W Parku Kościuszki w Katowicach prowadzone są intensywne prace restauracyjne przy zabytkowym kościele pw. św. Michała Archanioła. Inwestycja ma na celu zapewnienie trwałości tego cennego obiektu na kolejne dekady, obejmując szeroki zakres działań - od konserwacji konstrukcji, przez wymianę poszycia dachowego, po nowoczesne zabezpieczenia przeciwpożarowe.
Historia i znaczenie zabytkowego kościoła
Zespół kościelny w Parku Kościuszki to jeden z symboli Katowic, szczególnie istotny dla mieszkańców sąsiednich dzielnic - Brynowa oraz Śródmieścia. Obiekt trafił do Katowic z Syryni w 1938 roku, jako początek planowanej budowy skansenu w parku, który ostatecznie nie powstał. Najprawdopodobniej kościół został wybudowany w 1510 roku. Według niemieckiego historyka sztuki, Hansa Lutscha, przemawiać za tym miała data wyryta w belce progowej, która jednak nie zachowała się do dziś.
Całość, otoczona drewnianym ogrodzeniem, w 1971 roku została wpisana do rejestru zabytków, co oznacza, iż wszelkie prace na tym terenie można wykonywać wyłącznie za zgodą Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zespół kościelny składa się z kościoła oraz wolnostojącej dzwonnicy. Obiekt znajduje się pod opieką Muzeum Historii Katowic i na co dzień jest udostępniany pobliskiej Parafii św. Michała Archanioła w Katowicach.
Kompleksowa restauracja zespołu kościelnego
Po uzyskaniu wszelkich niezbędnych pozwoleń, pozyskaniu środków zewnętrznych oraz rozstrzygnięciu przetargu, wybrany wykonawca rozpoczął realizację prac związanych z restauracją zespołu kościelnego w Parku Kościuszki. Rozpoczęło się postępowanie przetargowe dotyczące odrestaurowania drewnianego kościoła pw. św. Michała Archanioła. Na oferty od zainteresowanych wykonawców komisja przetargowa czekała do 11 lipca.
Zabezpieczenia konstrukcyjne i przeciw szkodnikom
Z uwagi na fakt, iż mamy tu do czynienia z obiektem o wysokich walorach estetycznych i ogromnej wartości historycznej dla naszego regionu, w pierwszej kolejności planowane są prace mające na celu zabezpieczenie obiektu. Prace rozpoczęły się od pozbycia się szkodników żyjących w drewnie, z którego zbudowany jest sam kościół oraz elementy jego wyposażenia. W tym celu kościół został przykryty szczelną folią i wypełniony fosforowodorem - proces ten nazywany jest fumigacją.
W ramach podstawowego zakresu zamówienia, wybrany wykonawca zostanie zobowiązany do opracowania kompleksowej dokumentacji projektowej dla zespołu kościelnego. Kolejne etapy to impregnacja bakteriobójcza oraz wymiana gontów. Zostanie wymienione również całe poszycie dachowe, wykonana impregnacja drewna. Zakres prac obejmuje też takie działania, jak reparacja i konserwacja okładzin z gontów i desek wraz ze ścianami, a także konserwacja zachowawcza znajdujących się na ścianach polichromii.
Nowoczesne systemy bezpieczeństwa pożarowego
Istotnym aspektem restauracji jest zabezpieczenie obiektu pod kątem bezpieczeństwa pożarowego. Całkowitej wymianie podlegać będzie instalacja elektryczna oraz system sygnalizacji pożaru. W zakresie robót podstawowych planowane jest także wykonanie systemu gaśniczego opartego na działaniu tzw. mgły wodnej. Dzięki zrealizowaniu tych prac kilkusetletnia historia zabytkowego kościoła będzie mogła być kontynuowana przez kolejne lata.
Dodatkowe prace w ramach praw opcji
W ogłoszonym postępowaniu przetargowym uwzględniono kilka praw opcji. Pierwsze z nich dotyczy wykonania robót budowlano-konserwatorskich dla drewnianej dzwonnicy w zakresie m.in. fumigacji i pełnej impregnacji drewna, wymiany poszycia dachowego - w tym odtworzenia pierwotnego układu okładziny ścian dolnej części wieży z gontów.
Drugie prawo opcji dotyczy robót budowlano-konserwatorskich dla zagospodarowania terenu wraz z ogrodzeniem. W przypadku zlecenia tego zakresu, wykonawca zostanie zobowiązany m.in. do impregnacji ogrodzenia i wymiany gontów, wykonania zewnętrznej iluminacji, aranżacji zieleni i lapidarium. Trzecie prawo opcji dotyczy aranżacji wnętrz kościoła, tj. konserwacji lub odtworzenia elementów wyposażenia.
Z wykonawcą ustalono też jedno z praw opcji - prace dotyczące zagospodarowania terenu. W ramach tego zadania firma będzie musiała m.in. zająć się zielenią i ogrodzeniem.
