Hydranty Zewnętrzne: Przepisy, Lokalizacja i Elementy Przyłączeniowe

Hydranty zewnętrzne i wewnętrzne stanowią niezbędny element systemów przeciwpożarowych. Ich prawidłowe usytuowanie, zarówno w przestrzeni otwartej na zewnątrz budynków, jak i wewnątrz obiektów budowlanych, oraz odpowiednie oznakowanie mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi i mienia. Hydranty powinny być dobrze widoczne i łatwo dostępne, aby w razie zagrożenia móc z nich w jak najkrótszym czasie skorzystać, pobierając wodę do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdu straży pożarnej.

Rola i Znaczenie Hydrantów Zewnętrznych

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa to jeden z podstawowych elementów chroniących przed skutkami pożarów. Zapewnia ona szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i w każdym czasie. Jednym z podstawowych, a jednocześnie najbardziej charakterystycznych elementów sieci wodociągowej są hydranty zewnętrzne - podziemne, po których najczęściej bezwiednie przechodzi się, spacerując ulicami miast, oraz hydranty nadziemne, które mogą stanowić element krajobrazu.

Hydranty zewnętrzne pozwalają na bezpieczny pobór wody na potrzeby gaszenia pożaru ze stale nawodnionej sieci wodociągowej. Są one wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami, dlatego w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie ich podpięcie pod stałe źródło zasilania, takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i efektywne ugaszenie pożaru.

Podstawy Prawne i Normatywne

Projektowanie, lokalizacja i odbiór hydrantów zewnętrznych są regulowane Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej, a także przepisami prawa budowlanego. Poniżej przedstawiono najważniejsze dokumenty regulujące te kwestie:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - stanowi, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami techniki, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030) - jest kluczowym aktem prawnym określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719)
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690)
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137)
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063)

Aprobata Techniczna i Polskie Normy

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne, zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, stanowią wyrób budowlany. Oznacza to, że są elementem trwale wbudowanym w obiekt budowlany lub jego część, wpływającym na właściwości użytkowe tego obiektu. Hydranty podlegają ocenie technicznej przeprowadzanej przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP-PIB). Dopuszczone są do zastosowania w obiektach budowlanych po uzyskaniu aprobaty technicznej CNBOP, która potwierdza pozytywną ocenę przydatności danego wyrobu.

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi posiadać niezbędną dokumentację techniczną, w tym:

• aprobatę techniczną (lub Krajową Ocenę Techniczną - KOT),
• atest higieniczny Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
• świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Hydranty zewnętrzne powinny być zgodne z Polskimi Normami, które opisują wymagania i metody badań dotyczące budowy, parametrów użytkowych oraz prawidłowego oznakowania. Do najważniejszych norm należą:

• PN-EN 14384 Hydranty przeciwpożarowe nadziemne
• PN-EN 14339 Hydranty przeciwpożarowe podziemne

Wymagania Dotyczące Przeciwpożarowej Sieci Wodociągowej

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Możliwa jest również budowa odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.

Dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające ich odłączanie od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci.

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne o średnicy nominalnej DN 100 lub DN 150.

Kryteria Instalacji Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej).

Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (wymagana wydajność 10 dm³/s). Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy również obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny, czy nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach, zarówno od budynków, jak i od siebie. Zgodnie z Rozporządzeniem MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów.

Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy.

Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych i Ich Zastosowanie

Hydranty zewnętrzne mogą mieć postać nadziemną lub podziemną. Wszystkie hydranty muszą być podpięte do sieci wodociągowej zapewniającej odpowiednią ilość i ciśnienie wody. Sieć wodociągowa na hydrantach zewnętrznych powinna zapewnić ciśnienie nie mniejsze niż 0,1 MPa oraz wydajność nie mniejszą niż 5 l/s (dla pożaru gaszonego przez okres minimum 2 h).

Hydrant Zewnętrzny Nadziemny

Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwe do zauważenia. Hydrant jest kolumną, obustronnie zakończoną nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony, co wyróżnia go z otoczenia. Co do zasady, zalecanym jest instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (Rozporządzenie wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, a do skorzystania z nich nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody.

