Most Łazienkowski: Historia Pożarów i Odbudowy

Most Łazienkowski w Warszawie, będący kluczowym elementem infrastruktury stolicy, ma w swojej historii dwa poważne pożary. Wydarzenia z 1975 i 2015 roku nie tylko wstrząsnęły mieszkańcami, ale również wymusiły na władzach miasta podjęcie natychmiastowych i skomplikowanych działań naprawczych. Przeprawa, która miała być w zasadzie niepalna, dwukrotnie stanęła w płomieniach, każdorazowo stając się symbolem wyzwań i determinacji w jej odbudowie.

Historia i Konstrukcja Mostu Łazienkowskiego

Budowa i Otwarcie

Most Łazienkowski został zbudowany w latach 1971-1974 jako kluczowy element Trasy Łazienkowskiej. Uroczyste oddanie go do użytku nastąpiło 22 lipca 1974 roku. Wówczas ta nowoczesna przeprawa o długości 423 metrów (obecnie 425 metrów) stanowiła chlubę socjalistycznych budowniczych i była jednym z symboli sukcesów dekady gierkowskiej.

Autorem koncepcji, założeń ogólnych i lokalizacji mostu był zespół, który w 1961 roku zajął pierwsze miejsce w konkursie na opracowanie projektów dwóch nowych mostów przez Wisłę - Łazienkowskiego i Świętokrzyskiego. Most został zaprojektowany przez zespół inżynierów Centralnego Biura Projektów Dróg i Mostów „Transprojekt” w Warszawie pod kierunkiem Jerzego Mazura.

Prace przygotowawcze do budowy mostu rozpoczęły się w 1971 roku, a sama budowa w 1972 roku. Z uwagi na napięty grafik, prace przy budowie rzecznych podpór mostu prowadzono również w nocy, przy świetle reflektorów.

Charakterystyka Techniczna

Most Łazienkowski ma konstrukcję stalową (spawaną i nitowaną) ze stalową płytą ortotropową opartą na schemacie belki ciągłej pięcioprzęsłowej. Płyta ortotropowa pozwoliła włączyć wszystkie elementy stalowe do łącznej pracy konstrukcyjnej, dzięki czemu uzyskano zmniejszenie masy mostu o około 30% oraz kosztów jego budowy o około 50 milionów ówczesnych złotych. Elementy stalowe zostały wykonane przez Konstal Chorzów i Hutę Zabrze, a podpory (filary) mostu (cztery w nurcie Wisły i dwie na lądzie) są żelbetowe i pozbawione okładziny granitowej. Wraz z przyczółkami wykonało je Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych nr 15, natomiast montaż konstrukcji stalowej - firma Mostostal.

Most ma jezdnię dwukierunkową o trzech pasmach ruchu w każdym kierunku oraz z obydwu stron chodniki dla pieszych. Całość przykryta jest nawierzchnią asfaltową na podłożu betonowym. Od spodu, pod jezdnią, do konstrukcji stalowej podwieszone są przewody wodociągowe, CO, gazowe i kable elektryczne, w większości w izolacji z waty szklanej. W odległości pionowej 2,20 m od sklepienia mostu wykonano podesty z desek o grubości 3 cali oparte na dźwigarach oraz na konstrukcji stalowej. Pomosty te miały umożliwić brygadom remontowym prowadzenie napraw i bieżącej konserwacji instalacji. Pod mostem utworzono trzy przestrzenie, zamknięte od góry jezdnią, z boków dźwigarami, a od spodu pomostami, stanowiące tunele dla rurociągów i kabli biegnących wzdłuż przęseł na całej długości mostu.

Wiadukty dojazdowe do mostu po obu stronach Wisły mają łączną długość 436 metrów. Łączą się one z wiaduktami: nad parkiem Agrykola o długości 391 metrów oraz nad ul. Paryską - 209 metrów. Przy obydwu przyczółkach powstały bezkolizyjne węzły drogowe.

Most w Kulturze i Historii

W latach 1981-1998 most nosił nazwę gen. Zygmunta Berlinga. Od połowy lat 70. do reformy sieci drogowej w 1985 roku przeprawa była częścią drogi międzynarodowej E8, a od 1985 roku do końca 2013 roku most stanowił fragment drogi krajowej nr 2 oraz trasy europejskiej E30.

Most Łazienkowski stał się jedną z głównych przepraw przez Wisłę, a w 2014 roku przejął około 18 procent ruchu samochodowego na wszystkich warszawskich mostach. Jest także elementem polskiej kultury - wraz z Trasą Łazienkowską „grał” w wielu polskich filmach, m.in. w kultowym serialu „Czterdziestolatek”, komedii „Poszukiwany, poszukiwana”, filmie sensacyjnym „Przepraszam, czy tu biją”, słynnym „Człowieku z marmuru”, czy w obrazie „Con amore”.

