Hydranty wewnętrzne to jedne z urządzeń przeciwpożarowych występujących w budynkach. Urządzenia te, choć są stosunkowo rzadko używane, znajdują zastosowanie w wielu obiektach, w których istnieje ryzyko powstania pożaru.
W niniejszym artykule omówione zostaną najważniejsze kwestie związane z hydrantami wewnętrznymi, a mianowicie: czym konkretnie są, w jakich miejscach muszą zostać zamontowane, jakie normy muszą spełniać ich oznaczenia i nie tylko. Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne stanowią niezbędny element systemów przeciwpożarowych, a ich prawidłowe usytuowanie (zarówno w przestrzeni otwartej, na zewnątrz budynków, jak i wewnątrz obiektów budowlanych) i oznakowanie ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi i mienia.
Czym jest hydrant wewnętrzny?
Mówiąc najprościej, hydrant wewnętrzny to punkt poboru wody z sieci wodociągowej, wyposażony w zawór i wąż, służący do gaszenia pożarów grupy A (ciała stałe) wewnątrz budynku. Hydranty wewnętrzne są urządzeniami umożliwiającymi bezpośredni pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej, co ma na celu ugaszenie w zarodku pożaru z grupy A (pożary materiałów stałych). Dzięki nim możliwe jest podjęcie walki z ogniem zarówno z bliska, jak i dalszych odległości - o wiele większych, niż przy użyciu gaśnicy.
Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość ta wynika z Rozporządzenia MSWiA, w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]” [1]. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w zakres określony przez Rozporządzenie.
Hydranty wewnętrzne jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej są według nomenklatury europejskiej stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym np. fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 Stałe urządzenia gaśnicze. Normy te noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”. Zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej: „Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie” [2]. Hydrant wewnętrzny jest bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym, co wynika z zapisów norm przedmiotowych.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych
Polskie przepisy i normy (w tym PN-EN 671) wyróżniają trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, które można podzielić na: hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym i hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym [3].
W obiektach budowlanych stosuje się następujące rodzaje hydrantów wewnętrznych:
- hydrant 25 i hydrant 33 - z wężem półsztywnym o średnicy węża 25 lub 33 mm;
- hydrant 52 - z wężem płasko składanym;
- zawór 52 - niewyposażony w wąż pożarniczy.
Ważne: Hydranty wewnętrzne 25 i 33 są zaprojektowane tak, aby mogła je obsłużyć osoba bez przeszkolenia strażackiego.
Należy zauważyć, że Rozporządzenie [4] nie przewiduje możliwości stosowania hydrantów wewnętrznych HW 19, a więc nie należy ich stosować do celów przeciwpożarowych.
Wymagania i lokalizacja hydrantów wewnętrznych
Hydranty wewnętrzne
To, jaki hydrant należy zamontować, nie jest kwestią wyboru, a twardych regulacji prawnych. Podstawą jest tu Rozporządzenie MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719).
Instalując hydranty wewnętrzne, należy mieć na uwadze to, by ich zasięg obejmował całą powierzchnię obiektu (uwzględniając długość węża oraz zasięg strumienia wody). W przypadku hydrantów 52 długość węża nie powinna przekraczać 20 m, co zostało opisane w normie PN-EN 671-2 „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Część 2: Hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym”.
Zasady stosowania hydrantów w zależności od strefy pożarowej:
- Hydranty wewnętrzne DN25 stosowane są w strefach pożarowych, które zakwalifikowane są do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) - są to budynki zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej.
- W strefach ZL I (np. hotele), ZL II (np. teatry), ZL III (użyteczności publicznej, np. biurowce), ZL IV (np. przedszkola) i ZL V (np. budynki mieszkalne wielorodzinne) - z wężem półsztywnym DN25 lub DN33.
- W budynkach niskich (do 12 m wysokości) w strefie użyteczności publicznej (ZL III) hydranty są wymagane dopiero, gdy strefa pożarowa przekracza 1000 m².
- Hydranty wewnętrzne DN33 są przeznaczone do obiektów garażowych.
- W obiektach garażowych (np. parkingi podziemne) - z wężem półsztywnym DN33.
- W strefach pożarowych produkcyjnych i magazynowych, do zabezpieczenia miejsc, z których odległość do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego lub innego wyjścia na przestrzeń otwartą przekracza 30 m.
- Hydrant 52 jest dedykowany dla przemysłu i magazynów.
- Przy wejściu do pomieszczeń magazynowych/technicznych >200 m² i obciążeniu >500 MJ/m², znajdujących się w budynkach użyteczności publicznej (np. hale sportowe) - z wężem płasko składanym DN52.
- Zawór 52 - urządzenia te ze względu na brak węża stosowane są w nawodnionych pionach zasilanych przez sieć wodociągów oraz wozy strażackie.
Parametry techniczne
W przepisach prawnych zawarte są również informacje o minimalnej wydajności poboru wody z wewnętrznej instalacji wodnej. Minimalna wydajność poboru wody może wynosić 2,5 l/s dla zaworu 42 i 1,0 l/s dla hydrantu 25, a minimalne ciśnienie mierzone na zaworze dla minimalnej wydajności w obydwu przypadkach wynosi 0,2 MPa.
