Oznakowanie i rodzaje węży pożarniczych

Węże pożarnicze to podstawowy element wyposażenia każdego strażaka, niezbędny do skutecznego gaszenia pożarów. Choć powszechnie znane, występują w wielu odmianach, różniących się wielkością, materiałem wykonania oraz przeznaczeniem, co z kolei przekłada się na ich specyficzne zastosowanie i sposób oznakowania.

Zasada działania węża strażackiego jest bardzo prosta. Wykorzystuje on moc wody do gaszenia ognia; woda jest wtłaczana do węża przez pompę i odprowadzana przez dyszę pod wysokim ciśnieniem. Siła strumienia wody rozbija strukturę ognia i gasi go. Aby wąż strażacki działał skutecznie, musi być prawidłowo podłączony do źródła wody, np. hydrantu lub pompy wodnej.

Konstrukcja i materiały węży pożarniczych

Wąż strażacki składa się z jednej lub więcej warstw tkaniny impregnowanej gumą lub PVC. Warstwa zewnętrzna jest projektowana tak, aby była odporna na ścieranie i działanie promieni UV. Warstwa wewnętrzna to wykładzina kompatybilna z transportowaną zawartością, którą może być woda, piana lub inny środek gaśniczy.

W przeszłości bawełna była najpopularniejszym naturalnym włóknem używanym w wężach strażackich. Obecnie większość nowoczesnych węży wykorzystuje włókna syntetyczne, takie jak włókno poliestrowe lub nylonowe, które zapewniają dodatkową wytrzymałość i lepszą odporność na ścieranie. Powłoki i wykładziny często obejmują kauczuki syntetyczne, np. butadien styrenowy, etylenowo-propylenowy, chloropren, poliuretan i butadien nitrylowy.

Taśma wężowa, z której wykonuje się węże, powinna być równomierna na całej długości, bez zgrubień i zanieczyszczeń, które mogłyby negatywnie wpłynąć na przyczepność wykładziny i szczelność węża. Powierzchnia musi być czysta, bez wrobionych ciał obcych i starannie oczyszczona z końcówek nitek.

Klasyfikacja węży ze względu na konstrukcję

• Węże wykładzinowe - posiadają ścianki (oploty) z przędzy naturalnej lub sztucznej (lub ich mieszaniny), wyłożone od wewnątrz gumą lub innym tworzywem plastycznym dla zapewnienia szczelności i zmniejszenia oporów przepływu.
• Węże wykładzinowe z okładziną - to węże ze ściankami tkanymi z przędzy naturalnej lub sztucznej nasiąkliwej, z wykładziną gumową lub z innego tworzywa plastycznego. Dodatkowo na zewnątrz pokryte są okładziną gumową lub inną substancją plastyczną.
• Węże parciane - charakteryzują się ściankami tkanymi z przędzy naturalnej, nasiąkliwej, która po spęcznieniu pod działaniem cieczy zapewnia ich szczelność.

Rodzaje i parametry węży pożarniczych

Węże pożarnicze dzielimy na dwa podstawowe typy, w zależności od ich zastosowania:

• Pożarnicze węże tłoczne - służą do tłoczenia wody, a także wodnych roztworów środka pianotwórczego od źródła ich czerpania do miejsca pożaru. Zwykłe ciśnienie robocze węża pożarniczego może wynosić od 8 do 20 barów. Najczęściej występują w długościach 15 m i 20 m.
• Pożarnicze węże ssawne - mają wbudowany oplot druciany, który zapobiega spłaszczeniu podczas zasysania wody z otwartego zbiornika. Można nimi podawać zarówno wodę, jak i środek pianotwórczy. Węże ssawne W-25 i W-52 mają zazwyczaj 1 m długości.

Węże pożarnicze produkowane są w różnych średnicach. Najczęściej spotykane rozmiary węży tłocznych to 25 mm (1″), 38 mm (1.5″), 50 mm (2″), 65 mm (2.5″), 80 mm (3″) i 100 mm (4″). Dla węży ssawnych rozróżnia się średnice wewnętrzne: 52 mm, 75 mm, 110 mm, 125 mm i 150 mm.

Klasyfikacja pożarów a węże

Węże pożarnicze są również klasyfikowane ze względu na rodzaj pożarów, do których gaszenia są przeznaczone:

• Klasa A: Służy do gaszenia pożarów zwykłych materiałów palnych, takich jak drewno, papier czy tkanina. Są to węże bardziej powszechne ze względu na ich wszechstronność.
• Klasa B: Przeznaczona do gaszenia pożarów cieczy łatwopalnych, np. benzyny lub oleju.

Wymagania i normy prawne

Wymagania techniczno-użytkowe dla węży pożarniczych w Polsce są określone w załączniku nr 2 do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania. Dodatkowo, węże ssawne powinny spełniać wymagania normy PN-EN 14540.

