Kurs Kierowcy Pojazdów Uprzywilejowanych OSP: Wymogi, Procedury i Finansowanie

Wprowadzenie: Czym jest pojazd uprzywilejowany i rola kierowcy?

Mianem pojazdu uprzywilejowanego określa się pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi. Określenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku oraz końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego.

Pojazdy uprzywilejowane są używane przez służby publiczne, takie jak policja, straż pożarna, pogotowie ratunkowe, karetki, a także przez pojazdy wojskowe i inne, które w określonych sytuacjach posiadają pierwszeństwo na drodze. Kierujący takimi pojazdami mogą (pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności) nie stosować się do przepisów dotyczących ruchu pojazdów, zatrzymania i postoju oraz do znaków i sygnałów drogowych jedynie wówczas, gdy uczestniczą w akcji. Do najważniejszych zadań osoby kierującej pojazdem uprzywilejowanym zaliczyć można ochronę życia lub/i mienia, zapewnienie bezpieczeństwa lub usuwanie skutków wydarzeń i wypadków drogowych. Zawsze wymaga to ogromnej odpowiedzialności oraz specjalnych umiejętności.

Warto pamiętać, że pomimo pewnych przywilejów, kierowcy pojazdów uprzywilejowanych również muszą przestrzegać przepisów obowiązujących na drodze i zachowywać ostrożność, aby uniknąć niebezpieczeństwa dla siebie oraz innych uczestników ruchu.

Podstawa prawna i ogólne wymogi dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych

Zgodnie z Ustawą o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz.) oraz właściwym aktem wykonawczym - rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 15 maja 2013 r. w sprawie kursów dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych i pojazdów przewożących wartości pieniężne (Dz. U. z 2013 r.), kierowcy pojazdów uprzywilejowanych muszą spełniać określone kryteria. Procedura wymaga także dopełnienia pewnych formalności, w tym posiadania orzeczenia lekarskiego i psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania takimi pojazdami.

Kurs na pojazdy uprzywilejowane jest przeznaczony dla osób, które planują pracę jako kierowcy m.in. w służbach publicznych. Kursy dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych można odbyć w Ośrodkach Doskonalenia Techniki Jazdy stopnia wyższego. Podstawą do uzyskania uprawnień jest posiadanie prawa jazdy odpowiadającego danej kategorii pojazdu. Kończy się on egzaminem i wydaniem odpowiedniego zaświadczenia.

Struktura i zakres kursu

Kurs podstawowy i uzupełniający składa się z zajęć teoretycznych, praktycznych oraz egzaminu. Samo szkolenie składa się natomiast z części teoretycznej (podstawy nauki jazdy i przepisów drogowych) oraz części praktycznej (nauka technik jazdy w warunkach specjalnych). Dokładny zakres kursu zależy od kategorii prawa jazdy, do której potrzebne są dodatkowe uprawnienia. Tego typu szkolenia zawsze prowadzone są w zakresie odpowiadającym danym kategoriom i obejmują co najmniej:

• zajęcia teoretyczne (min. 6 godzin),
• zajęcia praktyczne (min. 8 godzin, w tym min. 4 godziny na płycie poślizgowej),
• egzamin wewnętrzny.

Czas trwania standardowego kursu to zazwyczaj 1 dzień (dla kategorii A1, A2 i A w 2 dni). Kurs uruchamiany jest w przypadku zebrania się grupy minimum kilku osób.

Jeśli posiadasz już uprawnienia dla kierowcy pojazdu uprzywilejowanego, jednak potrzebujesz rozszerzyć swoje uprawnienia do kierowania innym typem pojazdu, nie musisz zaczynać od początku. Ośrodki Doskonalenia Techniki Jazdy mogą bowiem zaoferować tak zwany szybki kurs na pojazdy uprzywilejowane (kurs uzupełniający). Dzięki niemu w krótszym czasie poszerzysz zakres swoich uprawnień o kolejne potrzebne kategorie. Kurs na pojazdy uprzywilejowane to tak naprawdę szkolenie uzupełniające, które doskonali techniki jazdy kierowcy.

Warto wiedzieć, że kurs na pojazdy uprzywilejowane kat. C będzie różnił się pod kątem typu wymaganych umiejętności od pozostałych kategorii. Każdy pojazd ma bowiem inną specyfikę i należy być przygotowanym na pewne trudności w opanowaniu nowych działań za kierownicą.

