Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to urządzenie służące do natychmiastowego odłączenia dopływu energii elektrycznej do instalacji budynku w sytuacji zagrożenia, najczęściej w przypadku pożaru. Jego głównym celem jest uniknięcie „efektu domino” i minimalizacja ryzyka powstania kolejnego zagrożenia wynikającego z obecności linii energetycznych będących pod napięciem. Bezpieczeństwo instalacji elektrycznej w budynku jest jednym z kluczowych elementów ochrony przeciwpożarowej, a podstawowym zadaniem PWP jest szybkie odłączenie zasilania instalacji elektrycznej budynku w sytuacji zagrożenia pożarem lub podczas prowadzenia akcji gaśniczej.
Cel i Znaczenie PWP
Podstawowym środkiem gaśniczym używanym w instalacjach służących do zabezpieczania przeciwpożarowego budynków czy wykorzystywanym przez strażaków podczas akcji ratowniczo-gaśniczych jest woda. Jak wiadomo, woda posiada bardzo dobre właściwości przewodzenia prądu. W połączeniu z kontaktem z przewodami podłączonymi do zasilania stanowi to duże niebezpieczeństwo dla ekip ratowniczych pracujących na miejscu zdarzenia i likwidujących napotkane zagrożenia.
Po uruchomieniu przeciwpożarowego wyłącznika prądu następuje odłączenie zasilania instalacji użytkowej budynku, co redukuje zagrożenie, jakie mogą generować linie energetyczne znajdujące się pod napięciem w przypadku pojawienia się w budynku ognia.
Zasada Działania i Wyjątki
Ręczny przycisk ma za zadanie, zaraz po wciśnięciu, uruchomić mechanizm, który odłączy zasilanie budynku od źródła energii. Istnieją jednak wyjątki: odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może spowodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego. Wyjątek stanowią źródła zasilające instalacje i urządzenia elektryczne, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Do takich urządzeń należą między innymi:
- klapy dymowe,
- czujki pożarowe,
- dźwiękowe ostrzegacze,
- pompy pożarowe,
- oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne,
- windy ewakuacyjne (oraz windy przeznaczone dla ekip ratowniczych),
- urządzenia służące wentylacji pożarowej.
Jako wyłącznik należy stosować aparat elektryczny typu rozłącznik, uzbrojony w cewkę wyzwalacza wzrostowego z możliwością zdalnego sterowania w układzie przełącznika faz. Aparat ten w przypadku zaniku napięcia w jednej lub dwóch dowolnych fazach automatycznie przełączy zasilanie cewki wzrostowej na fazę aktywną.
Wymagania Prawne i Instalacyjne
Zgodnie z wymaganiami § 183 ust. 2-4 „Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (DzU nr 75 z 2002 r., poz. 690 z późniejszymi zmianami), przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy stosować w następujących przypadkach:
- w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³,
- lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. W przypadku kilku wejść optymalnym rozwiązaniem będzie jego instalacja przy kilku wejściach, gwarantująca możliwość jego szybkiego odnalezienia w razie konieczności odłączenia napięcia w obiekcie.
Specyfika Instalacji
Element wykonawczy przeciwpożarowego wyłącznika prądu instaluje się w rozdzielnicy głównej budynku. Mieści się ona w pomieszczeniu wydzielonym pożarowo lub w rozdzielnicy pożarowej. W sytuacji, gdy jako element wykonawczy stosuje się aparat elektryczny typu wyłącznik, zapewnia się wybiórczość działania zabezpieczeń występujących w instalacjach elektrycznych budynku. Dotyczy to instalacji przyłączonych za wyłącznikiem i eksploatowanych w warunkach normalnej eksploatacji.
Sterowanie przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu może być miejscowe lub zdalne - zależy to od uwarunkowań lokalnych. Energia elektryczna do przeciwpożarowego wyłącznika prądu doprowadzana jest przewodem gwarantującym dostawę energii elektrycznej przez wymagany czas pracy urządzeń przyłączanych do niego od strony zasilania, chronionym lub odpornym na działanie wody.
Oznakowanie i Sygnalizacja
Sterowanie przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu odbywa się za pomocą przycisku umieszczonego najczęściej w pobliżu wejścia głównego do obiektu lub strefy pożarowej. Oznakowany jest zgodnie z Polską Normą dotyczącą znaków bezpieczeństwa oraz technicznych środków przeciwpożarowych za pomocą tabliczki znamionowej z umieszczonym na niej napisem: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”.
W niektórych typach tego urządzenia, po uruchomieniu go, potwierdzeniem zadziałania jest włączenie się na jego oprawie zielonej diody LED. Oznacza to, że nastąpiło przerwanie dostaw energii elektrycznej w budynku. Jest to ważna informacja dla użytkowników budynku, a także ekip ratowniczych, że zagrożenie wynikające z obecności energii elektrycznej zostało zlikwidowane. Powrót napięcia do instalacji elektrycznej sygnalizowany natomiast będzie sygnałem diody LED w kolorze czerwonym.
Prawidłowe użycie SSP - CENTRALA + ROP
PWP w Kotłowniach i Budynkach Jednorodzinnych
W kontekście stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu, istotne jest zrozumienie, czy dany obiekt, w tym kotłownie gazowe w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, spełnia kryteria określone w przepisach. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, wyłącznik PWP jest obowiązkowy w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.
Standardowa kotłownia w budynku jednorodzinnym zazwyczaj nie osiąga takiej kubatury, jednak kwestia klasyfikacji jako „strefa zagrożona wybuchem” w przypadku kotłowni gazowych wymaga indywidualnej oceny projektowej, zgodnie z odpowiednimi normami i przepisami dotyczącymi instalacji gazowych i wentylacji. W takich przypadkach, choć formalny obowiązek może nie wynikać bezpośrednio z kubatury, decyzja o instalacji PWP może być podyktowana zwiększonym bezpieczeństwem lub szczegółowymi wymaganiami projektanta bądź rzeczoznawcy ppoż. Każdy projekt musi być dostosowany do instalacji elektrycznej, do której ma być podłączony.
Konserwacja i Przeglądy
Wyłączniki przeciwpożarowe, podobnie jak inne elementy instalacji elektrycznej w budynku, wymagają okresowej kontroli w ramach przeglądów instalacji elektrycznej. Regularne przeglądy tych urządzeń, zakończone sporządzeniem protokołu, są kluczowe dla zapewnienia ich prawidłowego funkcjonowania i bezpieczeństwa. Przeciwpożarowe wyłączniki prądu wymagają również okresowej kontroli w ramach przeglądów instalacji elektrycznej w budynku.
tags: #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #w #kotlowni