Bojówka Strażacka: Etos, Terminologia i Zawody

Pojęcie "bojówka strażacka" w szerokim kontekście obejmuje zarówno głęboko zakorzeniony etos, kodeks postępowania i terminologię stosowaną w straży pożarnej, jak i konkretne, widowiskowe ćwiczenie bojowe, będące kluczowym elementem zawodów sportowo-pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP).

Strażacki Etos i Wartości

Działalność strażaków opiera się na głębokim poczuciu misji i obowiązku. Słowa strażackiej modlitwy i przysięgi doskonale oddają to poświęcenie:

„Gdy obowiązek wezwie mnie, tam wszędzie, gdzie się pali, Ty mi, o Panie, siłę daj, bym życie ludzkie ocalił. Pozwól, niech dziecko póki czas z płomieni cało wyniosę, przerażonego starca daj ustrzec przed strasznym losem. Daj, Panie, czujność, abym mógł najsłabszy słyszeć krzyk, daj sprawność i przytomność, bym ugasił pożar w mig. Swe powołanie pełnić chcę i wszystko z siebie dać: sąsiadów, bliźnich w biedzie strzec i o ich mienie dbać. A jeśli taka wola Twa, bym życie dał w ofierze, Ty bliskich mych w opiece miej.”

Strażacy, nazywani Rycerzami Floriana, są zawsze gotowi nieść pomoc, co podkreślają słowa: „Gdy trzeba - czuwamy po nocach: czy łuna na niebie nie wschodzi. W ulewach i rwących potokach - walczymy z żywiołem powodzi. Bo wszędzie gdzie życie i mienie człowieka gotowy potargać na strzępy los zły - spieszymy z pomocą - bo nie ma co zwlekać - Rycerze Floriana - to my! Strażacy - druhowie i z miasta i wsi czuwają, by człowiek bezpiecznie mógł żyć. Opatrzność nam sprzyja, więc raźniej - nieść pomoc, na którą ktoś czeka. Strażacy potrafią odważnie przygarnąć do serca człowieka. Umiemy żyć jasno, z honorem i dumnie, ożywiać marzenia i spełniać swe sny. Więc trzeba świat kochać i strzec go rozumnie - Rycerze Floriana - to my!”

Cechy Prawego Strażaka

Samo przywdzianie munduru strażackiego nie czyni nikogo strażakiem. Prawdziwy strażak musi wykazywać się szeregiem cnót i cech:

• Trzeźwość: Jest podstawą wszystkich cnót.
• Czułość: Być czujnym jak kogut w nocy, jak orzeł w dzień, zawsze gotowym do ratunku.
• Odważny i rozważny: Należy spać jak zając, a być mężnym jak lew, być odważnym, ale i rozważnym. Nie narażać życia i zdrowia tam, gdzie nic osiągnąć się nie da, lub gdzie oczywiste niebezpieczeństwo życiu zagraża. Nic nie czynić dla brawury, dla popisu, lecz wszystko czynić, co każe obowiązek, co każą przełożeni, co wymaga dobro dzieła, któremu się służy.
• Posłuszeństwo: Być posłusznym przełożonym swoim. Strażak to żołnierz armii dobrego dzieła i jak żołnierz winien w rzeczach służby wyrzec się własnej woli.
• Przestrzeganie porządku: Bez porządku ani państwo, ani dom ostać się nie może.
• Duma z przynależności: Być dumnym z tego, że należy się do towarzystwa pożarniczego, do niezliczonej rzeszy bojowników walczących pod sztandarem najczystszej miłości bliźniego.
• Koleżeństwo: Przepiękne hasło strażackie: „Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego” uczy, jakiego rodzaju ma być koleżeństwo w drużynach strażackich.
• Ochota w wypełnianiu obowiązków: Jest się ochotnikiem, więc nie należy czynić jak najemnik, który rad wykręca się od roboty.
• Troska o rodzinę: Starać się o zabezpieczenie losu swojej rodziny na wypadek własnej śmierci lub kalectwa.

Słownik Terminów Pożarniczych

Praca w straży pożarnej wiąże się z użyciem specyficznej terminologii technicznej i operacyjnej. Poniżej przedstawiono wybrane pojęcia:

