Kto może wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)?

Marzenie o byciu Strażakiem często pojawia się u wielu osób już od najmłodszych lat. Dzieci wyobrażają sobie siebie w roli bohaterów, którzy gaszą pożary, ratują ludzi i chronią ich przed żywiołami. Droga do zostania Strażakiem często zaczyna się właśnie w dzieciństwie. Warto już wtedy oswajać się ze światem strażackim, co może być nie tylko przygodą, ale także cennym doświadczeniem. W tym artykule znajdziesz najważniejsze informacje o wymaganiach, szkoleniach i zadaniach OSP, jeśli chcesz zaangażować się w tę jednostkę ratowniczą. Omówimy, kto może dołączyć do Ochotniczej Straży Pożarnej oraz jakie kroki należy podjąć, aby spełnić to marzenie.

Czym jest Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)?

Ochotnicza Straż Pożarna to jednostka umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, do których należy ponad 700 tysięcy strażaków. Jednostki OSP działają jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną. Większość OSP jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie włączonych do KSRG jest ponad 4500 jednostek OSP. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. Warto zauważyć, że jednostki, które nie są włączone do systemu, potrafią równie sprawnie działać zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności.

Najważniejszym dokumentem w jednostce jest statut. W statucie znajdują się między innymi informacje o: celach i sposobach działania, prawach i obowiązkach członków, zasadach wyboru i funkcjonowania władz stowarzyszenia.

Zadania OSP - Czym zajmują się strażacy ochotnicy?

Strażacy mają szeroki zakres obowiązków, o których często zapominamy. Do głównych zadań OSP należą:

• Gaszenie pożarów: Strażacy są niezwłocznie wzywani w sytuacji pojawienia się pożaru.
• Ratownictwo: Ratowanie ludzi (i zwierząt) jest jednym z najważniejszych zadań OSP. Służby ratownicze nie tylko zapewniają nam bezpieczeństwo podczas pożarów, ale także uwalniają osoby, które utknęły np. w samochodzie po wypadku lub są w sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu.
• Pomoc na miejscu wypadku: W zakresie obowiązków strażaków leży również pomoc techniczna, na przykład odzyskiwanie i zabezpieczanie pojazdów powypadkowych lub towarów niebezpiecznych.
• Ochrona: OSP wnosi istotny wkład w ochronę nie tylko życia i zdrowia, ale także środowiska, w ramach której usuwane są np. skutki wycieków oleju i substancji chemicznych.
• Edukacja: Strażacy podnoszą świadomość społeczeństwa w kontekście bezpieczeństwa przeciwpożarowego, prowadzą szkolenia prewencyjno-edukacyjne dla dzieci i młodzieży oraz inspekcje budynków pod kątem ewentualnych zagrożeń.

Spektrum działań OSP jest bardzo szerokie: od akcji ratowniczych, przez konserwację sprzętu i działania logistyczne, po szkolenie młodszych i nowych strażaków. W czasach epidemii koronawirusa wiele jednostek miało mniej wyjazdów niż zwykle, dlatego strażacy poświęcali czas na działania kulturalne i prewencyjne, co również wchodzi w kompetencje członków OSP.

Kto może wstąpić do OSP?

W teorii każdy może zgłosić się i dołączyć do OSP. Dlaczego? Ponieważ OSP jest stowarzyszeniem, a w jego statucie znajdują się informacje między innymi o tym, kto może zostać członkiem jednostki. Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem, ponieważ zakres aktywności jest tak szeroki, że każdy znajdzie coś dla siebie. Możesz być mechanikiem, elektrykiem, informatykiem, kierowcą, a może nauczycielem - każda umiejętność jest cenna.

Ogólne Wymagania dla członków czynnych

Chociaż OSP przyjmuje chętnych, w praktyce dokładne wymagania dotyczące przyjęcia mogą różnić się w zależności od jednostki straży pożarnej oraz od tego, za jakie zadania będzie odpowiedzialny przyszły strażak, zwłaszcza jeśli chce brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Poniżej przedstawiamy ogólne wytyczne:

• Mieć ukończone 18 lat (dla uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych).
• Posiadać polskie obywatelstwo.
• Mieć dobrą kondycję fizyczną.
• Mieć odporność i siłę psychiczną. Niestety, życie pokazuje, że nie każdy ma predyspozycje do długotrwałych działań gaśniczych czy pracy z osobami poszkodowanymi w wypadkach samochodowych.
• Posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
• Nie być karanym za przestępstwa, w tym przestępstwa skarbowe.

Strażacy od zawsze cechowali się męstwem, odwagą, hartem ducha czy umiejętnością pracy w trudnych i nieprzewidywalnych warunkach. Niezniechęcanie się podczas napotkania pierwszej przeszkody jest istotne, gdyż nie zawsze wszystko udaje się za pierwszym razem.

