W nocy z 29 na 30 stycznia w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie wybuchł pożar, który strawił znaczną część księgozbioru oraz wyposażenie placówki. Ogień pojawił się pod osłoną nocy, a jego źródło zlokalizowano na pierwszym piętrze, w pomieszczeniu wypożyczalni dla dorosłych. Placówka, mimo strat, kontynuuje działalność i apeluje o pomoc w odbudowie zniszczonych zbiorów.
Przyczyny pożaru
Według ustaleń straży pożarnej, przyczyną pożaru było zapalenie się drewnianego stropu w miejscu, gdzie przewód kominowy stykał się z drewnianymi elementami. Prawdopodobnym scenariuszem jest korzystanie z przewodu kominowego w przylegającym mieszkaniu lokatorskim. Belki mogły zacząć się palić już wcześniej, a dopiero ich osunięcie uruchomiło czujniki przeciwpożarowe.
Na miejsce zdarzenia przybyło osiem jednostek straży pożarnej, które podjęły akcję gaśniczą. Mimo szybkiej interwencji, straty okazały się znaczące.
Skutki pożaru
Największe szkody poniosła wypożyczalnia dla dorosłych, będąca najczęściej odwiedzanym przez czytelników miejscem w bibliotece. Całkowitemu zniszczeniu uległ sprzęt komputerowy oraz meble biblioteczne. Uszkodzeniu uległ również księgozbiór, ze szczególnym uwzględnieniem nowości wydawniczych i audiobooków, które znajdowały się najbliżej źródła ognia. Spłonęły popularne książki, w tym beletrystyka dla kobiet, literatura podróżnicza i fantastyka, a także często wypożyczane lektury dla szkół ponadgimnazjalnych.
Wstępnie oszacowano straty na około 150 tysięcy złotych.
Zniszczone zbiory
- Nowości wydawnicze
- Audiobooki
- Beletrystyka (szczególnie dla kobiet)
- Książki podróżnicze
- Literatura fantastyczna
- Lektury dla szkół ponadgimnazjalnych
Działalność biblioteki po pożarze
Pomimo poniesionych strat, Biblioteka Miejska w Cieszynie nie zaprzestała swojej działalności. Na czas usuwania szkód w pomieszczeniu wypożyczalni dla dorosłych, czytelnicy mogą wypożyczać książki w placówkach filialnych - Filii nr 1 przy ul. Wąskiej 2 oraz Filii nr 2 przy ul. Cieńciały 1. Godziny otwarcia tych placówek zostały wydłużone.
Do czasu ponownego otwarcia wypożyczalni centralnej, blokada została nałożona na katalog biblioteczny, co uniemożliwia dokonywanie rezerwacji. Automatyczna prolongata została zastosowana dla wypożyczonych książek, co oznacza, że kary za przetrzymanie nie będą naliczane.
Apel o pomoc
Biblioteka Miejska w Cieszynie zwróciła się z prośbą o pomoc w odtworzeniu zniszczonego księgozbioru. Poszukiwane są przede wszystkim pozycje z zakresu literatury pięknej wydanej po roku 2007, popularna beletrystyka dla kobiet, książki podróżnicze oraz audiobooki. Dary można dostarczać osobiście do biblioteki przy ulicy Głębokiej 15 w Cieszynie lub przesyłać na adres placówki.
Dzięki hojności darczyńców z całej Polski i zagranicy, udało się uzupełnić straty o wiele dobrych pozycji książkowych i audiobooków. Remont po pożarze zakończył się, a planowane otwarcie biblioteki nastąpiło w czerwcu.
Historia pożarów w Cieszynie
Pożary od wieków były zmorą Cieszyna, miasta o bogatej historii, wielokrotnie niszczonego przez ogień. Już w XV wieku odnotowano pożar, który zmusił księcia do opuszczenia miasta. Kolejne wielkie pożogi miały miejsce w XVI, XVII i XVIII wieku, niszcząc znaczną część zabudowy, w tym cenne obiekty sakralne i użyteczności publicznej.
Szczególnie niszczycielski był Wielki Pożar z 6 maja 1789 roku, który strawił niemal całe miasto, niszcząc 241 budynków mieszkalnych, ratusz, trzy kościoły, dwa klasztory oraz obiekty wojskowe. Pomimo ogromu zniszczeń, źródła historyczne nie wspominają o ofiarach śmiertelnych.
Przyczyny historycznych pożarów
- Dominacja drewnianej zabudowy
- Łatwopalne dachy kryte gontem
- Gęsta zabudowa miejska
- Potencjalnie ograniczony dostęp do wody
- Niewystarczająca wydajność ówczesnego sprzętu gaśniczego
- Niedostatki organizacyjne w systemie reagowania
Odbudowa i modernizacja po pożarze w 1789 roku
Wielki Pożar z 1789 roku stał się punktem zwrotnym w dziejach Cieszyna, zapoczątkowując proces transformacji miasta. Proces odbudowy, wspierany przez władze habsburskie i księcia Leopolda Jana Szersznika, objął nie tylko rekonstrukcję zniszczonych budynków, ale także modernizację urbanistyczną i architektoniczną.
W mieście zaczął dominować styl barokowo-klasycystyczny, a Ratusz, odbudowany według projektu Chambrez de Ryvosa, stał się jego sztandarowym przykładem. W ramach modernizacji rozebrano średniowieczne mury miejskie, a na miejscu spalonego kościoła parafialnego wzniesiono koszary wojskowe. Proces odbudowy, trwający przez wiele lat, nadał architekturze miasta charakterystyczny wygląd, przyczyniając się do późniejszej renomy Cieszyna jako „Małego Wiednia”.
Zagrożenia dla zbiorów bibliotecznych
Pożar w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie przypomina o kruchości zbiorów bibliotecznych i różnorodnych zagrożeniach, jakie mogą prowadzić do ich zniszczenia. Oprócz katastrof naturalnych, takich jak pożary czy powodzie, zbiory biblioteczne narażone są na szkodliwe działanie:
- Wilgoci: Powoduje deformacje papieru i okładek, uszkodzenia skóry i materiałów klejonych.
- Mikroorganizmów: Bakterie i grzyby prowadzą do strukturalnych zmian podłoża, osłabienia i fizycznego rozpadu obiektów.
- Szkodników: Owady i gryzonie mogą żerować w książkach, niszcząc ich strukturę.
- Niewłaściwych materiałów konserwatorskich: Użycie nieodpowiednich materiałów, np. taśmy klejącej, może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń.
- Wadliwych materiałów produkcyjnych: Nowoczesne metody produkcji papieru, stosowane od połowy XIX wieku, często prowadzą do jego zakwaszenia i uszkodzeń.
Okresowy przegląd zbiorów jest kluczowy dla profilaktyki i wczesnego wykrywania zagrożeń.
Ochrona danych osobowych
W związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego dotyczącego ochrony danych osobowych (RODO) z dnia 25 maja 2018 roku, strona internetowa biblioteki zawierała informację o aktualizacji regulaminu i polityki prywatności oraz wykorzystaniu plików cookie.
tags: #pozar #biblioteki #w #cieszynie