• ADHEZJA - przyleganie cieczy do powierzchni ciała stałego.
• ADSORBENT - substancja stała o właściwościach chłonnych, na której powierzchni zachodzi proces absorpcji.
• AEROZOL - zawiesina w gazie bardzo drobnych cząstek, praktycznie nie opadających pod wpływem ciążenia.
• ALARM FAŁSZYWY W DOBREJ WIERZE - zgłaszający zdarzenie zaobserwował symptomy zagrożenia, np. dymy, pary, zapachy, lecz po przybyciu na miejsce zagrożenie samoistnie zakończyło się bez możliwości stwierdzenia miejsca lub przyczyny, nie stwarzało zagrożenia.
• BLEVE - w dosłownym tłumaczeniu oznacza wybuch par wrzących cieczy (Boiling Liquids Expanding Vapours Explosions).
• BŁĄD PARALAKSY - błąd powstający np. podczas odczytu wskazówek mierników pod kątem.
• CIŚNIENIE DYSPOZYCYJNE - ciśnienie przewidziane do pokonania oporów przepływu wody w linii tłocznej między motopompami ustawionymi szeregowo w systemie dostarczania wody na duże odległości przez przetłaczanie.
• DEKONTAMINACJA WSTĘPNA - jest realizowana bezpośrednio po zakończeniu działań, najczęściej na terenie akcji.
• DEKONTAMINACJA WŁAŚCIWA - jest prowadzona poza terenem akcji - w strażnicy lub specjalnie przeznaczonym do tego celu miejscu.
• DOWÓDCA ZMIANY - ratownik wyznaczony do kierowania zmianą służbową.
• DYM - substancja chemiczna powstała wskutek rozkładu termicznego materiału palnego, występująca w powietrzu w postaci aerozoli drobnych cząsteczek ciał stałych, pary wodnej, sadzy, par cieczy palnych, gazów pożarowych, itp.
• DYSLOKACJA - rozlokowanie jednostek straży pożarnej w rejonach działania, rejonie koncentracji, rozmieszczenie stanowisk gaśniczych itp.
• DYSPERSYJNOŚĆ PIANY - właściwość charakteryzująca stopień rozdrobnienia pęcherzyków piany gaśniczej.
• DYSPONOWANIE - stawianie w stan gotowości bojowej i kierowanie do działań jednostek ochrony ppoż.
• EKSHAUSTOR - ssawa, wentylator wysysający powietrze zanieczyszczone, gazy, pyły lub dymy ze zbiornika, pomieszczenia, itp.
• EMULGACJA - zjawisko polegające na wymieszaniu się cieczy z wodą (np. oleju z wodą).
• EMULSJA - stabilny stan rozproszenia jednej cieczy w innej.
• FALA PODMUCHU - sferyczny obszar silnie sprężonego powietrza, rozprzestrzeniający się z olbrzymią prędkością we wszystkich kierunkach od środka wybuchu np. jądrowego.
• FALA UDERZENIOWA - czynnik rażący wybuchu. Rozprzestrzenia się z prędkością naddźwiękową, malejącą aż do zaniku.
• FILAR - pionowa podpora wszelkich konstrukcji budowlanych.
• GAZY TECHNICZNE - gazy wytwarzane i używane na dużą skalę, przechowywane w stanie skroplonym lub sprężonym w stalowych butlach pod wysokim ciśnieniem.
• GEOMETRYCZNA GŁĘBOKOŚĆ SSANIA - różnica poziomów między lustrem wody w punkcie czerpania a osią pompy.
• GŁĘBOKOŚĆ DZIAŁANIA GAŚNICZEGO - odległość od czoła pożaru, skrzydeł pożaru lub (i) tyłu pożaru linii stanowisk gaśniczych w głąb terenu powierzchni pożaru, ograniczona m.in. długością rzutu prądu środka gaśniczego.
• GŁÓWNY WYŁĄCZNIK PRĄDU - urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji na wszystkich biegunach. Wyłącznik powinien być umieszczony w miejscu łatwo dostępnym, w szafce zamykanej na klucz, łatwo otwieranej bez użycia klucza i narzędzi.
• HERMETYZACJA - 1) zapobieganie przedostawaniu się do pomieszczeń pracy szkodliwych gazów, par, pyłów.
• KARY PORZĄDKOWE - środki dyscyplinująco-wychowawcze, nakładane przez komendantów.
• LAKMUS - barwnik stosowany w chemii jako wskaźnik kwasowości roztworów wodnych.
• LEPKOŚĆ - własność płynów charakteryzująca się stopniem ich płynności (lejności) i przyczepności do różnych ciał podczas ruchu jednych warstw względem drugich, zależna w dużym stopniu od temperatury i ciśnienia. Jednostką lepkości jest 1 stoke = 1 St = 1 cm²/sek.
• LNG (Liquefied Natural Gas) - skroplony gaz naturalny. Głównym składnikiem jest zwykle metan.
• LPG (Liquefied Petroleum Gas) - skroplony gaz petrochemiczny.
• ŁUK ELEKTRYCZNY - zjawisko przepływu prądu elektrycznego wskutek przebicia warstwy zjonizowanego powietrza lub gazu między częściami urządzeń elektrycznych będących pod napięciem. Zjawisku towarzyszy silne białe światło i wysoka temperatura (ponad 3000°C).
• ODCINEK BOJOWY - wyodrębniona część np. linii gaśniczej.
• OGNIE ŻGĄCE - języki ognia powstające w fazie pośredniej między spalaniem a wybuchem. Warunki sprzyjające takiemu spalaniu występują podczas pożaru w pomieszczeniu zamkniętym, z którego nie jest odprowadzane ciepło ani produkty spalania, a w którym pożar trwa przez dłuższy czas bez dostatecznego dostępu tlenu. Ognie żgące powstają w momencie dopływu powietrza bogatego w tlen.
• OLEJ (rozlewy olejowe) - surowa ropa naftowa, dowolny produkt jej przerobu (z wyjątkiem chemikaliów), a także odpady zawierające ropę lub jej produkty.
• PRZECIWOGIEŃ - gaszenie pożarów przestrzennych lasów, upraw itp.
• REAKCJA EGZOTERMICZNA - przemiana fizyczna lub chemiczna, w której energia oddawana jest przez reagenty do otoczenia.
• ROZPOZNANIE BOJEM - forma rozpoznania polegająca na zbieraniu informacji z równoczesnym prowadzeniem działań.
• SKRZYDŁA POŻARU - linie boczne ograniczające teren.
• SPALANIE CAŁKOWITE - reakcja łączenia substancji palnej z tlenem, podczas której produkty nie ulegają dalszemu spalaniu.
• ŚRODEK POWIERZCHNIOWO CZYNNY - substancja dodawana do cieczy w celu polepszenia jej zdolności zwilżającej.
• TRWAŁOŚĆ PIANY - jest to zdolność piany do zachowania swoich właściwości, jakie uzyskała w momencie wytworzenia.
• ZARZEWIE OGNIA - żarzące się węgle, żar, iskry, żagwie itp.