Po pierwszym remoncie spowodowanym pożarem w 1975 roku, most Łazienkowski wraz z przyległymi doń „ślimakami” co kilka lat przechodził drobne modernizacje i kolejne naprawy. Na początku XXI wieku, po częściowym zawaleniu się wiaduktu w Alejach Jerozolimskich i wykonaniu ekspertyz innych obiektów mostowych w Warszawie, stwierdzono katastrofalny stan wszystkich łącznic (ślimaków) łączących most Łazienkowski z Wałem Miedzeszyńskim oraz Wisłostradą. W 2002 zamknięto zjazd z mostu na Wał Miedzeszyński w kierunku Puław, który w 2003 został zburzony i wybudowany od nowa. Jesienią 2005 zburzono zjazd z mostu na Wał Miedzeszyński w stronę północną oraz wjazd na most z Wału Miedzeszyńskiego od strony Puław i wybudowano nowe podjazdy, oddane do użytku na początku lipca 2006. W 2013 rozpoczęto podobne prace na ślimakach łączących wiadukt mostu z Wisłostradą.

Pierwszy Pożar Mostu Łazienkowskiego (1975)

Przebieg Zdarzeń i Akcja Gaśnicza

Pierwszy pożar Mostu Łazienkowskiego wybuchł 21 września 1975 roku. O godz. 15.56 funkcjonariusz Milicji zauważył pożar i o godz. 15.57 telefonicznie zaalarmował Stanowisko Kierowania (SKSP), powiadamiając o pożarze szopy drewnianej usytuowanej pod mostem Łazienkowskim. Na miejsce akcji zadysponowano natychmiast zastęp GBAM 2000/8/8 z Oddziału III ZSP m.st. Warszawy, który przybył o godz. 15.59, zastając dopalającą się szopę, palące się drewniane okrąglaki i drewniany pomost mostu.

Od godz. 16.14 zaczęły przybywać zaalarmowane jednostki straży pożarnych. Stwierdzono, że pali się pomost remontowy o długości około 75 m w środkowej komorze mostu. Działania gaśnicze prowadzono z brzegu Wisły, z dołu. O godz. 16.18 na miejsce akcji przybyła grupa operacyjna SKSP, która objęła dowództwo. Z uwagi na brak dojścia do miejsca pożaru, podjęto decyzję o uruchomieniu planu organizacji ratownictwa technicznego (ORT), wzywając jednostki z zastępami ratownictwa technicznego i chemicznego oraz miejskie służby techniczne dysponujące sprzętem do prowadzenia prac inżynierskich: młotami pneumatycznymi i palnikami do gazowego cięcia metali, by wykonać drogi natarcia na pożar.

O 16.23 SKSP zadysponowało sprzęt pływający, tj. zestaw pchacza i barki z Warszawskiej Żeglugi Rzecznej oraz kuter motorowy Związku Harcerstwa Polskiego. O 16.30 pożar obejmował pomosty mostu na odległości 120 m i nadal rozprzestrzeniał się w kierunku wschodnim. Lokalizacja pożaru w tej fazie była utrudniona, a wręcz niemożliwa ze względu na brak sprzętu pływającego.

O 17.00 do akcji wchodzi kuter motorowy ZHP, którego załogę i wyposażenie stanowił zastęp Oddziału V ZSP m.st. Warszawy. Załoga kutra podawała dwa prądy gaśnicze wody, za pomocą których gaszono i chłodzono konstrukcję mostu od dołu. O 17.20 do akcji wprowadzono zestaw pchacz-barka, na którym znajdował się pluton gaśniczy, podający cztery prądy gaśnicze. O 18.00 zatrzymano rozprzestrzenianie się pożaru, który w tym czasie obejmował już pomost na długości 160 m. Przybyłe ekipy miejskich służb technicznych wykonały siedem otworów w nawierzchni mostu za pomocą młotów pneumatycznych oraz wycięły palnikami otwory w płycie stalowej pod asfaltem, którymi tłoczono pianę ciężką i średnią do wnętrza komory środkowej. Około 19.45 pożar został opanowany. Chłodzenie konstrukcji stalowej trwało do 0.30. Straż pożarna uporała się z pożarem w ciągu około 7 godzin. W czasie trwania akcji gaśniczej wypadkowi uległo dwóch strażaków.

Przyczyny i Skutki

Pożar rozprzestrzenił się od drewnianych podestów technicznych i drewnianego pomostu remontowego, znajdującego się pod nawierzchnią. Uszkodzone zostały całe pierwsze przęsło i część drugiego, a także nawierzchnia jezdni na długości około dwustu metrów. Nawierzchnia została sfalowana nawet na pół metra w górę, a od ognia wygięły się szyny do transportu materiałów konserwacyjnych. Straty oszacowano na 36 milionów ówczesnych złotych, co na giełdzie samochodowej oznaczało wartość 360 małych fiatów.

Dochodzenie prowadzone 40 lat temu zakończyło się stosunkowo szybko. Zdaniem śledczych, winni byli trzej uczniowie warszawskich szkół, którzy podpalili drewnianą budkę, znajdującą się pod mostem na lewym brzegu Wisły. Wprawdzie niektórzy eksperci dowodzili, że płomienie z budki nie mogły dosięgnąć drewnianego pomostu, ale nie miało to wpływu na decyzję sądu.