Rodzaje Członkostwa w OSP

Zazwyczaj statut przewiduje kilka rodzajów członkostwa:

• Członkowie zwyczajni (czynni): Aktywnie uczestniczą w wykonywaniu postanowień statutu OSP. To oni, po przejściu badań i szkoleń, mogą brać udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych.
• Członkowie wspierający: Może być to osoba fizyczna lub prawna, bez względu na jej miejsce zamieszkania i siedzibę w kraju lub za granicą, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie i za swą zgodą zostanie przyjęta przez Zarząd OSP.
• Członkowie honorowi: Może być to każda osoba fizyczna bez względu na miejsce zamieszkania, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP.

Jeśli nie chcesz lub nie możesz brać udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych, pamiętaj, że pomimo tego, iż jest to główny cel OSP, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać całą jednostkę, np. poprzez działania prewencyjne, kulturalne czy oświatowe.

Młodzieżowe i Dziecięce Drużyny Pożarnicze (MDP/DDP)

Dzieci i młodzież również mogą zaangażować się w działalność społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz dołączyć do Dziecięcej Drużyny Pożarniczej (DDP) lub Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). W ten sposób poznają obszary działania strażaków ochotników.

Do MDP mogą wstąpić chłopcy i dziewczęta do 18 roku życia. Dolna granica wieku wyznaczana jest przez konkretną jednostkę OSP. Udział w MDP to świetna okazja do nauki przez zabawę, gdzie dzieci mogą brać udział w różnorodnych zajęciach i ćwiczeniach, które uczą ich zarówno teorii, jak i praktyki. Kiedy dzieci podrosną, mogą zasilić szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej.

Do zadań Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej należy:

• Nauka o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisach przeciwpożarowych.
• Rozwijanie sprawności fizycznych.
• Budowanie relacji i rozwijanie umiejętności społecznych.
• Działalność wolontariacka.

W MDP dzieci i młodzież poznają pracę straży pożarnej od kulis i nabywają wiele umiejętności, które potem mogą wykorzystać w praktyce po osiągnięciu pełnoletności i wstąpieniu do OSP. Młodzi strażacy zdobywają wiedzę teoretyczną oraz praktyczną na temat m.in. sprzętu i wyposażenia, zarządzania zespołem, działania węża strażackiego, wiązania węzłów, pierwszej pomocy czy ochrony środowiska. Zadania te obejmują również aktywności poza remizą, np. integracje członków, wycieczki, obozy czy zawody sportowe, które wzmacniają relacje i poprawiają pracę zespołową.

Według statystyk z 2018 roku, MDP liczą ok. 87 tys. członków. Młodzi strażacy wraz ze stażem i umiejętnościami mają szansę zdobyć Odznaki Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej - I, II i III stopnia.

Proces Wstąpienia do OSP

Dostanie się do OSP nie jest równoznaczne z natychmiastowym założeniem munduru i wyjazdem do akcji ratowniczo-gaśniczej. Gdy kandydat przejdzie tzw. okres kandydacki, musi w pierwszej kolejności odbyć badania lekarskie i odpowiednie przeszkolenie. Dopiero później zostanie dopuszczony do działań.

Krok 1: Znalezienie Jednostki

Pierwszym krokiem jest znalezienie odpowiedniej jednostki. Jeżeli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, czyli takim, który bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki. Jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia, dlatego im bliżej będziesz miał do jednostki, tym lepiej. Może być to jednostka lokalna, znajdująca się w zamieszkiwanej przez kandydata miejscowości, lub inna, która nas interesuje (np. ze względu na specjalizację, którą OSP się zajmuje).

Aby jednostka mogła funkcjonować, musi być prawnie zarejestrowana, a więc znajdować się w Krajowym Rejestrze Sądowym. W rejestrze możesz wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe. Kolejnym krokiem jest uzyskanie informacji w samej jednostce, czy prowadzi ona nabór nowych członków.

Krok 2: Formalności i Okres Kandydacki

Po skontaktowaniu się z jednostką zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne. Na spotkaniu poznasz strukturę organizacyjną, zobaczysz, jaką bazą techniczną dysponuje jednostka, i dowiesz się więcej na temat dalszych kroków. Bądź przygotowany na pytania o motywację oraz o obecne doświadczenie, gdyż to spotkanie służy wzajemnemu poznaniu.