W kwestii montażu pozostaje także wysokość hydrantów - zawory odcinające montuje się na wysokości 1,35 m od podłogi, choć dopuszczalne są niewielkie odchyły - do 0,1 m.
Hydranty powinny być dobrze widoczne i łatwo dostępne - tak, by w razie zagrożenia móc z nich w jak najkrótszym czasie skorzystać, pobierając wodę do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdu straży pożarnej.
Jako właściciel obiektu odpowiadasz za to, by w razie pożaru z węża poleciała woda pod odpowiednim ciśnieniem. Szafka hydrantowa powinna być czerwona. Przepisy dopuszczają inny kolor (np. biały), ale tylko wtedy, gdy wyróżnia się z otoczenia za pomocą znaku zgodnego z normą PN-EN ISO 7010.
Przepisy i normy dotyczące hydrantów
Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne stanowią element systemów przeciwpożarowych, a ich projektowanie, lokalizacja i odbiór są regulowane zarówno Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi ochrony ppoż, jak i Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi prawa budowlanego. Oto najważniejsze dokumenty, w których znajdują się przepisy regulujące kwestie związane z hydrantami:
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów [1, 4]
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.
Polskie Normy dotyczące hydrantów
Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne powinny być również zgodne z normami, opisującymi przede wszystkim wymagania i metody badań, dotyczące budowy i parametrów użytkowych hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich prawidłowego oznakowania. Polskie Normy dotyczące hydrantów:
- PN-EN 671-1 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym [3]
- PN-EN 671-2 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym [3]
- PN-EN 671-3 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym
- PN-EN 1074-6 Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające. Część 6: Hydranty
- PN-EN 14384 Hydranty przeciwpożarowe nadziemne
- PN-EN 14339 Hydranty przeciwpożarowe podziemne.
Należy zauważyć, że normy serii PN-EN 671 nie wymagają określonych wymiarów hydrantów, a jedynie stawiają wymagania dotyczące parametrów wytrzymałościowych, znakowania itp.
Aprobata techniczna - CNBOP
Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne stanowią (zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych) wyrób budowlany, czyli element trwale wbudowany w obiekt budowlany lub jego część i wpływający na właściwości użytkowego tego obiektu. Hydranty są więc wyrobami budowlanymi stosowanymi zarówno w obiektach, jak i w ich otoczeniu, w ramach systemów ochrony przeciwpożarowej i podlegają ocenie technicznej przeprowadzanej przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP).
Hydranty mogą być dopuszczone do zastosowania w obiektach budowlanych lub ich częściach po uzyskaniu aprobaty technicznej CNBOP, która potwierdza, że dany wyrób uzyskał pozytywną ocenę techniczną przydatności.
Oznakowanie hydrantów wewnętrznych
Skuteczność działań służb pożarniczych zależy od prawidłowego zaprojektowania całego systemu, czyli m.in. właściwego rozmieszczenia i oznaczenia hydrantów. Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2.
Hydranty w wewnętrznych systemach ppoż oznaczane są za pomocą czerwonych tablic (biała obwódka, czerwone tło, biały piktogram) przedstawiających zwiniętego węża przeciwpożarowego. Oznakowanie ppoż. na hydrancie wewnętrznym powinno być zgodne z normą PN-EN ISO 7010:2012 (wcześniej było to PN-92-N-01256-01) [5].
Przede wszystkim szafka hydrantowa powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010). Ponadto wewnątrz budynków i obiektów budowlanych stosuje się również szafy, z czerwonymi lub przeszklonymi drzwiami - dla hydrantów oraz oznaczenia wskazujące m.in.: zawór hydrantowy, przyłączenie sieci hydrantowej wewnętrznej, pompownię hydrantową czy lokalizację klucza do szafki hydrantowej. W pobliżu hydrantu powinno się również umieścić instrukcję jego użytkowania w razie pożaru. Znaki ochrony przeciwpożarowej mogą być wykonane na sztywnych płytach lub folii samoprzylepnej.
Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2.
Urządzenie otwierające hydrant
Kolejnym elementem podlegającym sprawdzeniu podczas odbioru jest urządzenie otwierające hydrant. Zgodnie z pkt 4.7 normy PN-EN 671-1:2012 oraz pkt 4.6 normy PN-EN 671-2:2012 zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.
Konserwacja i przeglądy
Hydranty wewnętrzne
Przeglądy muszą być wykonywane przez osoby kompetentne, posiadające odpowiednią wiedzę i sprzęt pomiarowy (np. hydrotest). Zaleca się, aby byli to konserwatorzy sprzętu ppoż. Za niesprawną instalację przeciwpożarową (w tym brak ciśnienia w hydrancie) grozi mandat karny nakładany przez Państwową Straż Pożarną.
Właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.
tags: #przerysuj #oznaczenia #hydrant #wewnetrzny