Specyfika kursów dla kierowców OSP

Dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) zastosowanie mają szczególne regulacje. Zgodnie z założeniami ustawodawcy, celem ustawy jest uchylenie wymogu ukończenia kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi, prowadzonego przez ośrodki doskonalenia techniki jazdy stopnia wyższego, przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz przez osoby kierujące pojazdami uprzywilejowanymi OSP.

Wprowadzone zmiany świadczą o tym, że legislator skłania się ku stanowisku, iż kierujący pojazdami uprzywilejowanymi w służbach mundurowych i OSP nabywają niezbędne umiejętności już w ramach szkoleń wewnętrznych. Obowiązkowe ukończenie kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi przez członków OSP byłoby jedynie powtórzeniem nabytych umiejętności w ramach tych szkoleń.

Szkolenia kierowców pojazdów uprzywilejowanych OSP będą prowadzone przez Państwową Straż Pożarną. Odbywają się one na podstawie dokumentu pod nazwą „Zasady organizacji szkoleń członków ochotniczych straży pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” zatwierdzonego przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w 2015 r. Program szkolenia kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego jest jednym z rodzajów takich szkoleń, ale ustawa nie precyzuje, że jest to jedyne wymagane szkolenie wewnętrzne. Ważne jest, aby kierujący pojazdami uprzywilejowanymi OSP był strażakiem ratownikiem OSP, a więc spełniał wymagania, o których mowa w art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz.).

Dodatkowo, oferowane jest szkolenie doskonalące dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t (UKIER) realizowane w Centralnej Szkole PSP w Częstochowie. Jest ono prowadzone na podstawie programu zatwierdzonego przez Komendanta Głównego PSP i zawiera zagadnienia związane z ruchem drogowym, transportem wykonywanym przez pojazdy pożarnicze oraz treści odnoszące się do predyspozycji i umiejętności strażaków kierowców.

Procedura uzyskania zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym dla członków OSP

Zezwolenie na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi wydaje na drodze decyzji administracyjnej starosta właściwy dla miejsca rejestracji pojazdu lub siedziby OSP, po uprzednim otrzymaniu od kandydata wymaganych dokumentów. Organem, który wydaje zezwolenie na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi OSP jest Starosta. Starosta - w myśl przepisu art. 109 ustawy o kierujących pojazdami - wydaje zezwolenie za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, osobie, która spełnia wymagania określone w art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Kroki uzyskania zezwolenia:

1. Badania lekarskie i psychologiczne: Kandydat musi uzyskać orzeczenia lekarskiego i psychologicznego stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi. W przypadku członków OSP, badanie lekarskie i psychologiczne w zakresie psychologii transportu jest finansowane z budżetu gminy (zgodnie z art. 76 ust. i art. 83 ust. ustawy o ochotniczych strażach pożarnych).
2. Zaświadczenie z gminy: Jeżeli członek OSP ubiegający się o zezwolenie spełnia warunki (m.in. jest strażakiem ratownikiem OSP), powinien złożyć wniosek we właściwej, z punktu widzenia siedziby OSP, gminie o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, iż ma być kierującym pojazdem OSP. Władze macierzystych OSP często udzielają pomocy organizacyjnej w tym zakresie.
3. Złożenie dokumentów w Wydziale Komunikacji: Kierowca idzie z wymaganymi dokumentami do Wydziału Komunikacji starostwa.
4. Opłaty: Pracownik urzędu gminy (UG) często opłaca koszty zezwoleń na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi ochotniczych straży pożarnych ze środków gminnych (zgodnie z art. 109 ust. ustawy o ochotniczych strażach pożarnych).

Zezwolenie wydaje się na okres 5 lat, jednak nie dłużej, niż wynika z terminu ważności orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Po upływie wskazanego terminu ważność zezwolenia można przedłużyć poprzez ponowne złożenie wniosku do starosty.

Koszty związane z uprawnieniami kierowcy pojazdu uprzywilejowanego

Koszt szkolenia jest uzależniony od ośrodka oraz typu kursu. W zależności od wybranej kategorii oraz miejsca, gdzie przystąpisz do zdobycia uprawnień, zapłacisz inną cenę. Koszt kursu uzupełniającego (dla kolejnej kategorii) będzie zwykle niższy. Należy doliczyć do niego opłatę za wydanie zezwolenia przez starostę oraz koszt badań lekarskich i psychologicznych (łącznie około 350 zł), chyba że, jak wspomniano wyżej, w przypadku członków OSP koszty te są finansowane z budżetu gminy.

tags: #kurs #do #kierowania #pojazdami #uprzywilejowanych #osp