Jeżeli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie oraz zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Na ręce jednego z członków zarządu (najczęściej jest to sekretarz lub naczelnik) złóż wypełnioną i podpisaną deklarację członkowską (niektóre jednostki posiadają swoje wzory dokumentów, więc sprawdź, czy nie ma gotowego druku na stronie internetowej OSP). W tym momencie powinno się również zapoznać ze statutem OSP, który jest głównym wykładnikiem praw i obowiązków. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd. Po rozpatrzeniu Twojego podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet.

Wiele jednostek ma ustalony okres próbny, którego długość zależna jest od wewnętrznych ustaleń jednostki. Okres kandydacki to najlepszy czas, aby zaprezentować się z jak najlepszej strony. Swój zapał wykorzystaj najlepiej, jak potrafisz. Bywa, że w konkretnej jednostce organizowane są wyjazdy gospodarcze, np. na pokazy do szkół, pikniki rodzinne czy inne aktywności o charakterze zbliżonym do wolontariatu. Na tym etapie powinieneś między innymi brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pozwolą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem. Po pewnym czasie zarząd i pozostali członkowie mogą uznać kandydata za wartościowego Strażaka i oficjalnie przyjąć go do jednostki. Mimo wszystko, nadal nie jest to równoznaczne z możliwością wyjazdów do akcji. W międzyczasie strażak może złożyć ślubowanie, np. podczas ważnego wydarzenia w jednostce. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”

Krok 3: Badania Lekarskie

Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie. Wykonanie badań zwykle zajmuje od jednego do (w skrajnych przypadkach) kilku dni. Jest to związane z koniecznością wykonania szeregu badań lekarskich i pomocniczych, których rodzaj został opisany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Skierowanie na badania oraz wskazówki dojazdu do miejsca wykonania badań otrzymasz od zarządu swojej jednostki.

Co, jeśli nie poszło z badaniami? Jeśli problemem okazały się złe wyniki badań lekarskich, sytuacja nieco się komplikuje. Gdy problem jest niewielki i wystarczy kilka tygodni lub miesięcy na podratowanie zdrowia, warto spróbować podejść do badań ponownie za jakiś czas. Lekarz medycyny pracy może również - w przypadku np. niepełnosprawności - całkowicie wykluczyć kandydata z udziału w działaniach ratowniczych.

Krok 4: Szkolenie Podstawowe Strażaka OSP

Jeśli jesteś już członkiem OSP i posiadasz badania lekarskie, czas na szkolenie podstawowe. Szkolenie podstawowe to przepustka do pierwszej akcji i jest realizowane przez Państwową Straż Pożarną nieodpłatnie. Na program szkolenia składa się 38 tematów realizowanych w 136 godzin (64 godziny teorii i 69 godzin zajęć praktycznych), choć w niektórych przypadkach może to być 133 godziny. W szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.

Szkolenie podstawowe strażaka OSP w praktyce trwa nawet kilka miesięcy (najczęściej 2-3). Jest to związane z dużą ilością materiału do przyswojenia przez nowego Strażaka, zarówno teoretycznych, jak i praktycznych. Szkolenie zakończone jest egzaminem, składającym się z części teoretycznej i praktycznej, jak i sprawdzającej wiedzę z zakresu BHP. Ukończenie szkolenia uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Na podstawie przedstawionego dokumentu strażak zostanie włączony do Jednostki Operacyjno-Technicznej (JOT). Jest to ważne, gdyż tylko strażacy będący w JOT mogą brać udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych.

Co w przypadku, gdy nie zaliczę szkolenia? Zazwyczaj wystarczy poczekać na kolejny termin i przygotować się - tym razem porządnie - do egzaminu teoretycznego i praktycznego. Trzeba wziąć pod uwagę fakt, że powtórka szkolenia nie jest pozytywnie odbierana przez zarząd jednostki oraz Komendę Powiatową / Miejską PSP, która zwykle prowadzi takie szkolenie.

Poza szkoleniami podstawowymi istnieją również szkolenia specjalistyczne, z zakresu ratownictwa technicznego, działań przeciwpowodziowych, ratownictwa na wodzie czy szkolenia dla kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego oraz dowódców OSP.

Obowiązki Strażaka Ochotnika

Strażacy w Ochotniczej Straży Pożarnej wykonują odpowiedzialne zadania, a co za tym idzie, mają wiele zobowiązań. Wywiązywanie się z nich sprawia, że mogą oni efektywnie pracować w zespole i szybko reagować w nagłych sytuacjach i wypadkach. Obowiązki OSP to m.in.:

• Uczestnictwo w ćwiczeniach i akcjach.
• Natychmiastowa gotowość do służby po usłyszeniu alarmu. Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze.
• Przestrzeganie oficjalnych przepisów i poleceń przełożonych.
• Dbanie o koleżeńskie stosunki z innymi strażakami.
• Ostrożne obchodzenie się z powierzonym sprzętem, urządzeniami, pojazdami i wszelkimi obiektami użytkowymi.