Leszek Zakrzewski o renowacji kościoła franciszkańskiego w Wilnie
Harmonogram i finansowanie inwestycji
Umowa na przeprowadzenie restauracji kościoła została podpisana z wykonawcą TERMO KLIMA MK na okres 13 miesięcy. Jej wartość to ponad 5,5 mln zł. Ponad 60% wartości inwestycji, czyli 3,5 mln zł, to dofinansowanie, jakie miasto pozyskało na ten cel z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. Takie inwestycje są szczególnie trudne ze względu na historyczną i architektoniczną wartość obiektu.
Park Kościuszki - otoczenie i inne atrakcje
Park Kościuszki to jeden z bardziej reprezentacyjnych punktów rekreacyjnych na mapie Katowic. Początki parku sięgają końca XIX wieku, a w XX wieku został rozbudowany, zasadzono nowe rośliny i połączono go z centrum Katowic linią tramwajową. Opis parku miejskiego im. Tadeusza Kościuszki w Katowicach, d. Südpark, zlokalizowany jest w południowej części miasta i ograniczony odpowiednio ulicami: Kościuszki, Piękną oraz Górnośląską. Układ założenia w swojej zasadniczej strukturze nawiązuje do typowych dla tego okresu parków angielskich. W obrębie parku widoczne są również wpływy ogrodów klasycystycznych, przejawiające się w charakterze rozplanowania poszczególnych rabat oraz klombów kwiatowych.
Zbliżony w narysie do trójkąta plan jest gęsto poprzecinany ścieżkami spacerowymi, a w jego strukturze możemy wyróżnić kilka otwartych polan. Jedna z nich, położona w części południowej, stanowi obszar, na którym pierwotnie wytoczono tor saneczkowy, początkowo jedyny element o charakterze rekreacyjnym. Pozostałe polany, podkreślone poprzez umiejętne nasadzenie zieleni wysokiej, skupione są zasadniczo w północno-wschodnim narożniku, w bezpośrednim sąsiedztwie wieży spadochronowej, akcentując dodatkowo zlokalizowane w tej części główne wejście do parku.
Jedną z kluczowych alei stanowi trakt spacerowy, założony na osi zachód-wschód, z wydatnym kwiatowym klombem oraz obeliskiem z podobizną patrona parku, Tadeusza Kościuszki, w części zachodniej. W rozplanowaniu parku widoczna jest tendencja sytuowania najistotniejszych obiektów wzdłuż głównej ulicy Kościuszki i tak kolejno od północy znajduje się tutaj pawilon wystawowy połączony konstrukcyjnie z muszlą koncertową, plac zabaw dla dzieci, drewniany kościół św. Michała Archanioła oraz wysunięty najbardziej na południe cmentarz żołnierzy radzieckich, o charakterystycznym regularnym rozplanowaniu z umiejscowionym w centrum obeliskiem.
Główne zbiorniki wodne zlokalizowano po przeciwległej stronie, wzdłuż ulicy Pięknej, w części o bardziej swobodnym, naturalistycznym charakterze. Roślinność parkową budują głównie drzewa liściaste, jak brzoza brodawkowa, jarząb pospolity, klon jesionolistny, dąb szypułkowy, robinia akacjowa, lipa drobnolistna czy dąb szypułkowy. Kompozycję uzupełniają nieliczne drzewa iglaste w postaci różnych odmian sosny, świerka europejskiego, cisu pospolitego oraz choiny kanadyjskiej. Strukturę założenia dopełniają ponadto krzewy liściaste.
Parkiem na co dzień opiekuje się Zakład Zieleni Miejskiej. Pracownicy codziennie sprzątają go i doglądają znajdujących się tam roślin. Co roku sadzą też jednoroczne kwiaty różnych gatunków - w tym roku było ich 45 tysięcy sztuk. Obecnie park pełni funkcję rekreacyjną. W parku trwa także remont placu zabaw „Dzieciniec”. Umowa z wykonawcą firmą Dariusz Ślęzak Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe MAGNUS, o wartości ponad 470 tys. zł, została już podpisana. Po remoncie na placu zabaw znajdą się nowe urządzenia - m.in. zestaw zabawowy, bujaki, huśtawki. Uzupełniona zostanie także roślinność. W parku znajduje się również górka z torem saneczkowym oraz dwa place zabaw.
Dodatkowo, trwają przygotowania do podpisania umowy na remont wieży spadochronowej, która jest symbolem śląskich harcerzy stawiających opór w pierwszych dniach II wojny światowej. Stalowa konstrukcja wieży zostanie oczyszczona i zabezpieczona antykorozyjnie. Zakres prac obejmuje także renowację terenu wokół wieży i dojścia z płyt z piaskowca łamanego. Pojawią się też nowe balustrady schodów oraz kraty zabezpieczające dostęp do wieży osobom nieuprawnionym.
tags: #kosciol #w #parku #kosciuszki #pozar