Historia parafii w Ostrowie Wielkopolskim sięga głęboko w przeszłość, stanowiąc ważny element dziejów miasta. Na przestrzeni wieków, lokalna społeczność doświadczyła wielu wydarzeń, w tym zagrożeń, które kształtowały zarówno samą świątynię, jak i system jej ochrony. Dziś, Konkatedra pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika, będąc zabytkiem, mierzy się z nowoczesnymi wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i dostępności dla służb ratunkowych.
Zarys Historyczny Parafii i Pierwsze Kościoły
W XIV wieku odnotowano wzrost liczby mieszkańców na terenie parafii wysockiej. W 1404 roku w Ostrowie zbudowano kościół filialny, który należał do parafii w Wysocku. W 1434 roku ksiądz Jerzy z Ostrowa, kanonik kolegiaty kaliskiej, podjął decyzję o uniezależnieniu kościoła ostrowskiego od Wysocka, ustanawiając go kościołem parafialnym. Przyłączono wówczas takie miejscowości jak Krempa, Zembców, Kamienice i Zacharzew. W dniu 23 lutego 1434 roku ksiądz Jerzy z Ostrowa podał w dokumentacji (dokumencie fundacyjnym) uposażenie nowej parafii, a 8 marca 1434 roku biskup poznański Stanisław Ciołek ustanowił parafię pw. św. Andrzeja Apostoła i św. Doroty w Ostrowie. W 1579 roku Ostrów został prawie doszczętnie zniszczony przez pożar, jednak przypuszcza się, że kościół nie spłonął.
W 1768 roku, w opisie beneficjów diecezji poznańskiej, wspomniano o starym, drewnianym kościele, który był kilkakrotnie reperowany i chylił się ku upadkowi. W latach 1779-1782, dzięki fundacji księcia Radziwiłła, wybudowano nowy drewniany, podmurowany kościół.
Budowa i Rozwój Współczesnej Konkatedry
W 1904 roku przystąpiono do prac budowlanych nowej świątyni - wykopano fundamenty pod kościół, a 13 września 1904 roku Ostrowski Magistrat wydał ostateczne zezwolenie na budowę. W dniu 9 października 1904 roku odbyło się poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę nowego kościoła i Konwiktu Arcybiskupiego przez biskupa Edwarda Likowskiego. Wydarzenie to miało miejsce w 500. rocznicę powstania pierwszego kościoła w Ostrowie. Fundatorami byli parafianie oraz w 1/3 książę Ferdynand Radziwiłł. Budowę nowego kościoła zakończono w 1907 roku, a 6 października 1907 roku biskup Edward Likowski dokonał konsekracji kościoła pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika. W latach 1929-1930 wykonano polichromię w kościele, której autorem był Henryk Jackowski-Nostitz, posługujący się farbami Keima.
Wyzwania Bezpieczeństwa Pożarowego i Dostępności
Kontrole i Zalecenia Straży Pożarnej
W trosce o bezpieczeństwo zabytków, Straż Pożarna w Ostrowie Wielkopolskim regularnie dokonuje kontroli obiektów. Po lipcowym pożarze katedry w Gorzowie Wielkopolskim, ostrowska straż pożarna skontrolowała siedem najcenniejszych obiektów, w tym Konkatedrę. Rzecznik straży pożarnej w Ostrowie, Krzysztof Biernacki, ocenił, że "nie jest źle", jednak wskazano na drobne nieprawidłowości. Jednym z głównych problemów jest zapewnienie miejsca dla wozu z 37-metrową drabiną. Jak zaznaczył rzecznik, najczęściej przed zabytkami ustawione są barierki i inne urządzenia, które uniemożliwiają podjazd samochodów strażackich, co ma miejsce m.in. przy ostrowskiej Konkatedrze. Słupki ustawiono, aby nie parkowały tam samochody, ale jednocześnie uniemożliwiają wjazd wozów strażackich.
Podczas kontroli ratownicy sprawdzali również hydranty, instalację odgromową oraz systemy sygnalizacji alarmowej. Oprócz Konkatedry, strażacy skontrolowali także m.in. ostrowską synagogę, kościół w Ołoboku, muzeum w Lewkowie i pałac w Antoninie.
