Punkty czerpania wody stanowią kluczowy element systemu ochrony przeciwpożarowej, zapewniając dostęp do niezbędnych zasobów wodnych podczas akcji gaśniczych. Ich prawidłowe funkcjonowanie i oznakowanie jest regulowane przepisami prawa, mającymi na celu skuteczne przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się ognia.
Rola i Znaczenie Punktów Czerpania Wody
Punkty czerpania wody (PCP) są strategicznie rozmieszczonymi miejscami, z których straż pożarna może pobierać wodę do celów gaśniczych. Są one szczególnie ważne na terenach, gdzie dostęp do sieci wodociągowej jest utrudniony lub niewystarczający, takich jak tereny leśne, obszary wiejskie czy tereny przemysłowe.
Zapewnienie odpowiedniej ilości wody do celów przeciwpożarowych jest obowiązkiem właścicieli, zarządców lub użytkowników obiektów budowlanych, terenów składowych i wiat, a także lasów. Przepisy prawa, w tym rozporządzenia dotyczące ochrony przeciwpożarowej, precyzują wymagania dotyczące lokalizacji, budowy i oznakowania tych punktów.
Definicje: Punkt Czerpania Wody a Stanowisko Czerpania Wody
W kontekście przepisów przeciwpożarowych często używa się dwóch powiązanych ze sobą terminów:
- Punkt czerpania wody: Jest to źródło wody, które może być naturalne (np. potok, jezioro, studnia) lub sztuczne (np. zbiornik przeciwpożarowy).
- Stanowisko czerpania wody: Jest to miejsce wyposażone w odpowiednią infrastrukturę (np. hydrant, przyłącze), umożliwiające efektywne pobieranie wody z punktu czerpania. Stanowisko czerpania wody jest integralną częścią punktu czerpania wody.
Pobór wody do celów przeciwpożarowych jest fundamentalnym elementem działań ratowniczych, mającym na celu zabezpieczenie przed pożarami jednostek osadniczych, budynków użyteczności publicznej, mieszkalnych, gospodarczych, magazynowych, produkcyjnych, a także stacji paliw i gazu.
Wymagania dotyczące Punktów Czerpania Wody
Punkty czerpania wody muszą spełniać szereg wymagań, aby zapewnić ich skuteczność i bezpieczeństwo użytkowania:
- Dostępność: Punkt czerpania wody powinien być zlokalizowany w miejscu łatwo dostępnym dla strażaków i pojazdów gaśniczych. Oznacza to zapewnienie odpowiednich dróg dojazdowych.
- Oznakowanie: Kluczowym wymogiem jest odpowiednie oznakowanie punktu czerpania wody. Zgodnie z przepisami, punkty te powinny być oznaczone charakterystycznymi znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Najczęściej jest to biało-niebieski znak wskazujący lokalizację punktu poboru wody.
- Ilość wody: Punkty czerpania wody muszą zapewniać odpowiednią ilość wody, której wymagana objętość jest regulowana przepisami i zależy od rodzaju obiektu lub terenu, który mają zabezpieczać.
- Wyposażenie: Punkty te powinny być wyposażone w niezbędne urządzenia i przyłącza, takie jak zawory, umożliwiające szybkie i sprawne pobieranie wody.
Uzupełniające i Zastępcze Źródła Wody
W przypadku, gdy podstawowa sieć wodociągowa nie zapewnia wystarczającej ilości wody do celów pożarowych, konieczne jest wykonanie co najmniej jednego uzupełniającego źródła wody. Przepisy określają szczegółowe wymagania dotyczące ilości wody, jaką powinny zapewniać sieci wodociągowe oraz uzupełniające źródła wody.
W sytuacjach wyjątkowych, gdy ze względu na warunki lokalne spełnienie standardowych wymagań jest niemożliwe, właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) PSP może dopuścić na czas określony stosowanie zastępczych źródeł wody. Mogą nimi być:
- Naturalne lub sztuczne zbiorniki wodne.
- Studnie.
- Cieki wodne.
Takie zastępcze źródła muszą być wyposażone w stanowiska czerpania wody oraz zapewniony do nich dojazd.
Oznakowanie Punktów Czerpania Wody
Obowiązek oznakowania punktów czerpania wody spoczywa na właścicielach, zarządcach lub użytkownikach obiektów budowlanych, placów składowych, wiat (z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych), a także na właścicielach, zarządcach lub użytkownikach lasów, których kompleksy leśne przekraczają 300 ha powierzchni.
Znaki powinny być zgodne z Polskimi Normami i umieszczane w widocznych miejscach, aby umożliwić szybką lokalizację punktu poboru wody w sytuacji zagrożenia pożarowego.
Podstawowe wymagania ochrony przeciwpożarowej dla budynków użyteczności publicznej, cz 1
Przykład Działań przy Pożarze z Wykorzystaniem Punktu Czerpania Wody
Podczas pożaru śmieci w hali byłego zakładu przetwarzającego odpady w Bogatyni, strażacy natychmiast przystąpili do budowy punktu czerpania wody. W pierwszej fazie działań sprawiono zbiornik brezentowy o pojemności 2500 litrów, do którego pompowano wodę z pobliskiego potoku Miedzianka przy użyciu pomp pływających. Następnie woda była przetłaczana w kierunku pożaru za pomocą cysterny strażackiej (GBA 2,5/25).
W miarę przybywania dodatkowych jednostek straży pożarnej, podano sześć prądów wody w natarciu okrążającym. Ze względu na niestabilną konstrukcję budynku i ryzyko zawalenia, działania gaśnicze prowadzono głównie z zewnątrz obiektu. Po przybyciu ciężkiego sprzętu budowlanego (koparka, ładowarka), użyto go do usunięcia zawalonych elementów konstrukcji, co umożliwiło skuteczne dotarcie do ognisk pożaru i jego całkowite ugaszenie. Całe działania ratowniczo-gaśnicze trwały 18 godzin i 14 minut.
W kontekście ochrony przeciwpożarowej, istotne jest również stosowanie odpowiednich środków gaśniczych, takich jak gaśnice proszkowe (np. GP-2 X, GP-4 X, GP-6 X) czy piankowe (np. ReinoldMax 750 ml), które są przeznaczone do gaszenia pożarów w zarodku i mogą być używane w różnych typach obiektów, od mieszkań po zakłady przemysłowe. Należy również pamiętać o odpowiednim oznakowaniu wyjść ewakuacyjnych oraz ścian oddzielenia przeciwpożarowego (ŚOP).