Nowa Biała: od osadnictwa paleolitycznego do czasów współczesnych
Osadnictwo w pobliżu Nowej Białej sięga okresu paleolitu, kiedy Jaskinię Obłazową zamieszkiwali neandertalczycy. Podczas badań archeologicznych prowadzonych w latach osiemdziesiątych XX wieku odkryto słynny bumerang wykonany z ciosów mamuta, a także ozdobne amulety, paciorki czy muszlę służącą do celów rytualnych. Naukowcy łączą powyższe znaleziska z tzw. kulturą pawłowską (30 tysięcy lat p.n.e.), rozciągającą się niegdyś od Moraw po Małopolskę.
Dopiero na początku XI wieku Zamagurze włączono w struktury państwa piastowskiego księcia Bolesława Chrobrego. Po jego śmierci w 1025 roku granicę między Polską a Węgrami oparto na paśmie Tatr i rzece Białej. W 1241 roku wojska tatarskie spustoszyły przygraniczny region, niszcząc zabudowania osady Burek leżącej w miejscu dzisiejszej Nowej Białej. Co więcej, doszło wówczas do wielkiej powodzi, po której rzeka zmieniła swój naturalny bieg, tworząc malowniczy przełom przy Kramnicy i Obłazowej.
Rozwój administracyjny i czasy nowożytne
Nową Białą najprawdopodobniej lokowano w połowie XV wieku, po najeździe husytów na Spisz w 1433 roku. Pierwsza wzmianka źródłowa dotycząca miejscowości pochodzi z 1455 roku. Miejscowość wchodziła wówczas w skład tzw. państwa dunajeckiego z centrum administracyjnym na zamku w Niedzicy. W kolejnych wiekach majątek przechodził pod rządy rodzin Zapolyów, Łaskich oraz Horváth-Palocsayów. Od 1597 roku wieś należała do rodziny Stanisithów ze Strażek, którzy zamienili miejscowy kościół parafialny na zbór luterański.W XVII wieku spiska kapituła zainicjowała intensywną rekatolicyzację tych terenów. Apogeum konfliktu religijnego przypadło na rządy dzierżawcy klucza dunajeckiego, Sylwestra Joanelli de Toulano (1670-1684). Jako gorliwy katolik przyczynił się on do odzyskania kilku świątyń, co wywołało niezadowolenie luteranów i ich udział w powstaniu kuruców pod wodzą Emeryka Thökölyego.
W 1699 roku cesarz Leopold I nadał wsi prawo do odbywania cotygodniowych targów oraz trzech jarmarków. Osada liczyła wówczas około 250 osób, lecz w latach 1709-1711 Zamagurze nawiedziła straszna epidemia dżumy, dziesiątkująca tutejszą ludność.
Nowa Biała w XX wieku
Po zakończeniu pierwszej wojny światowej i decyzjach Rady Ambasadorów w 1920 roku, Zamagurze przyłączono do odrodzonego państwa polskiego. Przed nową administracją stało trudne zadanie reorganizacji samorządów i zniesienia reliktów pańszczyzny. We wrześniu 1939 roku wojska słowackie wspierane przez oddziały Wehrmachtu zajęły polski Spisz, a w styczniu 1945 roku region „wyzwoliły” oddziały radzieckie.Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XX wieku to okres intensywnej modernizacji wsi. W 1954 roku oddano do użytku budynek poczty oraz nowy gmach straży pożarnej. W 1962 roku przeprowadzono elektryfikację, a w kolejnych latach wzniesiono szkołę i ośrodek zdrowia. Od 1986 roku w Nowej Białej funkcjonuje niewielkie muzeum etnograficzne zwane Spiską Izbą, w którym zgromadzono lokalne rękodzieło i narzędzia rolnicze.
Modernizacja remizy OSP w Kacwinie
W ramach projektu „Małopolskie remizy” przeprowadzono gruntowny remont budynku Ochotniczej Straży Pożarnej w Kacwinie. Inwestycja, jak informuje Piotr Miśkowicz z Urzędu Gminy Łapsze Niżne, obejmowała:
- Remont kotłowni wraz z montażem nowego pieca centralnego ogrzewania.
- Montaż trzech nowych bram garażowych.
- Wymianę stolarki okiennej.
Całkowity koszt inwestycji wyniósł ponad 147 tys. zł, z czego 35 tys. zł stanowiło dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.
tags:
#kacwin #remiza #sylwester