Służba w OSP wiąże się z poświęceniem wolnego czasu. Musisz zaplanować czas na szkolenia, ćwiczenia, wydarzenia integracyjne i akcje strażacko-ratownicze. Jeśli Twoje miejsce pracy znajduje się niedaleko miejscowej straży pożarnej, weź pod uwagę również to, że akcje strażackie w godzinach pracy mogą stać się częścią Twojej codzienności. Twój pracodawca powinien zwolnić Cię wtedy z pracy, ale radzimy uzgodnić takie sytuacje na samym początku. Straż pożarna musi być gotowa na służbę przez całą dobę, gdyż akcje ratownicze mogą trwać nawet kilka godzin. Nie da się z góry przewidzieć, w jakich działaniach strażackich i jak często będziesz uczestniczyć. Zależy to od obszaru, na którym działa Twoja OSP oraz zaistniałych sytuacji.

Dlaczego warto dołączyć do OSP?

Bez istnienia i działalności Ochotniczej Straży Pożarnej nie byłoby możliwe zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony przed zagrożeniami w takim stopniu, jak dzisiaj. Już choćby z tego powodu ważne jest, aby nowe osoby zasilały struktury OSP w swojej lub pobliskiej miejscowości. Istnieje jednak wiele innych powodów, dla których warto wstąpić do Ochotniczej Straży Pożarnej:

• Praca zespołowa: Koleżeństwo i praca w zespole to filary każdej drużyny pożarniczej. Ważne jest, aby podczas akcji strażacy zawsze mogli na sobie polegać. Często w OSP zyskuje się druhów na całe życie.
• Zaangażowanie społeczne: Jeśli masz chęć pomagania innym, możesz realizować się w OSP. Pomaganie innym daje poczucie satysfakcji i spełnienia.
• Odpowiedzialność i wzór dla innych: Jako członek straży pożarnej pomagasz ludziom po wypadkach i zapewniasz bezpieczeństwo w sytuacjach kryzysowych. Dlatego strażacy często stanowią wzór do naśladowania dla dzieci i młodzieży.
• Szkolenia i dalszy rozwój: Szkolenia i wyzwania, które czekają na Ciebie w OSP, nie tylko mogą pozytywnie wpłynąć na Twój rozwój osobisty, ale również pozwolą Ci zdobyć nową wiedzę i umiejętności - np. przy obsłudze wymaganego sprzętu lub pojazdów.
• Plus w CV: Dobrowolne zaangażowanie w straż pożarną jest wysoko cenione przez wielu pracodawców i dlatego może dać Ci przewagę w procesie rekrutacyjnym. Wieloletnia służba w straży pokazuje, że masz zdolności techniczne, odporność psychiczną i fizyczną oraz umiesz pracować w zespole.

Decyzja o wstąpieniu do OSP to często świadome i odpowiedzialne wybory, które kształtują przyszłość nie tylko samych kandydatów, ale i całych społeczności. To także szansa na sprawdzenie siły charakteru, podtrzymanie tradycji rodzinnych, czy po prostu zrobienie czegoś dobrego. Wiele osób wspomina, że "straż to przede wszystkim ludzie, na których mogę liczyć nie tylko podczas akcji, ale także w codziennym życiu."

Jeśli zastanawiasz się, jak pomagać na co dzień innym i zyskać przyjaciół na całe życie, to rozważ wstąpienie do Ochotniczej Straży Pożarnej. Może jest to wybór w sam raz dla Ciebie i będzie dawał Ci poczucie satysfakcji każdego dnia.

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na pytania, które często pojawiają się na etapie podejmowania decyzji o dołączeniu do OSP.

Czy strażacy OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna?

Tak, jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP.

Czy muszę stawiać się na każdy alarm?

Nie oznacza to, że jako strażak musisz stawić się na każdy alarm. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków, wyznaczają dyżury itp. Zapytaj o to podczas pierwszego spotkania. Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut.

Jak długo trwa okres próbny w OSP?

Długość okresu próbnego zależna jest od wewnętrznych ustaleń jednostki.

Czy niepełnoletni mogą dołączyć do OSP?

Tak, możesz zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.

Czy w OSP obowiązuje składka członkowska?

Z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie. W wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska. Zazwyczaj jest to składka roczna w wysokości od 10 do 50 zł.

Czy strażacy OSP mają prawo do munduru?

Strażacy OSP mają prawo do munduru. Mundur używany jest podczas świąt państwowych, religijnych, a także podczas wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Praktyka pokazuje, że mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.

tags: #kto #moze #przystapic #do #osp