Artykuł przedstawia szczegółowe informacje dotyczące pożaru, który strawił kościół pw. św. Bartłomieja w Jełowej, a także późniejszą mobilizację społeczności i kompleksową odbudowę świątyni.
Pożar w kościele św. Bartłomieja w Jełowej
Data i okoliczności
Pożar kościoła pw. św. Bartłomieja w Jełowej wybuchł 16 grudnia 2010 roku, tuż przed Świętami Bożego Narodzenia. Wielki ogień omal nie spalił zabytkowej świątyni w Jełowej pod Opolem, która od XIV wieku unikała nieszczęść - potopów, wojen i pożarów. Do zdarzenia doszło w czwartkowe popołudnie, kiedy nagle w zakrystii wybuchł pożar. Proboszcz parafii pw. św. Bartłomieja jeszcze godzinę przed pojawieniem się ognia był w kościele i nie zauważył wtedy niczego niepokojącego. Na szczęście pożar wybuchł za dnia, dzięki czemu dym został szybko zauważony.
Przyczyny pożaru
Z ustaleń straży wynika, że źródło pożaru znajdowało się wewnątrz kościoła. Kościół zapalił się z powodu zwarcia instalacji elektrycznej. Według specjalistów zawiniła wadliwa instalacja elektryczna, a pożar wybuchł nad zakrystią. Wstępne hipotezy wskazywały, że ogień pojawił się prawdopodobnie w bezpośrednim sąsiedztwie komina. Przyczyny pożaru były wyjaśniane przez policję.
Przebieg akcji gaśniczej i skala zniszczeń
Płomienie i dym buchały na kilka metrów w górę. Na miejsce akcji zadysponowano aż 12 jednostek straży pożarnej, a w akcji brało udział około 60 strażaków. Mieszkańcy, którzy pojawili się na miejscu zdarzenia, wspólnie ze strażakami wynosili z płonącej świątyni ławki i inne elementy wyposażenia. Parafianie heroicznie walczyli, by ogień nie zajął zabytkowego ołtarza i zakupionych na początku tego roku organów. Później jednak z terenu akcji wycofano wszystkie postronne osoby ze względu na ryzyko zawalenia się płonącego dachu.
Temperatura była tak wysoka, że strażacy nie mogli wejść do środka świątyni. Kilka minut po przybyciu pierwszej załogi runął dach kościoła. Późnym wieczorem udało się ugasić ogień, a strażacy oceniali, że dogaszanie pożaru i zabezpieczanie miejsca potrwa do późnych godzin nocnych.
W wyniku pożaru spaliła się cała zakrystia oraz duża część zadaszenia świątyni, a także znaczna część więźby dachowej nad główną nawą kościoła. Kościół był zamknięty. Wiele elementów wyposażenia uległo spaleniu, a wnętrze kościoła zostało zalane wodą w wyniku gaszenia pożaru. Proboszcz parafii, ks. Helmut Piechota, potwierdził, że spaliła się cała zakrystia i duża część zadaszenia świątyni.
Wielka mobilizacja i kompleksowa odbudowa
Zaangażowanie społeczności i pomoc
Zaraz po pożarze wierni z Jełowej wzięli się do wielkiego remontu. Od samego początku pomagała cała społeczność parafialna, a także wierni z całej diecezji. W prace zaangażowały się również lokalne firmy, które wykonywały je po tzw. "kosztach". Przez cały piątek po pożarze przed ruinami kościoła gromadzili się wierni, wielu płakało i obiecywało pomoc. Dramat parafii odbił się szerokim echem w całej diecezji, a pomoc napływała z różnych stron. W lutym 2011 roku w całej diecezji ogłoszono kolektę przeznaczoną na odbudowę jełowskiego kościoła. Biskup Andrzej Czaja wyraził głęboką wdzięczność za wszystkie ofiary duchowe i materialne.
Zakres prac remontowych i konserwatorskich
Prace budowlane, wykończeniowe i konserwatorskie trwały osiem miesięcy. Wymiany wymagała część więźby dachowej, dachówki, kilka belek oraz okna. Najpierw wymieniono więźbę dachową i dachówki, a nowy dach został położony wraz z więźbą, ponieważ stary całkowicie strawił ogień. Zalany wodą sufit wyglądał jak nowy i został odnowiony. Nowa instalacja przeciwpożarowa i elektryczna została położona, przebudowano pion zakrystii oraz wymieniono instalację elektryczną. Położono nowe tynki na ścianach wewnątrz, a malowanie ścian dobiegało końca. Zakrystia i inne pomieszczenia zostały ukończone, a przygotowania do odbioru technicznego powoli postępowały.
Organy po konserwacji zostały złożone już w środku kościoła. Odnawiany ołtarz główny, w pierwotnej, neogotyckiej wersji, pojawił się na miejscu do połowy sierpnia. Przy okazji remontu w kościele odnowiono praktycznie wszystko. Świątynia otrzymała także świeżą elewację i odnowione obejście. Zdecydowano się również na przebudowę prezbiterium, do którego wrócił odrestaurowany, dawny, barokowy ołtarz. Nowym blaskiem cieszyły się także wszelkie zabytkowe figury i malowidła. Pracom konserwatorskim poddane zostały również zabytkowe organy.
Jak komentował ks. Helmut Piechota: - Tempo prac i zaangażowanie ludzi było niesamowite. Praktycznie wszystko jest gotowe.
Rekonsekracja i odrodzenie wspólnoty
Uroczyste ponowne poświęcenie
Powrót do kościoła planowany był na połowę sierpnia. Biskup opolski Andrzej Czaja 24 sierpnia 2011 roku rekonsekrował kościół parafialny w Jełowej. Uroczystość odbyła się w dzień wspomnienia św. Bartłomieja Apostoła, patrona jełowskiej parafii, która jest jedną z najstarszych na Opolszczyźnie. Biskup Czaja ponownie poświęcił świątynię pw. św. Bartłomieja. Przez cały okres remontu msze święte odbywały się w salce katechetycznej, a pasterkę odprawiono, także z udziałem biskupa Czai, w sali gimnastycznej. Podczas homilii bp Czaja mówił: - Mocą boskiej wparcia, ale i własnymi siłami odbudowaliście swoją świątynię. To dzieło zawsze będzie ważnym momentem w historii Waszej parafii.
Wpływ pożaru na wspólnotę
Proboszcz parafii św. Bartłomieja, ks. Helmut Piechota, cieszył się przede wszystkim z tego, że w obliczu pożogi i wyzwania, jakim była odbudowa kościoła, jeszcze trwalej zintegrowały się wszystkie pokolenia parafian. Na pozytywny skutek wzmocnienia wspólnoty parafialnej wskazywali także sami zainteresowani. Parafianin Jan uważał: - Pożar kościoła był szokiem. Ja myślę, że czasem taki szok człowiekowi jest potrzebny, żeby obudzić w nim wiele dobrych rzeczy. Msze odprawiane w małej salce katechetycznej były dla wszystkich wielkim wyzwaniem. Podczas uroczystości rekonsekracji do grona liturgicznej służby ołtarza parafii św. Bartłomieja w Jełowej bp Czaja przyjął 5 nowych ministrantów. Swoje przyrzeczenia odnowiły także członkowie działających przy parafii: scholi, Eucharystycznego Ruchu Młodych i Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. Po Mszy św. wszystkich parafian i przyjezdnych podjęto kolacją na podwórzu nieopodal kościoła.