Z chwilą powstania Państwowej Straży Pożarnej (PSP) zmieniło się umundurowanie wyjściowe zawodowych strażaków. Zasadniczym i najbardziej zauważalnym elementem nowych mundurów było wprowadzenie czapek rogatywek w miejsce okrągłych garnizonówek, nowego wzoru orła oraz innych elementów wyposażenia i identyfikacji. Warto podkreślić, że strażak to jeden z zawodów, który od lat budzi wielki podziw i szacunek, a mundur jest wyznacznikiem przynależności do społeczności polskiego pożarnictwa.
Ewolucja umundurowania w Jednostkach Ochrony Przeciwpożarowej (JOP)
W czasie powstawania PSP w wielu jednostkach ochrony przeciwpożarowej (JOP) zachodziły zmiany organizacyjne. Zakładowe straże pożarne i inne służby ratownicze zawęziły swoją działalność do podmiotów, dla których funkcjonowały, co skutkowało stopniową rezygnacją z tradycyjnego munduru strażackiego. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej definiuje JOP jako formacje umundurowane i wyposażone w specjalistyczny sprzęt. Obecnie większość JOP to dobrze zorganizowane i wyposażone podmioty ratownicze, w których służbę pełnią profesjonalnie przygotowani strażacy. Wiele z nich funkcjonuje w KSRG i na co dzień współpracuje z PSP.
Obserwując te pozytywne zmiany, podkomisja ds. jednostek ochrony przeciwpożarowej działająca przy Polskiej Izbie Przemysłu Chemicznego wyszła z inicjatywą wprowadzenia jednolitego munduru strażackiego wyjściowego dla strażaków pracujących w tych jednostkach. Projekt ten zakłada dobrowolność i nawiązuje do munduru PSP, aby uniknąć skojarzeń z innymi służbami, różniąc się jednak detalami, takimi jak dystynkcje czy umieszczany na naramienniku trzyliterowy skrót określający rodzaj formacji (np. JOP, ZSP, LSR, ZSR).
Rodzaje umundurowania strażackiego
Pracownicy Straży Pożarnej, zarówno Państwowej, jak i Ochotniczej, posiadają przywilej noszenia munduru, który dzieli się na kilka kategorii w zależności od okazji i pełnionych zadań.
Mundur koszarowy
Jest to strój najwygodniejszy, często nazywany „drugą skórą” strażaka. Ubranie koszarowe jest znacznie wygodniejsze od ubrania specjalnego i przeznaczone do szkoleń, zawodów, zabezpieczania imprez oraz codziennych prac w jednostce. Wykonuje się je z materiałów takich jak Ripstop, które charakteryzują się wysoką odpornością na uszkodzenia, rozdarcia i zabrudzenia.
Mundur bojowy
Potocznie opisywany jako „ubranie robocze”, jest to strój, w którym ratownicy wyjeżdżają na akcje. Ubiór ten obejmuje specjalistyczne ubrania ochronne wykonane z materiałów ognioodpornych (np. Nomex), które chronią przed wysoką temperaturą, płomieniami oraz substancjami chemicznymi. Integralną częścią systemu ochrony jest hełm, rękawice oraz specjalistyczne obuwie ochronne.
SŁUŻBA ZDANA odc. 11 - UNBOXING BrandHeissMagazin Polska
Mundur wyjściowy i galowy
Mundur wyjściowy stanowi odzwierciedlenie godności i profesjonalizmu strażaków. Jest zakładany podczas oficjalnych ceremonii, świąt państwowych i uroczystości strażackich.
- Męskie mundury: obejmują m.in. czapkę rogatywkę, koszule z gabardyny, sznury galowe oraz eleganckie czarne obuwie.
- Damskie mundury: w kolorze ciemnogranatowym składają się z marynarki i spódnicy, uzupełnionych białą koszulą.
- Strój komendanta OSP: wyróżnia się czapką rogatywką z białymi paskami na krzyż, a w sytuacjach ceremonialnych może być uzupełniony szablą.
| Rodzaj munduru | Główne przeznaczenie |
|---|---|
| Koszarowy | Szkolenia, zawody, codzienna służba |
| Bojowy | Akcje ratowniczo-gaśnicze |
| Wyjściowy/Galowy | Uroczystości, święta, reprezentacja |
Regulacje prawne i standaryzacja
W dniu 1 października 2021 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie umundurowania strażaków PSP. Wprowadziło ono nowy typ umundurowania - ubiór służbowy, który zastąpił dotychczasową odzież specjalną (ubrania dla kadry dowódczo-sztabowej oraz ubranie koszarowe). Nowy wzór bazuje na koncepcjach wojskowego munduru polowego wz. 2010, kładąc duży nacisk na ergonomię i systematyzację oznak, w tym wprowadzenie emblematu z godłem Rzeczypospolitej Polskiej.