Spór o Parking przy Konkatedrze
Sprawa parkowania przy ostrowskiej Konkatedrze od miesięcy wzbudza emocje i jest przedmiotem rozmów między urzędnikami a proboszczem. Cały kompleks farny znajduje się w rejestrze zabytków, co uzasadnia interwencje w celu uporządkowania sytuacji. Rozmowy z proboszczem Adamem Kosmałą trwają od 2024 roku, obejmując pisma, spotkania robocze i wstępne ustalenia.
Wiceprezydent Ostrowa Wielkopolskiego, Sebastian Górski, poinformował, że wstępnie uznano za konieczne ograniczenie parkowania pojazdów, szczególnie tuż przy fasadzie kościoła. Miasto oczekuje na techniczną propozycję od proboszcza, a konserwator zapowiada dalsze działania i kontrole w celu uporządkowania sytuacji. Proboszcz Adam Kosmała potwierdził, że zmiany są już przesądzone. Zgodnie z decyzją konserwatora zabytków, parking przy Konkatedrze ma zostać pomniejszony, a nowe rozwiązania zostaną wdrożone najpóźniej do maja 2027 roku. Oznacza to, że przez najbliższe miesiące, a nawet lata, kierowcy wciąż będą mogli parkować niemal pod samą świątynią.
Wiele emocji budzi również kwestia pieniędzy. Opłata za całodniowe parkowanie wynosi pięć złotych, a miesięczne wpływy nie przekraczają czterech tysięcy złotych. Proboszcz tłumaczy, że zebrane środki nie trafiają wyłącznie do kasy parafialnej, ale są przeznaczane na opłacenie stróżów parkingu, wspierają działalność świetlicy „Boże Podwórko” działającej przy parafii, a tylko to, co pozostanie po pokryciu kosztów, przeznaczane jest na inne potrzeby parafialne.
Emocje wokół zmiany organizacji ruchu. Nie wszyscy się do niej stosują
Rola Służb Ratunkowych w Ostrowie Wielkopolskim
Służba w Ochotniczej Straży Pożarnej to ciężka i odpowiedzialna posługa, często narażająca życie i zdrowie strażaków. Ksiądz Proboszcz Adam Kosmała podkreślił to podczas uroczystej Eucharystii odprawionej w intencji druhów i druhen Ochotniczej Straży Pożarnej w Ostrowie Wielkopolskim z okazji 155-lecia istnienia OSP w Ostrowie. Kazanie akcentowało wartość zdrowia i życia człowieka oraz rolę strażaków w ich ratowaniu.
Dzieje ostrowskiego zawodowego pożarnictwa są jednymi z najstarszych w Polsce, sięgającymi połowy XVIII wieku. Już 5 lutego 1752 roku ówczesny właściciel miasta, Franciszek Bieliński, Marszałek Wielki Koronny, wydał rozporządzenie „Porządek ogniowy miasta Ostrowa”, uznawane za powołanie pierwszej w Polsce zawodowej straży pożarnej. W 1867 roku powstała Ochotnicza Straż Pożarna miasta Ostrowa Wielkopolskiego, jako zorganizowana formacja do walki z pożarami. Liturgię jubileuszową uświetniła Ostrowska Orkiestra Koncertowa. Po Mszy Świętej nastąpiło uroczyste oddanie do użytku i poświęcenie nowej strażnicy Ochotniczej Straży Pożarnej w Ostrowie Wielkopolskim przy ulicy Staszica. Ksiądz Proboszcz Adam Kosmała poświęcił również krzyż, który znajdzie się w jednostce.
Ostrowskie służby ratunkowe regularnie reagują na różnego rodzaju zgłoszenia. Przykładem jest interwencja w Konkatedrze, gdy po alarmującym zgłoszeniu o możliwym zatrzymaniu akcji serca u jednej z uczestniczek mszy, na miejsce skierowano karetkę pogotowia, patrol policji oraz jednostkę straży pożarnej. Choć strażaków odwołano po szybkim rozeznaniu, a pomocy udzieliła obecna wśród wiernych lekarka, pokazuje to gotowość i wszechstronność działania służb ratunkowych w sytuacjach kryzysowych.
tags: #konkatedra #ostrow #wielkopolski #pozar