Konsekwencje i Kontrowersje

Pożar mostu Łazienkowskiego we wrześniu 1975 roku odbił się szerokim echem po kraju. Co ciekawe, dwa dni wcześniej w Warszawie spłonął Centralny Dom Dziecka, później nazwany "Smykiem", a wówczas Centralny Dom Towarowy. Krążyły hipotezy, niewygodne dla komunistycznych władz, że oba pożary były wynikiem podpaleń, a wydarzenia te łączono ze zbliżającym się terminem VII Zjazdu PZPR.

Po pożarze komunistyczne władze szybko podjęły decyzję o remoncie i już po tygodniu na most wkroczyli robotnicy. Pożar zniszczył około 2 tys. m² drewnianego pomostu remontowego oraz drewnianą szopę.

Drugi Pożar Mostu Łazienkowskiego (2015)

Wybuch Ognia i Uszkodzenia

Drugi pożar Mostu Łazienkowskiego wybuchł 14 lutego 2015 roku około godziny 17:30. Ogień, podobnie jak w 1975 roku, rozprzestrzenił się od drewnianych podestów technicznych. Przyczyną było zapalenie się desek składowanych pod praską częścią mostu w trakcie prac remontowych. Celem tych prac było m.in. zastąpienie drewnianych podestów technicznych przeprawy kratą z ocynkowanej stali. Ogień objął podesty techniczne, z których przed ich planowanym demontażem usunięto już zabezpieczenie z azbestu (wprowadzone po pożarze w 1975 roku).

Pożar rozprzestrzenił się w kierunku lewego brzegu, a uszkodzone zostały: konstrukcja dwóch i pół (z pięciu) przęseł przeprawy, nawierzchnia lewych pasów ruchu oraz biegnąca pod jezdnią magistrala wodociągowa. Pożar zniszczył także część instalacji poprowadzonych pod mostem.

Skala Katastrofy i Akcja Ratunkowa

Temperatura, która powstała w wyniku pożaru, sięgała niemal 1000 stopni Celsjusza i spowodowała degradację oraz utratę nośności stalowej konstrukcji przeprawy, a także wystąpienie wybrzuszeń w siłownikach dźwigarów i przemieszczenie łożysk. W akcji ratowniczej uczestniczyło 144 strażaków, wspieranych z Wisły m.in. przez spulchniacz hydrauliczny „Chudy Wojtek” należący do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, na którym strażacy umieścili sprzęt gaśniczy. Pożar został ugaszony po 12 godzinach, na szczęście nikt nie ucierpiał.

Katastrofa, z jaką mieliśmy do czynienia, wymagała natychmiastowego działania i decyzji podejmowanych z dnia na dzień, w trybie kryzysowym. Koszty ekonomiczne i społeczne wyłączenia z użytkowania jednej z najbardziej uczęszczanych przepraw przez Wisłę w Warszawie szacowano na około 1 milion złotych dziennie.

Decyzja o Odbudowie i jej Przebieg

W obliczu tak wielkich uszkodzeń, władze Warszawy podjęły decyzję o zamknięciu przeprawy i zdecydowały o zamontowaniu nowej konstrukcji na zachowanych filarach. 20 lutego 2015 roku władze miasta podjęły decyzję o zdemontowaniu zniszczonej konstrukcji stalowej mostu i zamontowaniu nowej. 10 kwietnia 2015 roku Zarząd Dróg Miejskich podpisał umowę na remont mostu z konsorcjum składającym się z przedsiębiorstwa Bilfinger Infrastructure i Przedsiębiorstwa Usług Technicznych „Intercor”.

Mimo tak wielkiej presji czasu, odbudowa została rozpoczęta i ukończona w rekordowym terminie - most był przejezdny po 199 dniach od rozpoczęcia prac, co znalazło uznanie nie tylko wśród mieszkańców, ale także w branży budowlanej. Dokładnie 3 lata temu na odbudowanym po pożarze moście Łazienkowskim pojawiły się pierwsze samochody. Odbudowa mostu została uznana również wydarzeniem roku 2015 w drugiej edycji plebiscytu „Warszawiaki”.

Wybudowanie nowego mostu kosztowało ponad 100 milionów złotych, a do stworzenia 425 metrów nowej konstrukcji zużyto niemal 5500 ton stali. W toku prowadzonego śledztwa Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga potwierdziła celowe podpalenie mostu 14 lutego 2015 roku, ale w grudniu 2015 roku umorzyła postępowanie z powodu niewykrycia sprawców.

Nowe Oblicze Mostu po Odbudowie

Dziś Most Łazienkowski jest drugą najpopularniejszą przeprawą w Warszawie, a w ciągu doby pokonuje go ponad 120 tysięcy pojazdów. Odbudowa mostu stała się też okazją do poprawy infrastruktury dla pieszych i rowerzystów. Po odbudowie przystąpiono do budowy dodatkowych kładek pod mostem dla rowerzystów i pieszych. Ich otwarcie w sierpniu 2017 roku znacznie poprawiło bezpieczeństwo oraz pozwoliło niezmotoryzowanym w łatwy sposób przeprawić się przez Wisłę.

tags: #most #lazienkowski #pozar #kiedy #wybuchl