Największe Pożary w Historii USA

Historia Stanów Zjednoczonych naznaczona jest serią katastrofalnych pożarów, które na zawsze zmieniły oblicza miast i krajobrazów, pozostawiając za sobą niewyobrażalne zniszczenia, tragiczne ofiary i cenne lekcje. Od XIX-wiecznych megapożarów, które pochłonęły całe miejscowości, po współczesne, niszczycielskie żywioły w Kalifornii, ogień wielokrotnie udowadniał swoją nieobliczalną siłę. W niniejszej artykule przyjrzymy się najbardziej znaczącym z tych wydarzeń, poczynając od najbardziej śmiercionośnego w historii kraju, po najbardziej kosztowne we współczesności.

Wielki Pożar Peshtigo (1871) - Najbardziej Śmiercionośny Kataklizm

Geneza i rozmiar katastrofy

8 października 1871 roku w Stanach Zjednoczonych doszło do pożaru, który do dziś uznawany jest za najtragiczniejszy i najbardziej śmiercionośny w historii kraju. W XIX wieku w miasteczku Peshtigo w stanie Wisconsin oraz w szesnastu innych miejscowościach w stanach Wisconsin i Michigan rozszalał się żywioł o niewyobrażalnej skali. Według niektórych źródeł, ogień strawił ponad 6 tys. km kw. powierzchni, co odpowiada obszarowi wielkości stanu Rhode Island. Miasto Peshtigo, zamieszkiwane wówczas przez około 2 tys. osób, zostało pochłonięte w ciągu zaledwie godziny.

Przerażające relacje ocalałych

Dokładna liczba ofiar Pożaru w Peshtigo nie jest znana, ale szacunki mówią o około 1,5 tys. zabitych. W Muzeum Straży Pożarnej w Peshtigo znajdują się przerażające relacje ocalałych z tego kataklizmu. Świadkowie opowiadali o „ogniowych tornadach”, które porywały w powietrze wagony kolejowe i domy. Gorącym powietrzem nie dało się oddychać, a ptaki płonęły w powietrzu. Wielu mieszkańców próbowało uciec przed ogniem, zanurzając się w pobliskiej rzece, jednak ci, którym się to nie udało, utonęli lub zostali „ugotowani żywcem”. Miejscowa rzeka zapełniła się zwłokami, a martwi ludzie, nawet bez śladów spalenia, znajdowani byli również na drogach. Ksiądz Peter Pernin, pastor katolicki w Peshtigo, który ocalał z katastrofy, pisał w swoim pamiętniku: „Spojrzałem na zachód, skąd wiatr wiał nieprzerwanie od wielu godzin, i dostrzegłem ponad gęstą chmurą dymu unoszące się nad ziemią żywe, czerwone odbicie o ogromnym zasięgu, a potem nagle do moich uszu dotarł dziwnie słyszalny w panującej wokół nadprzyrodzonej ciszy odległy, choć stłumiony dźwięk, oznajmiający, że gdzieś żywioły są w rozterce”.

Inne opowieści budzą równie wielkie przerażenie. Jeden z ocalałych uciekał z pięcioosobową rodziną wozem z dwukonnym zaprzęgiem. W pewnej chwili wóz się przewrócił i dopadła ich ściana ognia. Mężczyzna zeskoczył z wozu, by ratować konie, a gdy wrócił, cała jego rodzina była już martwa. Istnieje także relacja o ojcu, który, nie widząc drogi ucieczki, podciął gardła swoim dzieciom, by oszczędzić im cierpienia w płomieniach. Ogień poruszał się tak szybko, że ludzie ginęli „w połowie kroku”.

Przyczyny i upamiętnienie

Jesień 1871 roku na północnym wschodzie USA była wyjątkowo sucha, jednak pogoda miała tylko pośredni wpływ na katastrofę. Przed wybuchem głównego pożaru, wzniecono kilka małych zarzewi ognia, aby przygotować grunt pod budowę linii kolejowej. 8 października nad region dotarł front atmosferyczny, który małe pożary zamienił w morze ognia. Pojawiało się wiele hipotez dotyczących przyczyn pożaru. Jedną z nich było uderzenie meteorytu, którego fragmenty miały wzniecić ogień, choć obecnie ta teoria jest mocno kwestionowana. Relacje świadków wskazywały również, że ogień zaprószyli pracownicy kolei w czasie przygotowywania torów. Najbardziej prawdopodobną przyczyną jest jednak nadejście frontu atmosferycznego z silnym wiatrem, który z łatwością rozprzestrzeniał ogień po suchej i wykarczowanej po gorącym i słonecznym lecie ziemi.

