Ochotnicza Straż Pożarna w Runowie posiada bogatą historię i aktywnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności. Jak głoszą najstarsze karty kroniki jednostki, 19 czerwca 1947 roku z inicjatywy Józefa Tomczaka powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Runowie.

Początki i rozwój jednostki
Przez wszystkie lata istnienia OSP Runowo, wielu zasłużonych członków zajmowało się zarządzaniem jednostką. Byli to mieszkańcy sołectwa, którzy oprócz niesienia pomocy, zajmowali się również odgrywaniem autorskich przedstawień, organizacją zabaw ludowych oraz pozyskiwaniem sprzętu strażackiego.
Pierwszą zdobyczą jednostki była „sikawka ręczna”, którą otrzymano w lipcu 1947 roku. Już po roku, w październiku 1948 roku, OSP Runowo wzbogaciła się o pierwszą motopompę.
Po raz pierwszy jednostka brała udział w akcji bojowej 7 kwietnia 1948 roku, gasząc pożar gospodarstwa w Rudniczu. Budowa pierwszej strażnicy trwała od lipca do października 1948 roku.
W 1950 roku straż zakupiła pierwszy samochód ciężarowy Opel-Blitz. W kwietniu 2006 roku do jednostki został przekazany „średni samochód gaśniczy”, który wcześniej służył w OSP Wągrowiec. Zastąpił on „lekki samochód gaśniczy” marki Żuk. Od 30 kwietnia 2012 roku OSP Runowo dysponuje samochodem Iveco Magirus 256D.

Działalność społeczna i zaangażowanie
Jednostka OSP Runowo to nie tylko straż pożarna, ale przede wszystkim grupa zgranych przyjaciół, którzy uzupełniają się w pokonywaniu kolejnych wyzwań. Do licznych inicjatyw, w które angażują się druhowie, należą:
- Organizacja zabaw karnawałowych i imprez dla dzieci.
- Sponsorowanie zaszczytnych akcji i pomoc potrzebującym.
- Udział w jubileuszach oraz współpraca z sołtysem i lokalnymi organizacjami.
- Zabezpieczanie imprez masowych.
- Organizowanie konkursów wiedzy pożarniczej i plastycznych dla dzieci.
- Akcje krwiodawstwa.
- Udział w zawodach i konkursach kronikarskich.
- Spotkania na polach Lednickich.
Ponadto, druhowie uczestniczą i asystują w licznych Mszach Świętych.

Gminny Dzień Strażaka 2023 w Runowie
Uroczystości i goście
W piątek, 26 maja 2023 roku, druhowie z gminy wiejskiej Lidzbark Warmiński obchodzili Gminny Dzień Strażaka w Runowie. Uroczystość rozpoczęto mszą świętą w parafialnym kościele pw. Św. Judy i Tadeusza w Runowie w intencji strażaków ochotników oraz ich rodzin. Mszę koncelebrował Jego Ekscelencja Metropolita Warmiński Arcybiskup Józef Górzyński wraz z proboszczem parafii.
Po mszy świętej, dowódca uroczystości kpt. Damian Stankiewicz przeprowadził pododdział strażaków na plac przed świetlicę wiejską w Runowie, gdzie odbył się uroczysty apel. Obchody Gminnego Dnia Strażaka uświetnili swoją obecnością liczni goście, w tym m.in.:
- Przewodniczący Społecznego Komitetu Fundatorów Sztandaru Starosta Lidzbarski Jan Harhaj.
- Gospodarz gminy Wójt Fabian Andrukajtis.
- Członek Prezydium Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczpospolitej Polskiej dh Grzegorz Matczyński.
- Samorządowcy, tacy jak Radny Sejmiku Województwa Marek Chyl, Burmistrz Lidzbarka Warmińskiego Jacek Wiśniowski, Wójt Gminy Kiwity Wiesław Tkaczuk.
- Przedstawiciele KOWR, PSP, Policji oraz Związku OSP RP.
Podczas uroczystości honorowi goście, którzy w znaczący sposób przyczynili się do ufundowania sztandaru, wbili pamiątkowe gwoździe w drzewiec sztandaru oraz dokonali wpisu do księgi pamiątkowej.

Inwestycje i osiągnięcia jednostki
Wójt Fabian Andrukajtis podczas uroczystości podkreślił znaczenie wsparcia dla Ochotniczych Straży Pożarnych, informując, że „w związku z tym przez 9 lat, tj. od momentu wyboru mnie na Wójta Gminy Lidzbark Warmiński, na Ochotniczą Straż Pożarną wydatkowaliśmy ponad 2 mln zł. i planujemy już kolejne inwestycje”.
Warto również wspomnieć o owocnej współpracy Gminy Lidzbark Warmiński z Komendą Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Lidzbarku Warmińskim. W 2022 roku PSP przekazała jednostce w Runowie średni samochód ratowniczo-gaśniczy marki Mercedes Benz Atego 1326 AF. W zamian Gmina wsparła lidzbarską straż kwotą 150 tys. zł. Dodatkowo, w bieżącym roku realizowany jest projekt „Poprawa efektywności energetycznej budynków instalacji publicznych w Gminie Lidzbark Warmiński”, który obejmuje także budynki OSP w miejscowości Runowo, Rogóż oraz Stryjkowo. W ramach tego projektu zainstalowane zostaną m.in. nowe rozwiązania energetyczne.
Ochotnicza Straż Pożarna w Runowie w 2020 roku została również włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, co stanowi ogromne wyróżnienie, ale jednocześnie jest wyzwaniem i wiąże się z większymi obowiązkami dla druhów.
Gminne obchody Dnia Strażaka oraz 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Łukowej
Uznanie kroniki OSP Runowo na konkursach
Kroniki strażackie stanowią cenne źródło wiedzy o historii i działalności jednostek OSP. Na ogólnopolskim poziomie, kronika OSP Runowo, której kronikarką jest Agata Malewska, została doceniona w prestiżowym konkursie. Spośród wielu zgłoszeń, kronika OSP Runowo z powiatu wągrowieckiego, gmina Wągrowiec, zakwalifikowała się do XXV Ogólnopolskiego Konkursu Kronik OSP, który zaplanowany był w Warszawie w dniach 28-30 września br.