Zawody Sportowo-Pożarnicze OSP - Ćwiczenie Bojowe "Bojówka"

Ćwiczenie bojowe, powszechnie nazywane "bojówką", to jedna z najbardziej widowiskowych i kluczowych konkurencji w ramach zawodów sportowo-pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Jest to forma intensywnego szkolenia pożarniczego, mająca na celu doskonalenie umiejętności obsługi sprzętu, popularyzację zagadnień ochrony przeciwpożarowej, a także ocenę stanu wyszkolenia pożarniczego strażaków. Ćwiczenie to jest w pewnej części podobne do rozwinięć spotykanych podczas prawdziwych pożarów, co czyni udział i treningi do zawodów sportowo-pożarniczych doskonałą formą przygotowania do działań ratowniczo-gaśniczych.

Cel i Zasady Zawodów

Celem konkurencji jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Cel ten należy zrealizować poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze. Zawody sportowo-pożarnicze OSP rozgrywane są na różnych szczeblach, od gminnych po krajowe.

Skład Drużyny i Uczestnicy

W zawodach biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych. Minimalny wiek uczestników to 16 lat, przy czym dla zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców/opiekunów. Niektóre funkcje w drużynie wymagają ukończonych 18 lat. Standardowa drużyna składa się z 9 osób: 8 zawodników oraz 1 zawodnika rezerwowego. Zawodnik rezerwowy nie jest obowiązkowy, ale zaleca się jego powołanie. W przypadku drużyn żeńskich, skład to 8 zawodniczek, 1 zawodniczka rezerwowa (nieobowiązkowo) oraz mężczyzna obsługujący motopompę (nieobowiązkowo). Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne, zgodnie z Regulaminem zawodów sportowo-pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych, OSP-1/2011.

Przebieg Ćwiczenia Bojowego

Meldunek i Komendy

Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny do sędziego. Sędzia odbierający meldunek wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia. Następnie sędzia startowy wydaje komendę do startu. Prawidłowe wydanie rozkazu przez dowódcę jest kluczowe i podlega ocenie. Przykładowy, prawidłowy rozkaz po otrzymaniu zgody słowem "rozpoczynać" to: "stanowisko wodne przy zbiorniku, rozdzielacz na wysokości dwóch odcinków W-75, linie gaśnicze z dwóch odcinków W-52, rota I obrócenie /złamanie tarczy, rota II przewrócenie pachołków, na linie startu w tył rozejść się". Wydanie błędnego lub niewłaściwego rozkazu jest traktowane jako błąd i może skutkować punktami karnymi. Istnieją dyskusje dotyczące szczegółów meldunku i komend, jednak zawsze należy przestrzegać aktualnego regulaminu zawodów, aby uniknąć nieporozumień i kar.