Zgodnie z tym rozporządzeniem wyróżnia się następujące rodzaje węży:

• pożarnicze węże tłoczone do hydrantów (o średnicy wewnętrznej 25 i 52 mm),
• pożarnicze węże tłoczone do pomp pożarniczych (o średnicy wewnętrznej 25, 42, 52, 75, 110 mm),
• pożarnicze węże ssawne (o średnicy wewnętrznej 52, 75, 110, 125, 150 mm).

System oznakowania węży pożarniczych

Wszystkie węże pożarnicze muszą posiadać odpowiednie oznakowania, które zapewniają ich szybką i jednoznaczną identyfikację. Oznakowania te są wykonywane farbą w kolorze kontrastującym na osnowie węża.

Oznakowanie węży tłocznych

Na wężach tłocznych znajdują się następujące informacje:

• Długość odcinka.
• Typ węża:
  • Litera „W” połączona z cyfrą określającą średnicę w milimetrach (np. W 52, W 75, W 110) znajduje się na wężach do autopomp i motopomp.
  • Litera „H” oznacza węże hydrantowe.
• Rodzaj użytego materiału.
• Rodzaj łącznika:
  • Litery „ŁA” nanoszone są w przypadku łączników ze stopów aluminiowych.
  • Litery „ŁM” wskazują na łączniki ze stopów miedzi (mosiężnych).
  • Litera „B” oznacza wąż bez łączników.
• Zastosowanie.
• Numer Polskiej Normy, według której wąż został wyprodukowany (np. PN-EN 14540).
• Nazwa wytwórcy oraz rok produkcji.

Oznakowanie węży ssawnych

Na wężach ssawnych, podobnie jak na tłocznych, umieszczane są dane dotyczące wytwórcy i roku produkcji, a także szczegóły dotyczące materiału, średnicy, długości oraz obecności łączników:

• Materiał wykonania:
  • Litera „A” oznacza gumę.
  • Litera „B” oznacza tworzywo sztuczne.
• Średnica.
• Długość.
• Obecność łączników:
  • Litera „Ł” oznacza obecność łączników.
  • Litera „B” oznacza ich brak.

Praktyczne aspekty znakowania - malowanie łączników i taśmowanie

Oprócz fabrycznych oznaczeń na osnowie, jednostki straży pożarnej często dodatkowo znakują węże, aby ułatwić ich identyfikację w trakcie akcji. Jedną z praktyk jest malowanie łączników.

Malowanie łączników węży pożarniczych, np. farbami w sprayu, daje szybki efekt wizualny, upodabniając je do mosiądzu lub nadając im jaskrawy, fluorescencyjny kolor. Jednakże łączniki są narażone na intensywne użytkowanie, uderzenia, odpryski i szorowanie po różnych powierzchniach (asfalt, beton), co sprawia, że farba szybko schodzi. Z tego względu wielu strażaków uważa takie rozwiązanie za krótkotrwałe i kosztowne.

Alternatywnym rozwiązaniem jest stosowanie szablonów na wężach do naniesienia nazwy jednostki, co jest trwalsze niż malowanie łączników, choć i farba na wężach może się ścierać. Praktyka pokazuje, że użycie zwykłej farby do metalu, w jaskrawym kolorze odróżniającym się od kolorów używanych przez sąsiednie jednostki, może wytrzymać od pół roku do roku, a poprawki są łatwe do wykonania. Szablony do malowania mogą być wykonane z blachy lub zamówione w firmach reklamowych, zajmujących się plandekami lub wycinaniem laserowym ze stali.

Taśmowanie węży

Połączenie węża z łącznikami jest kluczowe dla jego funkcjonalności i trwałości. Wykonuje się je poprzez otaśmowanie końców węża drutem. Liczba sekcji i zwojów drutu zależy od średnicy węża:

• Dla węży o wielkości 110 mm i 25 mm: trzy sekcje drutu, każda po co najmniej 4 zwoje (dla 110 mm) i co najmniej 3 zwoje (dla 25 mm).
• Dla węży o wielkości 75 mm i 52 mm: dwie sekcje drutu, każda po co najmniej 4 zwoje (dla 75 mm) i co najmniej 3 zwoje (dla 52 mm).

Taśmowanie każdego końca węża należy wykonać jednym odcinkiem drutu, nawijając kolejne sekcje w kierunku korony łącznika ze stałym naciągiem. Zwoje drutów w sekcjach powinny ściśle do siebie przylegać. Po wykonaniu ostatniej sekcji taśmowanie należy zabezpieczyć przed rozluźnieniem. Nie dopuszcza się pokrywania tulei łączników i końców węża klejem ani ich wywijania do środka i na zewnątrz podczas taśmowania.

Konserwacja i przechowywanie węży

Długość używania węża strażackiego zależy od jego odpowiedniej konserwacji i przechowywania. Aby służyły przez długi czas, należy dbać o ich stan techniczny, przeprowadzając cykliczne przeglądy i regularne próby wytrzymałościowe. Zgodnie z informacjami producentów, węży nie powinno się przechowywać w miejscach z ciągłym dostępem do promieni słonecznych ani w miejscach narażonych na długotrwałe działanie wysokich temperatur, które mogą uszkodzić materiały.

tags: #jak #znakujecie #weze #osp