Hydrant Zewnętrzny Podziemny

Hydrant podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce, w którym znajduje się do niego dostęp, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą W. Aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym, pieszych lub uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych.

Wydajność Nominalna Hydrantu Zewnętrznego

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.

Kluczowe Elementy Przyłączeniowe Hydrantów Zewnętrznych

W celu prawidłowego i trwałego połączenia hydrantu zewnętrznego z główną siecią wodociągową stosuje się różnorodne elementy przyłączeniowe. Są to zarówno specjalistyczne obejmy, jak i kształtki żeliwne, które zapewniają szczelność i stabilność połączenia.

Nawiertki (Obejmy Siodłowe)

Nawiertki, często nazywane również obejmami siodłowymi, są przeznaczone do montowania na rurach PVC/PE. Składają się z żeliwnej obejmy i posiadają miękkie uszczelnienie klina. Nawiertki mogą być wyposażone w wymienne uszczelnienia trzpienia pod ciśnieniem lub wersje bezwymiennego uszczelnienia (wersja EASY). Pozwalają one na wykonanie odgałęzienia z istniejącej sieci wodociągowej do zasilania hydrantu bez konieczności przerywania głównego przepływu wody, co jest kluczowe dla szybkiej i efektywnej instalacji.

Kolana Stopowe i Kształtki Żeliwne Węzłów Hydrantowych

W węzłach hydrantowych, łączących hydrant z siecią wodociągową, stosuje się różne kształtki żeliwne, w tym kolana stopowe. Kolano stopowe to element, który zmienia kierunek rurociągu, często używany do stabilizacji i usztywnienia połączenia hydrantu z podłożem oraz siecią. Oprócz kolan stopowych, w skład węzłów wchodzą także króćce dwukołnierzowe i inne elementy zapewniające szczelność i trwałość instalacji.

Przykładowe kształtki żeliwne wykorzystywane w węzłach hydrantowych:

Odległość między trzpieniem zasuwy odcinającej hydrant a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m, co zapewnia łatwe otwarcie zasuwy.

Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Skuteczność działań służb pożarniczych zależy od prawidłowego zaprojektowania całego systemu, czyli m.in. właściwego rozmieszczenia i oznaczenia hydrantów. Oznakowanie hydrantów zewnętrznych jest kluczowe dla ich szybkiej lokalizacji.

Hydranty zewnętrzne nadziemne mają często kolor czerwony, co zapewnia stosunkowo dobrą widoczność w przestrzeni publicznej. Znak hydrantu to tabliczka w biało-czerwonym kolorze (czerwone paski na zewnątrz, biały pasek wewnątrz) z wpisaną w jej środek czarną literą "H". Znak hydrantu może być umiejscowiony bezpośrednio na hydrancie lub na wysięgniku, który zdecydowanie podnosi widoczność urządzenia, szczególnie na terenach zielonych, w zagłębieniach terenu lub na wzniesieniach, gdzie istnieje ryzyko przesłonięcia urządzenia przez roślinność. Znaki hydrantowe mogą być płaskie lub przestrzenne, dobrze widoczne z każdej strony.

Do wskazania lokalizacji hydrantów podziemnych stosuje się czerwone tablice orientacyjne (biała obwódka, czerwone tło, białe piktogramy), na których znajduje się litera "H" oraz informacja o średnicy zaworu oraz kierunku i odległości od znaku, w których znajduje się hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się w prawo lub w lewo. Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu, a na stanowisku czerpania wody umieścić zakaz parkowania.

Oznakowanie hydrantów powinno być zgodne z Polskimi Normami - każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same, niezależnie od miejscowości. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP.

Do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, dla których obowiązuje norma PN-EN ISO 7010, przy czym w dalszym ciągu można stosować znaki zgodne z wymaganiami wycofanej normy PN-92/N-01256/01.

Informacje na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych umieszcza się na tabliczkach orientacyjnych. Na czerwonych tabliczkach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

tags: #kolano #siodlowe #pod #hydrant #zewnetrzny