Samochody Strażackie w Polsce: Historia Pozyskiwania i Ewolucja

Po zakończeniu II wojny światowej polscy strażacy stanęli przed wyzwaniem odbudowy i modernizacji swojego sprzętu. Kluczowe w tym procesie było pozyskiwanie pojazdów, które miały służyć do walki z pożarami i ratowania życia. Analiza dostępnych danych i publikacji pozwala na odtworzenie skomplikowanej historii sposobów pozyskiwania tych pojazdów oraz ich późniejszej ewolucji.

Drogi Pozyskiwania Samochodów Strażackich po 1945 Roku

Bezpośrednio po wojnie, a także w latach 1945-1947, pozyskiwanie pojazdów dla Polski odbywało się różnymi, nierzadko niecodziennymi ścieżkami. Jednym z głównych źródeł były dostawy w ramach programu pomocowego UNRRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration). Dzięki tej pomocy do Polski trafiło około 25 tysięcy samochodów demobilowych, które następnie były adaptowane do potrzeb straży pożarnych.

Jednak UNRRA była tylko jednym z kanałów zaopatrzenia. Inne ważne źródła obejmowały:

• Wojenne dostawy w ramach programu Lend-Lease.
• Zakupy dokonywane przez rząd polski na rynkach zachodnich, głównie z demobilu wojskowego.
• Sprzęt zdobyty lub pozostawiony przez wojska niemieckie na terenie Polski po działaniach wojennych.

Należy podkreślić, że temat pozyskiwania pojazdów z tych źródeł jest wciąż w dużej mierze zapomniany, a jego analiza jest kluczowa dla pełnego zrozumienia omawianego zagadnienia.

Nietypowe Sposoby Pozyskiwania Pojazdów

Szczególnie interesujące są przypadki pozyskiwania pojazdów z nietypowych miejsc. Jednym z takich przykładów jest sytuacja opisana w korespondencji, gdzie po latach zatopienia w Zalewie Wiślanym wydobywane są samochody. W okresie ofensywy Armii Czerwonej na Pomorzu, uciekający Niemcy pozostawili dużą ilość sprzętu w okolicach ujścia Wisły, w tym kilkaset samochodów i ciągników, które wpadły pod lód podczas próby przeprawy przez zamarznięty Kanał Elbląski i Zalew Wiślany. Obecnie władze wyraziły zgodę na wydobycie tego zatopionego sprzętu przez prywatne firmy.

Dodatkowo, w ramach powojennej rewindykacji mienia z terenów niemieckich, do Polski trafiały niemieckie ciężarówki. W 1949 roku znaczna część ciężarówek w Polsce pochodziła właśnie z powojennego demobilu.

Pozostałe Źródła Pozyskiwania

Pięć procent pojazdów stanowiły te pochodzące z innych, mniej powszechnych źródeł. Należały do nich:

• Pojazdy przedwojenne, które zostały ukryte w czasie okupacji.
• Samochody prywatnie sprowadzone do Polski przez żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, którzy wracali do kraju.

Najliczniejszą grupę pojazdów stanowiły marki takie jak Bedford, Chevrolet, Dodge, Ford, Fordson, GMC i Studebaker, z których każda była reprezentowana przez co najmniej trzy do pięciu modeli.

Priorytety w Rozdzielaniu Sprzętu

Kluczową kwestią w sposobie pozyskiwania i dystrybucji pojazdów była hierarchia ich przydziału. Bezwzględny priorytet miało wojsko. Następnie sprzęt trafiał do służb odpowiedzialnych za "utrwalanie władzy ludowej", czyli do bezpieki, Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW), milicji i podległych im formacji. Dopiero po nich w kolejce ustawiały się przedsiębiorstwa zajmujące się odbudową kraju, zapewnieniem zaopatrzenia, firmy komunikacyjne, służby sanitarne oraz władze lokalne. Straż pożarna znajdowała się na samym końcu tej listy.

W praktyce oznaczało to, że dla strażaków pozostawały jedynie "resztki" zaopatrzenia motoryzacyjnego. Często były to pojazdy w najgorszym stanie technicznym, modele trudne w naprawie lub wyeksploatowany sprzęt poniemiecki. Zdarzało się również, że straż pożarna otrzymywała auta już wcześniej zużyte przez inne instytucje.

Potwierdzenie tych informacji można znaleźć nie tylko we wspomnieniach strażaków, ale także w literaturze fachowej, na przykład w książce "Sprzęt pożarniczy" autorstwa ppłk. poż. inż. Franciszka Kowalskiego z 1948 roku. Wskazuje ona na fakt, że do straży pożarnej trafiło m.in. kilka amerykańskich wozów Bantam BRC, wyprodukowanych w małej serii, do których części zamiennych praktycznie nie można było zdobyć.

Ewolucja i Współczesność Samochodów Strażackich

W latach 1967-1973 ochotnicy z jednej z jednostek użytkowali samochód pożarniczy amerykańskiej marki Dodge. Niestety, okoliczności przekazania tego pojazdu, jego dokładny model i specyfikacja techniczna nie są znane. Wiadomo jedynie, że często ulegał awariom i większość czasu spędzał w garażu, co potwierdza trudności w utrzymaniu sprawności technicznej starszych pojazdów.