Obecnie Peshtigo liczy około 3,5 tys. mieszkańców. W Muzeum Straży Pożarnej znajdują się artefakty związane z pożarem, a nieopodal jest cmentarz poświęcony ofiarom tragedii, który został wpisany do Krajowego Rejestru Miejsc Historycznych. Jest to masowy grób zawierający 350 ciał. 8 października 2012 roku przy moście nad rzeką Peshtigo odsłonięto pomnik upamiętniający tamte tragiczne wydarzenia. Na Półwyspie Door grupa mieszkańców zgromadziła się w kaplicy pod wezwaniem Matki Bożej Dobrej Pomocy. Kaplica pozostała nienaruszona, co do dziś uznawane jest za cud.

Wielki Pożar Chicago (1871) - Zniszczenie i Odrodzenie Metropolii

Chicago w połowie XIX wieku: Rozwój i zagrożenia

Tego samego dnia, 8 października 1871 roku, w Chicago, oddalonym o setki kilometrów, wybuchł Wielki Pożar Chicago, uznawany za jedną z największych katastrof, jakie dotknęły amerykańskie miasta. Chicago w połowie XIX wieku było jedną z najważniejszych amerykańskich metropolii, doświadczającą prawdziwej eksplozji demograficznej i gospodarczej. Od 350 mieszkańców w 1833 roku, populacja przekroczyła 300 000 w 1871 roku, czyniąc miasto centrum handlu zbożem, bydłem i drewnem. Dynamiczny rozwój miasta wymusił szybką, lecz niestety nietrwałą, zabudowę. Prawie 90% budynków w mieście było zbudowanych z drewna, a nawet chodniki i ulice w wielu miejscach były wyłożone drewnianymi deskami lub kostką drewnianą nasączoną smołą. Mimo że najbogatsze dzielnice i centrum biznesowe (tzw. „Loop”) posiadały budynki z cegły i kamienia, ich dachy, wnętrza i konstrukcje wspierające również w dużej mierze opierały się na drewnie. W 1870 roku w Chicago znajdowało się blisko 60 000 budynków, z czego ogromna większość była zbudowana z łatwopalnych materiałów.

Służby pożarowe w obliczu wyzwań

Równocześnie system ochrony pożarowej w mieście nie nadążał z rozwojem. Pierwsze ochotnicze grupy straży pożarnej powstały w latach 30. XIX wieku, dysponując ręcznymi pompami. Ich działalność była często naznaczona rywalizacją, a nawet bójkami o pierwszeństwo dotarcia do hydrantu. Kluczowym momentem była profesjonalizacja formacji po pożarze z 21 października 1857 roku. Chicago stało się jednym z pierwszych miast w USA, które przeszło na w pełni zawodową, opłacaną straż pożarną - Chicago Fire Department, w 1858 roku. W październiku 1871 roku formacja ta dysponowała 17 parowymi pompami gaśniczymi i liczyła 185 strażaków.

Nieszczęsny 8 października: Początek kataklizmu

Rok 1871 w tej części Stanów Zjednoczonych był wyjątkowo suchy; od lipca spadło zaledwie 134 mm deszczu, co wysuszyło drewnianą infrastrukturę na wiór. Na początku października panowały silne wiatry, sprzyjające rozprzestrzenianiu się ognia. Punktem kulminacyjnym był wieczór 8 października 1871 roku. Chociaż nigdy nie ustalono dokładnej przyczyny pożaru, bardzo popularna teoria głosi, że około godziny 21:00 w szopie na tyłach posesji przy 137 DeKoven Street wybuchł ogień. Miała go spowodować krowa, która kopnęła lampę naftową. Budynek należał do Patricka i Catherine O’Leary. Późniejsze dochodzenia sugerowały, że ta wersja została wymyślona przez dziennikarza Michaela Aherna.

Teorie dotyczące przyczyn pożaru

Prowadzone w późniejszych latach dochodzenia i badania nie dały jasnych wskazówek co do dokładnego miejsca wybuchu pożaru. Rozważane są dwie wersje: ogień miał być podłożony przez Daniela Sullivana podczas próby kradzieży mleka, albo przez Louisa M. Cohna po przegranej grze w karty. Jednakże, fakt, że tego samego dnia płonęły jednocześnie 22 miasta w stanach Wisconsin, Michigan, Iowa, Minnesota, Indiana i Illinois, stawia pod znakiem zapytania te lokalne hipotezy. W Peshtigo, na przykład, nie było krowy, a zgłoszenia o ogniu napływały z różnych stron jednocześnie. Ci, którzy przeżyli kataklizm w wielu miejscach, twierdzili, iż nastąpił huk i ogień spadł z góry.

