Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP): Zastosowanie, Przepisy i Certyfikacja

Wprowadzenie do Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (PWP)

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowe urządzenie służące do odcięcia dopływu prądu elektrycznego do wszystkich obwodów budynku. Wyjątek stanowią te obwody, których funkcjonowanie jest absolutnie niezbędne podczas pożaru. PWP jest istotnym elementem zabezpieczenia obiektu przed skutkami pożaru, a jego prawidłowe działanie chroni zarówno służby ratownicze, jak i osoby przebywające w budynku.

Czym jest PWP i jak działa?

Działanie PWP polega na natychmiastowym odcięciu dopływu prądu do budynku w sytuacji zagrożenia pożarem. Podczas akcji gaśniczej strażacy często korzystają z wody, która jest przewodnikiem prądu, co stanowi zagrożenie porażenia. PWP eliminuje to ryzyko, umożliwiając bezpieczne prowadzenie działań. Nowoczesne PWP mogą być wyposażone w systemy automatycznego wykrywania zagrożenia, integrację z centralnym systemem zarządzania budynkiem, a także zdalne sterowanie, co ułatwia zarządzanie systemem w dużych obiektach.

Wyłącznik prądowy zaliczany jest do urządzeń przeciwpożarowych, których zadaniem jest zapobieganie powstawaniu pożaru, wykrywanie i zwalczanie go bądź ograniczanie jego skutków.

Podstawy Prawne i Obowiązek Stosowania PWP

Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu wynika bezpośrednio z przepisów prawa budowlanego i ochrony przeciwpożarowej. Przepisy te uwzględniają konieczność montażu PWP w celu zapewnienia bezpieczeństwa obiektów budowlanych.

Główne regulacje prawne

• Zgodnie z § 183 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.), przeciwpożarowy wyłącznik prądu stosuje się w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów definiuje urządzenia przeciwpożarowe jako te, które służą do zapobiegania, wykrywania, zwalczania pożarów lub ograniczania ich skutków. PWP jest jednym z nich.
• Każdy projekt obiektu budowlanego musi być sprawdzony pod kątem spójności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej.

Obiekty wymagające PWP

W obiektach o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub w budynkach, w których znajdują się strefy zagrożone wybuchem, konieczne jest zainstalowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu.

Wyjątki od obowiązku stosowania PWP

Przepisy przewidują pewne wyjątki od obowiązku stosowania PWP. Na przykład, zgodnie z rozporządzeniem, obowiązek ten nie dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Zasada działania w przypadku innych źródeł energii

W następstwie wyłączenia PWP nie powinno załączać się drugie źródło energii elektrycznej (z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku). PWP ma za zadanie wyłączyć wszystkie rodzaje zasilania obiektu, w tym zasilanie podstawowe (sieć), rezerwowe (druga sieć, agregat prądotwórczy), awaryjne (UPS) oraz inne źródła, takie jak instalacje fotowoltaiczne (PV) i magazyny energii.

Wymagania Techniczne, Certyfikacja i Oznakowanie PWP

Choć nie istnieje jeden dokument prawny szczegółowo opisujący techniczne wykonanie PWP, urządzenia te muszą spełniać określone wymagania dotyczące budowy, certyfikacji i oznakowania, aby mogły być wprowadzone do obrotu i stosowane w obiektach budowlanych.

Budowa i komponenty PWP

PWP powinien składać się z trzech głównych komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP): Jest to przycisk lokalizowany zwykle w pobliżu wejścia do budynku, pozwalający na podanie sygnału do urządzenia wykonawczego.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP): To sygnalizator optyczny, który jednoznacznie wskazuje wyłączenie zasilania obiektu, informując o fizycznym przełączeniu styków aparatu wykonawczego.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP): Najczęściej pełni rolę wyłącznika lub rozłącznika izolacyjnego. Składa się z głównych aparatów wyłączających (rozłącznika lub wyłącznika), układu zasilania oraz automatyki kontrolno-sterującej, służącej do mechanicznego odłączenia dopływu energii elektrycznej. Musi być zabudowane w obudowie zapewniającej odpowiednie warunki środowiskowe i posiadać możliwość zdalnego uruchomienia.

Wymogi certyfikacyjne i znakowanie

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, jako wyrób budowlany i urządzenie przeciwpożarowe, podlega obowiązkowi certyfikacji. Wymogi te zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.).

Krajowa Ocena Techniczna (KOT)

PWP musi posiadać Krajową Ocenę Techniczną (KOT), która jest dokumentem wydawanym przez upoważnioną jednostkę. Potwierdza ona, że dany wyrób budowlany spełnia wymagania użytkowe i może być wprowadzony do obrotu w Polsce. W przypadku braku normy zharmonizowanej dla PWP, KOT staje się dokumentem odniesienia, określającym wymagania tak jak norma wyrobu dla urządzenia przeciwpożarowego.

Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych

Wymagane jest również uzyskanie Krajowego Certyfikatu Stałości Właściwości Użytkowych. Jest to dokument wydawany przez jednostkę certyfikującą, potwierdzający, że wyrób zachowuje deklarowane właściwości użytkowe w czasie, w tym w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.

Znakowanie "B"

PWP musi być oznakowany znakiem budowlanym „B”, który informuje o zgodności z polskimi przepisami techniczno-budowlanymi i krajowym systemem oceny zgodności.

Brak wymogu Świadectwa Dopuszczenia CNBOP i znaku CE

Dla PWP nie ma zharmonizowanej normy UE, dlatego znakowanie CE nie jest możliwe. Ponadto, przeciwpożarowy wyłącznik prądu nie widnieje na wykazie wyrobów wymagających Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP.

Obowiązek certyfikacji

Obowiązek stosowania certyfikowanego przeciwpożarowego wyłącznika prądu powstał z dniem 1 stycznia 2021 roku. Wymóg ten dotyczy zarówno nowo wznoszonych, jak i modernizowanych obiektów, jeśli PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę.

Dopuszczenie jednostkowe a certyfikacja

Procedura dopuszczenia jednostkowego (zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych) może być stosowana wyłącznie w szczególnych przypadkach, gdy wyrób budowlany wymaga indywidualnego zaprojektowania i wytworzenia z uwagi na niestandardowe potrzeby, i nie jest przeznaczony do powszechnego stosowania. Nie może ona zastępować standardowej ścieżki certyfikacyjnej dla wyrobów dostępnych na rynku i objętych Krajową Oceną Techniczną oraz znakiem budowlanym „B”.

Lokalizacja, Instalacja i Konserwacja PWP

Prawidłowe umiejscowienie, montaż i regularna konserwacja PWP są fundamentalne dla jego skuteczności i niezawodności w sytuacji zagrożenia.

Wymagania dotyczące umiejscowienia

W przepisach można znaleźć informację, że PWP powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza elektrycznego. Miejsce usytuowania PWP musi być odpowiednio oznakowane zgodnie z obowiązującymi normami, np. PN-N-01256-4:1997 Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe. Oznacza to, że wszelkie nieoznakowane wyłączniki prądu są niezgodne z przepisami.

Kluczowe aspekty montażu i lokalizacji

• Dostępność dla ekip ratowniczych: PWP powinien być zainstalowany w miejscu łatwo dostępnym dla strażaków.
• Oznakowanie PWP: Miejsce usytuowania PWP musi być odpowiednio oznakowane.
• Ochrona przed przypadkowym uruchomieniem: Należy uwzględnić ryzyko przypadkowego lub złośliwego uruchomienia PWP przez osoby postronne.
• Oświetlenie: Miejsce zainstalowania PWP powinno być odpowiednio oświetlone, zgodnie z normą PN-EN 1838:2005 dotyczącą oświetlenia awaryjnego. Oprawy oświetlenia awaryjnego powinny znajdować się w pobliżu urządzenia przeciwpożarowego, jeśli takie oświetlenie jest wymagane przepisami.

Wysokość montażu przeciwpożarowego wyłącznika prądu przy wejściu głównym, choć nie jest ściśle uregulowana, w praktyce często spotyka się wartości od 120 do 140 cm od gotowej posadzki. Lokalizację instalacji należy uzgodnić z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych na etapie opracowywania projektu.

Często popełniane błędy

Jednym z często popełnianych błędów jest nadgorliwe stosowanie przycisków w czerwonych obudowach z szybką, łudząco podobnych do ręcznych ostrzegaczy pożarowych. Może to prowadzić do przedwczesnego wyłączenia zasilania przez osoby nieuprawnione, co może utrudnić ewakuację i akcję gaśniczą.

Konserwacja i odpowiedzialność

Zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega okresowej konserwacji i przeglądom technicznym. Przegląd powinien odbywać się nie rzadziej niż raz w roku, zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, Dokumentacji Techniczno-Ruchowej i Instrukcji obsługi producenta. Odpowiedzialność za zapewnienie, że obiekt jest wyposażony w sprawny PWP, spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu.

Awaryjność i przyczyny niefunkcjonowania

Nawet najlepiej zaprojektowany PWP może ulec awarii. Do najczęstszych przyczyn zalicza się śniedzenie styków, szczególnie gdy urządzenia są umieszczone w miejscach o podwyższonym poziomie wilgoci. Inną przyczyną niefunkcjonowania może być niewłaściwe podłączenie.

PWP w scenariuszu pożarowym

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z systemami sygnalizacji pożarowej (SSP), integratorami, centralami sterującymi urządzeniami przeciwpożarowymi czy systemami zarządzania budynkiem (BMS). Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu, to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

PWP a instalacje fotowoltaiczne (PV)

Obowiązek stosowania PWP dotyczy również budynków z instalacjami fotowoltaicznymi (PV), jeśli kubatura obiektu przekracza 1000 m³. W innych przypadkach decyzja o instalacji PWP zależy od uznania projektanta.

tags: #nieoznakowany #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #na #ekspedycji