Kompleksowe informacje o programach wsparcia i członkostwie w OSP

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) odgrywa kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju, stanowiąc nieocenione wsparcie dla społeczności lokalnych. Jednostki te, funkcjonujące jako stowarzyszenia, ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną, a większość z nich jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. W Polsce działa ponad 16 tysięcy jednostek OSP, zrzeszających ponad 700 tysięcy strażaków.

Głównym zadaniem OSP jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. OSP jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie włączonych do KSRG jest ponad 4500 jednostek OSP. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. Warto jednak zaznaczyć, że jednostki, które nie są włączone do systemu, potrafią równie sprawnie działać zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności.

Programy wspierające Ochotnicze Straże Pożarne

Dostępnych jest wiele inicjatyw mających na celu wsparcie finansowe i operacyjne jednostek OSP. Poniżej przedstawiono wybrane programy, które oferują dofinansowanie na różne cele, od zakupu sprzętu po rozwój kompetencji.

Program Priorytetowy „Mobilny Strażak”

Inicjatywa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie (WFOŚiGW), Program Priorytetowy „Mobilny Strażak”, ma na celu wsparcie finansowe dla jednostek OSP w zakupie samochodów specjalnych rozpoznawczo-ratowniczych (SLRr). Program skierowany jest do jednostek OSP z województwa małopolskiego.

• Budżet programu: 1 000 000 zł.
• Maksymalna dotacja: do 50% kosztów kwalifikowanych zadania i kwoty 150 000 zł. Pozostałą część kosztów musi pokryć wnioskodawca lub inne źródła zewnętrzne.
• Nabór wniosków: trwa od 10.04.2025 r. do 18.04.2025 r. Termin składania wniosków jest ściśle określony i nieprzekraczalny.
• Sposób składania wniosków:
  1. W edytowalnym formacie PDF poprzez Portal Beneficjenta WFOŚiGW w Krakowie (www.portal.wfos.krakow.pl), korzystając z konta Wnioskodawcy.
  2. Po przygotowaniu wersji elektronicznej, należy złożyć wersję papierową wniosku oraz załączników, które muszą być opatrzone podpisami osób upoważnionych do reprezentowania jednostki. Osobiście do biura Funduszu w Krakowie.

Wnioski spełniające kryteria oceny od I do IV poddawane są ocenie punktowej zgodnie z Kryterium nr V.

Jubileuszowa Inicjatywa Fundacji ORLEN dla OSP

Do 30 czerwca br. trwa nabór wniosków w jubileuszowej, 25. edycji inicjatywy Fundacji ORLEN. Jest ona skierowana do jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej oraz wybranych jednostek Państwowej Straży Pożarnej. Środki można przeznaczyć m.in. na rozwój sprzętu i kompetencji.

• Najwyższe dofinansowanie: do 150 tys. zł - dostępne w ramach ścieżki dotyczącej ratownictwa związanego z przemysłem chemicznym oraz instalacjami odnawialnych źródeł energii.
• Inne ścieżki wsparcia: dostępne są kwoty do 50 tys. zł oraz do 40 tys. zł.
• Wsparcie dla OSP spoza KSRG: Czwarta ścieżka skierowana jest do jednostek OSP spoza KSRG, które dążą do osiągnięcia standardów systemu. W tym przypadku maksymalna kwota wsparcia wynosi do 40 tys. zł.

Program kładzie nacisk na rozwój kompetencji strażaków - co najmniej 20% wartości grantu należy przeznaczyć na szkolenia, kursy lub wsparcie psychologiczne. Pozostałe środki mogą zostać wykorzystane na zakup sprzętu.

Program „Zapobieganie poważnym awariom i likwidacja ich skutków dla środowiska - Bezpieczny Strażak”

Ten program, również realizowany przez WFOŚiGW w Krakowie, koncentruje się na zapobieganiu i likwidacji skutków awarii.

• Nabór wniosków: 19.01.2026 r.
• Intensywność dofinansowania: dotacja w wysokości do 80% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, lecz nie mniej niż 10 tys. zł i nie więcej niż 100 tys. zł.
• Kwalifikowalność VAT: Podatek od towarów i usług (VAT) w ramach wnioskowanego zadania jest kosztem kwalifikowanym tylko wówczas, gdy jest on faktycznie i ostatecznie ponoszony przez Wnioskodawcę, a Wnioskodawca nie ma prawnej możliwości odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego w jakiejkolwiek części w ramach przedmiotowego zadania, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług. Podatek VAT, który można odliczyć, nie może być uznany za kwalifikowany, nawet jeżeli nie został faktycznie odzyskany przez Wnioskodawcę.
• Wymagania dla sprzętu: Zakupiony sprzęt musi być fabrycznie nowy, dopuszczony do stosowania na rynku polskim, posiadać odpowiednie certyfikaty i spełniać wymagania, o których mowa w Załączniku nr 1.
• Oznakowanie przedsięwzięć: Zgodnie z punktem II. "Zasad oznakowania przedsięwzięć...", tablica pamiątkowa musi być umieszczona na budynku, w którym przechowywany jest zakupiony sprzęt, lub w innym powszechnie dostępnym miejscu w siedzibie Beneficjenta. Jeśli w siedzibie OSP nie ma miejsca na zamontowanie tablicy o wymaganych wymiarach tj. 100x70 cm, można wykonać tablicę w formacie A3 (zawierającą wszystkie wymagane elementy).