Druga, bardziej intrygująca teoria, sugeruje, że pożar został wywołany przez deszcz meteorytów, które spadły na tę część Stanów Zjednoczonych 8 października 1871 roku. Astronomowie przypuszczają, że rozpad komety Bieli, która rozpadła się na dwie części w latach 1845-1846 i później „zaginęła”, mógł doprowadzić do tego, że jej odłamki weszły w atmosferę ziemską właśnie w 1871 roku, powodując wielokrotne zarzewia ognia. Ta hipoteza próbuje wytłumaczyć jednoczesne pożary na tak rozległym obszarze, a także odnajdywanie ciał bez śladów poparzeń, co mogłoby wskazywać na uduszenie gorącym powietrzem.

Rozprzestrzenianie się ognia i paraliż miasta

Pierwszy alarm w Chicago został zgłoszony z opóźnieniem około godziny 21:30. Operator telegraficzny, Matthias Schaffer, źle zinterpretował sygnał, wysyłając wozy gaśnicze na odległe skrzyżowanie zamiast bliższej DeKoven Street. To opóźnienie, trwające około 30 minut, pozwoliło małemu pożarowi zmienić się w niekontrolowany żywioł. Kiedy około 22:00 pierwsze wozy parowe dotarły na miejsce, ogień pochłaniał już cały kwartał. Wysuszona drewniana zabudowa i silny wiatr (ponad 50 km/h) sprawiły, że ogień rozprzestrzeniał się na północny wschód, w kierunku centrum biznesowego. Temperatura była tak wysoka, że dochodziło do samoistnego zapłonu obiektów w promieniu kilkudziesięciu metrów.

Ogień zaczął tworzyć własny system wiatrowy, zasysający tlen i miotający płonącymi zgliszczami. O 1:30 w nocy ogień dotarł do Central Waterworks, niszcząc główną pompę i odcinając dopływ wody do większości hydrantów, co sparaliżowało system gaśniczy. Spłonęły wówczas kluczowe budynki, takie jak gmach sądu hrabstwa Cook i Ratusz. Około 3:30 ogień przekroczył rzekę Chicago, uderzając w nabrzeża i składy węgla, a następnie w luksusowe dzielnice, w tym Gold Coast. Spłonął m.in. nowo wybudowany, rzekomo ognioodporny, Palmer House Hotel, którego właściciel stracił majątek szacowany na 2 mln dolarów. Przelewające się płomienie wywołały panikę, tysiące mieszkańców uciekało na północ, w stronę Lincoln Park, który stał się największym obozowiskiem dla bezdomnych.

Skala zniszczeń i straty

Pożar zaczął wygasać dopiero po prawie 32 godzinach szaleństwa, głównie z powodu czynników naturalnych. Pod koniec 9 października ogień dotarł do terenów z mniejszą gęstością zabudowy oraz do niezagospodarowanych obszarów. Wczesnym rankiem 10 października zmieniający się kierunek wiatru oraz lekkie opady deszczu ostatecznie pomogły w stłumieniu ostatnich wielkich płomieni. O godzinie 10:00 rano pożar uznano za opanowany, pozostawiając za sobą 8 km² zgliszcz i popiołu.

Ogień strawił około 34 kwartałów miasta, zajmujących obszar o długości 6 km i szerokości około 1 km wzdłuż brzegu Jeziora Michigan. Zniszczeniu uległo 117 km dróg, 190 km chodników, 2000 lamp i 17 450 budynków. Wartość strat oszacowano na 222 mln dolarów (współcześnie około 4 mld dolarów), co spowodowało bankructwo około 60 towarzystw ubezpieczeniowych. Około 100 000 mieszkańców, czyli jedna trzecia ówczesnej populacji miasta, straciło dach nad głową. Chociaż odnaleziono 120 ciał, liczbę zabitych szacuje się na około 300 osób.

Odbudowa i nowe standardy

Gdy informacja o pożarze dotarła do prasy, z całych Stanów Zjednoczonych zaczęła płynąć pomoc materialna i finansowa dla miasta. Władze Chicago szybko przystąpiły do odbudowy. Burmistrz Roswell B. Mason ogłosił stan wojenny, aby zapobiec grabieżom. Chicago, będące kluczowym węzłem komunikacyjnym, szybko otrzymało wsparcie z całego kraju i świata; w ciągu kilku tygodni napłynęło ponad 5 mln dolarów w darowiznach. Co ważniejsze, międzynarodowe firmy ubezpieczeniowe honorowały polisy, wprowadzając do gospodarki miasta olbrzymie środki, co pozwoliło przedsiębiorcom na szybkie rozpoczęcie odbudowy. Ocalała wapienna wieża ciśnień z 1869 roku do dziś jest świadkiem tamtych wydarzeń.

