Regulamin zawodów OSP: zasady, ćwiczenia i interpretacje

Zawody sportowo-pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to kluczowa aktywność dla strażaków, łącząca w sobie doskonalenie umiejętności, popularyzację ochrony przeciwpożarowej oraz ocenę stanu wyszkolenia. Regulamin tych zawodów ewoluował przez lata, od wersji 1/85, przez zmiany w latach 2000, 2006 i 2011, aż do najnowszego wydania na rok 2025, które zastępuje wersję OSP-1/2011. Proces tworzenia nowej wersji uwzględnił liczne uwagi środowiska strażackiego, szczególnie w zakresie wykonania i oceny niektórych czynności. Rozwój techniki, zwłaszcza w zakresie możliwości motopomp i technologii wykonywania zadań, wymusił te zmiany.

Cele i charakterystyka zawodów

Głównym celem zawodów sportowo-pożarniczych OSP jest doskonalenie umiejętności obsługi sprzętu, popularyzacja zagadnień ochrony przeciwpożarowej, a także ocena stanu wyszkolenia pożarniczego. Regulamin wyraźnie określa zawody jako formę intensywnego szkolenia pożarniczego.

Uczestnicy

• W zawodach biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych.
• Mogą w nich uczestniczyć strażacy w wieku powyżej 16 lat.
• Dla zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców/opiekunów.
• Niektóre funkcje w drużynie wymagają ukończonych 18 lat.

Skład drużyny

Drużyna składa się z 8 do 10 osób. W przypadku drużyn żeńskich jest to 8 zawodniczek, 1 zawodniczka rezerwowa (nieobowiązkowo) oraz mężczyzna obsługujący motopompę (nieobowiązkowo). Drużyna męska składa się z 8 zawodników oraz 1 zawodnika rezerwowego. Zawodnik rezerwowy nie jest obowiązkowy, ale zdecydowanie warto go powołać. Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Konkurencje

Zawody sportowo-pożarnicze OSP rozgrywane są na różnych szczeblach i zazwyczaj obejmują dwie główne konkurencje:

Ćwiczenie bojowe ("bojówka")

To widowiskowa konkurencja, której celem jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Zadanie to realizuje się poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze.

Przebieg ćwiczenia bojowego

1. Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny.
2. Sędzia odbierający meldunek wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia.
3. Następnie sędzia startowy wydaje komendę do startu.

Zadania poszczególnych zawodników w ćwiczeniu bojowym

• Łącznik: Buduje linię główną (od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym. Zabiera z podestu wąż W-75, rozwija go w kierunku natarcia, podłącza jedną końcówkę do motopompy, a drugą łączy z odcinkiem W-75 rozwiniętym przez rozdzielaczowego.
• Rozdzielaczowy: Również buduje linię główną. Zabiera z podestu rozdzielacz oraz jeden odcinek węża W-75, biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża rozwijanego przez łącznika, stawia rozdzielacz na ziemi i rozwija zabrany odcinek. Następnie ustawia rozdzielacz za linią orientacyjnego ustawienia i łączy go z linią główną.
• Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej. Przenosi smoka ssawnego i dwa klucze do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy rocie budującej linię ssawną.
• Rota I (pierwsza linia gaśnicza):
  • Przodownik: Zabiera prądownicę i odcinek węża W-52, rozwija wąż w kierunku natarcia, podłącza do prądownicy, zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość.
  • Pomocnik: Zabiera z podestu odcinek węża W-52, biegnie na wysokość rozdzielacza, rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza, a drugą łączy z odcinkiem węża rozwiniętym przez przodownika.
• Rota II (linia ssawna i druga linia gaśnicza): Ma najwięcej pracy. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do budowy drugiej linii gaśniczej analogicznie do roty I. Przodownik roty II ma za zadanie strącenie czterech pachołków.

Podczas zawodów organizator zapewnia: zbiornik, podest, pachołki i tarczę obrotową.

Sztafeta pożarnicza

W tej konkurencji każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, którą przekazuje kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany, w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne. Każdy z zawodników poza pokonaniem dystansu 50 m ma do wykonania dodatkowe zadanie:

• Pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m.
• Podłączenie odcinka W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (dowolna kolejność).

Organizator zapewnia płotek, rów, tyczki, równoważnie i ścianę.

Punktacja i kary

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych, przyznawanych za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. 1 punkt karny równy jest 1 sekundzie. Nawet uzyskując najlepszy czas, można otrzymać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca. Aby uniknąć punktów karnych, należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia. Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej, z uwzględnieniem punktów karnych. Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce.

Arkusz oceny ćwiczenia bojowego oraz arkusz oceny sztafety pożarniczej są częścią regulaminu zawodów sportowo-pożarniczych OSP OSP-1/2011.

Najlepsze wyniki i krajowe zawody

Co 4 lata organizowane są krajowe zawody sportowo-pożarnicze OSP. Uzyskiwane czasy podczas tych zawodów robią wrażenie - najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund.

Interpretacje regulaminu i dyskusje

Mimo istnienia regulaminu, w środowisku strażackim często pojawiają się dyskusje i wątpliwości dotyczące interpretacji niektórych zapisów. Przed zawodami krajowymi w 2019 roku kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP przygotowało uściślenia do regulaminu, mające na celu zapewnienie jednolitej interpretacji na wszystkich szczeblach zawodów.

Przykładowe punkty sporne i ich wyjaśnienia:

• Rozwijanie linii wężowej w niewłaściwym miejscu: Zapis w punktach karnych (5) dotyczy rozwijania każdego odcinka linii wężowej w niewłaściwym miejscu. Choć "metr za rozdzielaczem" może wydawać się prawidłowe, więcej argumentów przemawia za tym, że przodownik nie może rozwinąć tuż za rozdzielaczem.
• Klucze po zbudowaniu linii ssawnej: Zgodnie z nowym regulaminem, klucze po połączeniu węży ssawnych z motopompą nie muszą lądować na podeście. Otrzymanie punktów karnych za ich niepołożenie na podeście jest brakiem znajomości regulaminu lub niedozwoloną nadinterpretacją ze strony sędziów. Takie zasady obowiązywały "chyba" do 2006 roku, a regulamin był od tego czasu zmieniany trzykrotnie. Jeśli linia rozłączy się w trakcie trwania konkurencji, mechanik może ją dokręcić, otrzymując 5 punktów karnych, ale jego drużyna ukończy konkurencję. Mechanik może natomiast ponownie podłączyć linię główną.
• Nagrody pieniężne: Nagroda pieniężna w zawodach jest zawsze nagrodą dla jednostki. To kwestia wewnętrznego porozumienia, czy pieniądze są przeznaczane na zakup sprzętu, czy dzielone po równo między zawodników. Jest to analogiczne do ekwiwalentu, gdzie niektóre jednostki oddają całość na sprzęt, a w innych każdy strażak otrzymuje ekwiwalent do kieszeni.

Dodatkowe zawody

Regulamin zawodów umożliwia również organizację dodatkowych zawodów, takich jak memoriały, puchary czy ligi.

Udział i treningi do zawodów sportowo-pożarniczych z pewnością mogą być dobrą formą przygotowania do działań ratowniczo-gaśniczych, ponieważ ćwiczenie bojowe jest w pewnej części podobne do rozwinięć spotykanych podczas pożarów. Zawody można traktować zarówno jako formę rozrywki i integracji, jak i doskonalenia umiejętności.

tags: #podest #zawody #osp