Wniosek podlega ocenie zgodnie z „Kryteriami oceny wniosków w ramach Programu Priorytetowego „Zapobieganie poważnym awariom i likwidacja ich skutków dla środowiska - Bezpieczny Strażak””. W przypadku przekroczenia budżetu Programu dofinansowanie przyznawane będzie dla zadań z najwyższą liczbą punktów. Niniejsza oferta nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 i nast. Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.

Jak zostać strażakiem OSP?

Wstąpienie w szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej to szansa na czynne pomaganie innym, zdobywanie nowych umiejętności i sprawdzenie siły charakteru. Spektrum działań OSP jest bardzo szerokie, co oznacza, że każdy, bez względu na swoje umiejętności czy zawód - czy to mechanik, elektryk, informatyk, kierowca, czy nauczyciel - znajdzie coś dla siebie.

Pierwsze kroki do członkostwa

Aby zostać strażakiem OSP, należy podjąć kilka kluczowych kroków:

1. Znalezienie jednostki: Pierwszym krokiem jest znalezienie jednostki OSP, do której chciałoby się należeć. Jeśli zależy na bezpośrednim udziale w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki, ponieważ strażacy OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia. Jednostka OSP musi być prawnie zarejestrowana, a więc znajdować się w krajowym rejestrze sądowym (KRS), gdzie można wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe.
2. Kontakt z jednostką: Po skontaktowaniu się z jednostką zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne. Na spotkaniu poznasz strukturę organizacyjną, bazę techniczną jednostki oraz dowiesz się więcej na temat dalszych kroków. Bądź przygotowany na pytania o motywację oraz o obecne doświadczenie, ponieważ spotkanie ma służyć wzajemnemu poznaniu.
3. Złożenie podania: Jeżeli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie i zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd jednostki. Po rozpatrzeniu podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet.
4. Okres próbny i szkolenia wewnętrzne: Wiele jednostek ma ustalony okres próbny. W tym okresie oceniane jest zaangażowanie nowych członków w realizację celów OSP. Na tym etapie powinieneś brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pozwolą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem.
5. Ślubowanie: Po pomyślnym przejściu okresu próbnego i podjęciu decyzji o pełnym zaangażowaniu, następuje uroczyste ślubowanie. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym, mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”

Wymagania i szkolenie podstawowe

Zdecydowana większość osób wstępuje do OSP, aby brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Aby to było możliwe, konieczne jest spełnienie określonych warunków:

• Badania lekarskie: Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie. Rodzaj badań lekarskich został opisany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r.
• Szkolenie podstawowe: Po uzyskaniu pozytywnych wyników badań lekarskich czas na szkolenie podstawowe. Jest to przepustka do pierwszej akcji. Szkolenie realizowane jest przez Państwową Straż Pożarną. Na program szkolenia składa się 38 tematów realizowanych w 136 godzin (67 godzin teorii i 69 godzin zajęć praktycznych). Szkolenie zakończone jest egzaminem. Ukończenie szkolenia uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych.

Motywacje do wstąpienia w szeregi OSP są różnorodne: chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siebie, czy podtrzymanie rodzinnych tradycji. To, co często podkreślają strażacy, to poczucie przynależności do zespołu - "druga rodzina", na którą można liczyć nie tylko podczas akcji, ale i w codziennym życiu.

Często zadawane pytania (FAQ) dotyczące członkostwa w OSP

Poniżej przedstawiono odpowiedzi na pytania, które często pojawiają się na etapie podejmowania decyzji o dołączeniu do OSP.

Czy jednostki OSP uczestniczą w tych samych akcjach co Państwowa Straż Pożarna?

Tak, jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP. Jednostki wyposażone są w syreny alarmowe, a także w systemy powiadamiania, co pozwala na szybką mobilizację.

Czy strażak OSP musi stawiać się na każdy alarm?

Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Nie oznacza to jednak, że jako strażak musisz stawiać się na każdy alarm. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków, wyznaczają dyżury itp. Warto zapytać o to podczas pierwszego spotkania.

Jaki jest graniczny czas wyjazdu do akcji?

Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut. W ciągu 15 minut od momentu zaalarmowania strażacy przybywają do jednostki, przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia.

Ile trwa okres próbny w OSP?

Długość okresu próbnego zależna jest od wewnętrznych ustaleń jednostki.

Czy osoba niepełnoletnia może zostać członkiem OSP?

Tak, można zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.

Czy w OSP płaci się składki?

Z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie, a w wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska. Zazwyczaj jest to składka roczna w wysokości od 10 do 50 zł.

Co, jeśli nie chcę lub nie mogę brać udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych?

Pomimo, że głównym celem OSP jest działalność ratowniczo-gaśnicza, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać całą jednostkę. W ramach OSP potrzebni są również ludzie do prac administracyjnych, konserwacji sprzętu, organizacji wydarzeń czy prowadzenia działalności prewencyjnej.

Czy strażacy OSP mają prawo do munduru?

Tak, strażacy OSP mają prawo do munduru. Mundur używany jest podczas świąt państwowych, religijnych, a także podczas wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Praktyka pokazuje, że mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.

Warto pamiętać, że proces rekrutacji w różnych jednostkach może się nieznacznie różnić. Najlepszym źródłem informacji będzie zawsze bezpośredni kontakt z wybraną jednostką OSP.

tags: #program #strazak #dla #osp