Współcześnie, polski przemysł specjalistyczny rozwija się dynamicznie. Firma SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o., z ponad 33-letnim doświadczeniem, jest liderem w produkcji nowoczesnych pojazdów dla służb ratowniczych. Firma dostarcza rocznie ponad 300 nowoczesnych samochodów dla służb ratowniczych i mundurowych w kraju i za granicą. W odpowiedzi na aktualne potrzeby, firma informuje o dostępności średnich i ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych posiadających ważne świadectwa dopuszczenia CNBOP-PIB.

Charakterystyka Współczesnych Pojazdów Strażackich

Współczesne samochody strażackie, określane także jako wozy strażackie czy pojazdy pożarnicze, są specjalnie oznakowanymi i przygotowanymi pojazdami (wzami bojowymi) używanymi przez straż pożarną lub inne jednostki ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz działaniach statutowych.

Podwozia, na których budowane są samochody pożarnicze, najczęściej pochodzą od seryjnie produkowanych pojazdów, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. W przypadku pojazdów strażackich, z wyjątkiem pojazdów osobowych operacyjnych, wymagane są określone barwy: czerwień sygnałowa dla nadwozia i biała dla błotników i zderzaków.

Nowoczesne pojazdy strażackie są wyposażone w zaawansowane systemy, takie jak:

• Układ wodno-pianowy, stanowiący podstawowe wyposażenie do gaszenia pożarów.
• Dodatkowe urządzenia zamontowane na stałe, na przykład maszty oświetleniowe czy wyciągarki.
• Walizki sprzętowe, służące do przewożenia i przechowywania narzędzi ręcznych (młotki, łomy, śrubokręty, latarki) oraz narzędzi hydraulicznych (nożyce, rozpieracze).
• Systemy oznaczeń zgodne z normami, np. PN-EN 1846-1:2011, które określają typ pojazdu, jego przeznaczenie i parametry.
• Podnośniki hydrauliczne, czyli składane konstrukcje z koszami ratowniczymi, służące do działań na wysokościach.
• Samochody ratownictwa medycznego, obsługiwane przez strażaków i przeznaczone do opieki nad pacjentami oraz ich transportu.

Oznaczenia i Klasyfikacja Pojazdów

Pojazdy strażackie są często oznaczone uniwersalnym numerem identyfikacyjnym, który umożliwia ich identyfikację w czasie akcji. W Polsce jest to numer operacyjny, składający się z trzech elementów:

1. Trzycyfrowy numer (prefiks), określający powiat oraz typ jednostki.
2. Jednoliterowe oznaczenie województwa (zgodne z wyróżnikiem na tablicach rejestracyjnych, z pewnymi wyjątkami dla Warszawy i województwa mazowieckiego).
3. Dodatkowe oznaczenia literowe, charakteryzujące typ pojazdu.

Normy takie jak PN-79/M-51300 (zastąpiona przez PN-EN 1846-1) określają sposób oznakowania pojazdów, sprzętu pływającego, silnikowego i pożarniczego.

Przykłady Oznaczeń Samochodów Ratowniczo-Gaśniczych

Oznaczenia samochodów ratowniczo-gaśniczych zawierają informacje o ich klasie, typie i parametrach:

• G - samochód ratowniczo-gaśniczy, C - ciężki, B - ze zbiornikiem wodnym, A - z autopompą, 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min.
• G - samochód ratowniczo-gaśniczy, C - ciężki, B - ze zbiornikiem wodnym, A - z autopompą, 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 24 - wydajność nominalna autopompy 24 hl/min.
• Oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min.

Współczesne podwozia, na przykład marki Scania, dedykowane dla pojazdów specjalistycznych, charakteryzują się wysoką jakością, bezpieczeństwem i komfortem. Kabiny załogowe Scania są dostępne w różnych wariantach długości i oferują dużą przestrzeń wewnętrzną, umożliwiającą indywidualną aranżację. Najczęściej są to pojazdy 4x4 z jednostkami napędowymi o mocy od 360 do 410 KM.

Samochody ratowniczo-gaśnicze posiadają zbiorniki na wodę o pojemności od 4500 do 10500 litrów, a typowa pojemność zbiorników to 8000 l do 10 500 l wody i 10% pojemności środka pianotwórczego. Pojazdy te dysponują pompami o dużej wydajności. Wiele jednostek straży pożarnej musi być wyposażonych w drabiny obrotowe i podnośniki koszowe, z zasięgiem drabin do 53 metrów.

Podwozia Scania, wymagające dostosowania do specyficznych zadań, mogą być wyposażone w ogumienie pojedyncze o wysokiej mobilności terenowej, obniżoną ramę czy wielowyjściowe napędy do rozmaitych urządzeń. Pojazdy ratownicze pełniące służbę na lotniskach są znacznie bardziej zaawansowane konstrukcyjnie, a ich podwozia często posiadają układ napędowy 4x4 lub 6x6 z automatyczną skrzynią biegów.

tags: #perfecta #auta #strazackie