Fara pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Tczewie, z charakterystyczną wysoką wieżą, stanowi integralny element Starego Miasta. Cztery dekady temu, dokładnie 29 sierpnia 1982 roku, świątynia stała się miejscem tragicznego pożaru, który zniszczył jej dzwonnicę i drewniane zwieńczenie. Wydarzenie to na zawsze zapisało się w pamięci wielu mieszkańców Tczewa.
Przebieg pożaru i osobiste wspomnienia
Dzień 29 sierpnia 1982 roku, pamiętna niedziela, zaskoczył mieszkańców Tczewa. Jeden z nich, mieszkaniec placu Hallera, opowiada o ulicznym gwarze, który skłonił go do wyjrzenia przez okno. Ujrzany widok płonącej wieży fary wywołał przerażenie, co skwitował słowami do żony Barbary: „nasza fara się pali”. Mężczyzna wykonał kilka zdjęć aparatem przez okno, a także z dachu kamienicy, utrwalając ostatnimi klatkami kliszy płonącą konstrukcję. Te unikatowe fotografie później ukazały się w publikacji o Farze oraz w albumach Janusza Golickiego.
Pali się centrum handlowe w Tczewie
Skutki katastrofy i akcja ratunkowa
Wskutek pożaru uszkodzony został dach nad nawą główną, a dzwony uległy stopieniu. Zniszczeniu uległy również zabytkowe organy Terletzkiego/Sobiechowskiego. Dzięki ofiarnej postawie parafian i mieszkańców, wiele elementów wyposażenia kościoła ewakuowano do pobliskiego kościoła pw. św. Stanisława Kostki, co pozwoliło na uratowanie cennego dziedzictwa.
Rzymskokatolicki Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego to obiekt o długiej historii, datowanej na 2. połowę XIII do 2. połowy XIV wieku. Wieża powstała w 2. połowie XIII wieku, prezbiterium w 1. połowie XIV wieku, a korpus nawowy przed 1364 rokiem.
Odbudowa i renowacja
W kolejnych latach po katastrofie, począwszy od roku 1982, przystąpiono do intensywnych prac remontowo-konserwacyjnych. Wieża otrzymała nowe, murowane zwieńczenie, uzupełniono całą więźbę dachową i położono nowe dachówki. Wnętrze świątyni zostało odmalowane, przywracając jej dawny blask.
Ważnym elementem odbudowy było również zastąpienie zniszczonych instrumentów. W roku 1986 zbudowano nowe organy. W latach 1983-1985 zakupiono i poświęcono cztery dzwony, które do dziś służą wspólnocie parafialnej:
- Maryja (924 kg, ton „f”)
- Odkupiciel Człowieka (1781 kg, ton „d”)
- Jan Paweł II (588 kg, ton „a”)
- Wacław (258 kg, ton „cis”)
Ksiądz Wacław Preis, proboszcz Parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Tczewie od maja 1950 roku do grudnia 1987 roku, odegrał kluczową rolę w procesie odbudowy i zarządzaniu parafią w trudnych latach po pożarze.
