeczności. Podczas tej uroczystości Przewodniczący WRN obiecał mieszkańcom Źrebiec, że dołoży wszelkich starań, aby jak najszybciej zaświeciła się żarówka w tej jeszcze nie zelektryfikowanej wsi.
W dniu 6 listopada 2016 roku na cmentarzu parafialnym w Tworyczowie odsłonięto pomnik poświęcony zmarłym strażakom z terenu Gminy Sułów. Uroczystości odsłonięcia dokonał Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP Kazimierz Mielnicki przy udziale płk. poż. Mieczysława Skiby, pocztów sztandarowych poszczególnych jednostek OSP, władz Gminy, oraz wielu wiernych.
Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze w Szczebrzeszynie
W niedzielę 6 lipca 2025 roku na Stadionie Miejskim w Szczebrzeszynie odbyły się Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze organizowane dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych powiatu zamojskiego. Rywalizacja była zacięta, emocji nie brakowało, a duch walki fair play towarzyszył wszystkim zawodnikom - zarówno młodzieży, jak i doświadczonym druhom.
W rywalizacji o tytuł Mistrza Powiatu Zamojskiego wzięły udział 32 drużyny grupy A (mężczyźni) oraz 10 drużyn grupy C (kobiety). Uczestnicy startowali w dwóch konkurencjach: biegu sztafetowym 7 x 50m z przeszkodami oraz pożarniczym ćwiczeniu bojowym, polegającym na obróceniu tarczy i strąceniu pachołków za pomocą strumienia wody. Wszystkie drużyny wykazały się wielkim zaangażowaniem i determinacją w walce, wkładając wiele wysiłku i pracy w przygotowanie się do zawodów.