Najważniejszą lekcją z pożaru była konieczność radykalnej zmiany sposobu projektowania nowych budynków. Drewno zostało uznane za materiał zabójczy, a władze miejskie wprowadziły nowe, rygorystyczne rozporządzenia przeciwpożarowe (tzw. Fire Limits) oraz przepisy budowlane. Chicago podniosło się z ruin w zaledwie 3 lata, a to zniszczenie stało się bodźcem do stworzenia zupełnie nowego miasta. Wtedy nastąpił boom budowlany i powstał styl zwany „Szkołą Chicagowską”, co zapoczątkowało erę drapaczy chmur.

Dziedzictwo Wielkiego Pożaru Chicago

Wielki Pożar Chicago był bez wątpienia tragedią o niewyobrażalnej skali, spowodowaną unikalnym połączeniem ekstremalnej suszy, dominacji łatwopalnych materiałów budowlanych i błędów w reakcji służb ratunkowych. Wstrząśnięte Chicago umieściło Wielki Pożar na swojej fladze, gdzie symbolizuje go druga gwiazda. Pierwotna flaga z 1917 roku miała tylko dwie gwiazdy: Światową Wystawę Kolumbijską i Wielki Pożar, potem dodano jeszcze dwie. Każda gwiazda ma 6 ramion, które niosą ze sobą pewną symbolikę.

Współczesne Pożary w Kalifornii: Nowe Wyzwania

Rosnące koszty i skala zniszczeń

Współczesne pożary w Kalifornii mogą się okazać najbardziej kosztowną klęską żywiołową w historii USA. Ogień, który obecnie szaleje w tym stanie, spowodował już straty przekraczające 200 mld dolarów i zabił 24 osoby. Rejon Los Angeles w krótkim czasie nawiedziło kilka olbrzymich pożarów, które pomimo tytanicznych wysiłków strażaków, często nie dają się opanować.

Przyczyny współczesnych pożarów

Pożary te są wywołane połączeniem długotrwałej suszy, wysuszonych roślin i wyjątkowo silnych wiatrów, zwłaszcza wiatru Santa Ana. Kalifornijski Wydział Leśnictwa i Ochrony Przeciwpożarowej (Cal Fire) podkreśla, że rośliny "są tak suche, że nie trzeba wiele, by odrobina żaru, iskra czy płomień doprowadziły do zaprószenia ognia". Szefowa straży pożarnej w Los Angeles, Kristin Crowley, przyznała, że nigdy w swojej 25-letniej karierze nie zmagała się z tak silnym wiatrem, osiągającym w porywach od 113 do 137 km/h. Klimatolog Daniel Swain wskazuje, że Kalifornia doświadcza olbrzymich wahań w pogodzie, skutkujących okresami potężnej suszy przetykanej ulewami. Te ekstremalne zjawiska pogodowe są kluczowym powodem powstawania warunków sprzyjających pożarom w regionie, a wielu ekspertów i polityków, jak gubernator Kalifornii Gavin Newsom, uznaje je za bezpośredni skutek zmian klimatu, wymagający ogólnokrajowego rozwiązania.

Przykłady ostatnich kataklizmów

Wśród największych pożarów w ostatnich latach wymienia się:

• Pożar Dixie: Objął obszar o powierzchni blisko 2 tys. km kw., czyli ponad dwa razy większy niż miasto Nowy Jork. Wybuchł w Feather River Canyon i szybko się rozprzestrzenił, powodując ogromne zanieczyszczenie powietrza w miastach takich jak Denver i Salt Lake City.
• Pożar w Los Angeles: Spowodował ewakuację ponad 130 tys. osób i śmierć co najmniej pięciu. Był to najtragiczniejszy pożar w historii miasta pod względem obszaru, który strawił. Wyróżniono pięć głównych pożarów aktywnych w obrębie metropolii Los Angeles:
  • "Palisades": Strawił ponad tysiąc budynków i tereny o powierzchni ponad 6400 hektarów w dzielnicy Pacific Palisades.
  • "Eaton": Zniszczył ponad 4 tys. hektarów i około 500 budynków na północ od Pasadeny.
  • "Hurst": Pochłonął prawie 350 hektarów w Sylmar.
  • "Lidia": Chociaż pochłonął około 140 hektarów w lasach Angeles National Forest, został opanowany w 40 proc.
  • "Sunset": Najmniejszy z tej piątki, strawił około 25 hektarów w rejonie zachodniego Hollywood.

Tego rodzaju katastrofy pokazują, że pomimo postępu technologicznego i wiedzy, człowiek wciąż jest bezsilny wobec potęgi nieokiełznanych żywiołów, a zmiany klimatu stawiają przed nami nowe, coraz większe wyzwania w walce z ogniem.

tags: #najwiekszy #pozar #w #usa