Zadania na Stanowiskach

Poniżej przedstawiono krótkie omówienie zadań poszczególnych zawodników w ćwiczeniu bojowym. Celem omówienia jest zorientowanie się w zadaniach, a nie zastąpienie oficjalnego regulaminu.

• Łącznik

  Zadaniem łącznika jest budowa linii głównej (linii od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym. Łącznik zabiera z podestu wąż W-75, unosi go i rozwija w kierunku natarcia. Jedną końcówkę podłącza do motopompy, z drugą końcówką biegnie w kierunku rozdzielacza, rozwijając wąż na całą długość. Następnie łączy końcówkę z odcinkiem W-75 rozwiniętym przez rozdzielaczowego.

• Rozdzielaczowy

  Zadaniem rozdzielaczowego jest budowa linii głównej. Rozdzielaczowy zabiera z podestu rozdzielacz oraz jeden odcinek węża W-75, następnie biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża rozwijanego przez łącznika. Stawia rozdzielacz na ziemi i w kierunku natarcia rozwija zabrany z podestu odcinek. Zostawia jedną z końcówek na ziemi. Z drugą końcówką i rozdzielaczem biegnie w miejsce linii orientacyjnego ustawienia rozdzielacza. Rozdzielaczowy ustawia rozdzielacz na ziemi za linią i łączy go z linią główną.

• Mechanik

  Mechanik uczestniczy w budowie linii ssawnej. Jego zadaniem jest przeniesienie smoka ssawnego i dwóch kluczy do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Mechanik czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy do łączników rocie budującej linię ssawną.

• Rota I

  Rota I ma za zadanie zbudowanie pierwszej linii gaśniczej. Przodownik zabiera prądownicę i odcinek węża W-52 i udaje się na wysokość rozwinięcia pierwszego odcinka. Rozwija wąż w kierunku natarcia. Pozostawia jedną końcówkę na ziemi, z drugą biegnie w kierunku natarcia i podłącza do prądownicy. Po rozwinięciu zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość. Pomocnik roty zabiera z podestu odcinek węża W-52. Biegnie na wysokość rozdzielacza, następnie rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza. Z drugą końcówką biegnie w kierunku natarcia, rozwijając wąż na całą długość. Po rozwinięciu łączy z odcinkiem węża rozwiniętym przez przodownika roty.

• Rota II

  Rota II ma najwięcej pracy do wykonania. Jej zadaniem jest zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej. Linię gaśniczą buduje analogicznie do roty I. Po zbudowaniu linii gaśniczej zadaniem przodownika jest strącenie czterech pachołków.

Sztafeta Pożarnicza

Kolejną konkurencją jest sztafeta pożarnicza, w której każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, która przekazywana jest kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany (w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne). Każdy z zawodników, poza pokonaniem dystansu 50 m, ma do wykonania zadanie. Mogą to być: pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m, podłączenie odcinka W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (dowolna kolejność) lub inne przeszkody, takie jak płotek, rów, tyczki (3 sztuki, mocowane na stałe z podstawą) czy równoważnia. Podczas zawodów organizator zapewnia niezbędne wyposażenie, takie jak zbiornik, podest, pachołki i tarcza obrotowa dla bojówki, a dla sztafety: płotek, rów, tyczki, równoważnia i ściana.

System Punktacji i Kary

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych, które są przyznawane za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. 1 punkt karny równy jest 1 sekundzie doliczonej do czasu. Uzyskując nawet najlepszy czas, można otrzymać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca. W celu uniknięcia punktów karnych należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia. Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej (z uwzględnieniem punktów karnych). Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce. Arkusze oceny ćwiczenia bojowego i sztafety pożarniczej są dostępne w regulaminie zawodów sportowo-pożarniczych OSP OSP-1/2011.

Krajowe Zawody i Uściślenia Regulaminowe

Co 4 lata organizowane są krajowe zawody sportowo-pożarnicze OSP, gdzie uzyskiwane czasy robią wrażenie. Najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund. Najnowsza wersja regulaminu pochodzi z 2011 roku (OSP-1/2011). Przed zawodami krajowymi w 2019 roku kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP przygotowało uściślenia do regulaminu, których celem jest zapewnienie jednolitej interpretacji regulaminu na wszystkich szczeblach zawodów. Regulamin zawodów umożliwia również organizację dodatkowych zawodów, takich jak memoriały, puchary czy ligi.

Znaczenie Zawodów dla Szkolenia

Zawody sportowo-pożarnicze OSP to jedna z wielu aktywności podejmowanych przez strażaków. Można je traktować jako rozrywkę i integrację, ale przede wszystkim jako formę doskonalenia. Udział w tych zawodach i regularne treningi są cennym przygotowaniem do realnych działań ratowniczo-gaśniczych.

tags: #slowa #bojuwki #strazackie